Αυτοψία της TUI στις εξεγερμένες περιοχές της Ισπανίας και όχι μόνο

«Μόνον ο τουρισμός που γίνεται αποδεκτός και υποστηρίζεται από τους ντόπιους μπορεί να είναι βιώσιμος τουρισμός», ήταν το μήνυμα που έστειλε πριν από λίγες μέρες από τη Μαδρίτη ο διευθύνων σύμβουλος του παγκόσμιου τουριστικού ομίλου TUI, Sebastian Ebel, που έσπευσε για συνάντηση κορυφής με τον ισπανό υπουργό Βιομηχανίας και Τουρισμού Jordi Hereu Boher.

Στο επίκεντρο της συνάντησης ήταν η σημασία του βιώσιμου τουρισμού για την ανάπτυξη και την ευημερία, υπό το φόντο των πρωτοφανών διαμαρτυριών κατά του μαζικού τουρισμού σε Βαρκελώνη, Κανάρια Νησιά και Μαγιόρκα.

Κοινή διαπίστωση είναι ότι τα δημοφιλή τουριστικά θέρετρα στην Ευρώπη, στα οποία οι κάτοικοι διαμαρτύρονται για τον υπερτουρισμό, αυξάνονται συνεχώς. Στη Βενετία σημειώνονται μέχρι και καταλήψεις σε διαμερίσματα από πολίτες που βλέπουν την πόλη τους να κατακλύζεται από τουρίστες, ενώ οι ίδιοι συχνά δεν έχουν πού να μείνουν. Οι μόνιμοι κάτοικοι του ιστορικού κέντρου της Βενετίας είναι περίπου 49.000, ενώ η πόλη υποδέχεται πάνω από 18 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως!

Ολιστικά σχέδια. Την ίδια στιγμή, στη Λισαβόνα, την Πράγα και το Αμστερνταμ ο μαζικός τουρισμός οδηγεί όλο και περισσότερο σε εντάσεις μεταξύ τουριστών και μόνιμων κατοίκων. Οι λόγοι είναι παντού οι ίδιοι: αύξηση ενοικίων, αστρονομικές τιμές ακινήτων, ελλείψεις σε νερό και άλλες υποδομές και το ερώτημα «για ποιους προορίζονται τελικά οι διαθέσιμοι φυσικοί πόροι».

Σύμφωνα με τον κ. Ebel, οι τρέχουσες εξελίξεις στην Ισπανία και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις δείχνουν ότι «ο κόσμος είναι μεν υπέρ του τουρισμού, αλλά ζητά βιώσιμο τουρισμό που θα σέβεται την καθημερινότητα των κατοίκων κάθε περιοχής». Ως εκ τούτου, τόνισε ο κ. Ebel, είναι σημαντικό να αναπτυχθούν ολιστικά σχέδια σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς και την τουριστική βιομηχανία, τα οποία θα εναρμονίζουν το τουριστικό οικοσύστημα και τη ζωή των ντόπιων.

Τι γίνεται στην Ελλάδα. Η TUI κατά τη φετινή τουριστική περίοδο θα διακινήσει περισσότερους από 6 εκατομμύρια παραθεριστές στην Ισπανία, παρέχοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας σε ξενοδοχεία, λιμάνια, αεροδρόμια και σε ολόκληρη την αλυσίδα της ισπανικής τουριστικής βιομηχανίας.

Επίσης, στην Ελλάδα, η TUI τα τελευταία χρόνια διακινεί ετησίως πάνω από 3 εκατομμύρια παραθεριστές. Συνολικά στη χώρα μας φέτος οι τουριστικές αφίξεις αναμένεται να ενισχυθούν κατά 10%, φτάνοντας τους 36 εκατομμύρια επισκέπτες (χωρίς την κρουαζιέρα), και τα έσοδα κατά 5%-8%.

Οπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2023, ο κύριος όγκος των τουριστών και των εισπράξεων (ποσοστό 90,5% του συνόλου) κατευθύνεται μόλις σε πέντε περιφέρειες: Περιφέρεια Νότιου Αιγαίου (5,340 δισ. ευρώ), Περιφέρεια Κρήτης (5,196 δισ. ευρώ), Περιφέρεια Αττικής (3,787 δισ.), Περιφέρεια Ιονίων Νήσων (2,039 δισ.) και Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (1,515 δισ.).

Στις περιφέρειες αυτές, και ειδικά στους προορισμούς μέσα σε αυτές που συγκεντρώνουν τις μεγαλύτερες τουριστικές ροές, εντοπίζεται μια σειρά προβλημάτων από την τελευταία έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη.

Τα καίρια ζητήματα. Ειδικότερα, στην έκθεση της ανεξάρτητης Αρχής με τίτλο «Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη: Πλαίσιο, Υποδομές, Πόροι» καταγράφονται ως καίρια ζητήματα: η μη ολοκλήρωση του πλαισίου χωρικού σχεδιασμού και η υπέρβαση των ορίων της φέρουσας ικανότητας, η εντατική δόμηση και η υποβάθμιση του δημόσιου χώρου, η μη αποτελεσματική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, το ελλειμματικό πλαίσιο προστασίας των προστατευόμενων περιοχών και του τοπίου, η ολοένα αυξανόμενη πίεση στην παράκτια ζώνη, ο κίνδυνος εξάντλησης ή και υποβάθμισης των υδάτινων πόρων, η μη ορθή διαχείριση των αποβλήτων και τα ζητήματα ανάπτυξης του οδικού δικτύου και εν γένει των υποδομών στις συγκοινωνίες και τις μεταφορές.

Παρά τις διαπιστώσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, οι εκπρόσωποι του τουριστικού κλάδου θεωρούν ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει προβλήματα υπερτουρισμού. «Τα φαινόμενα του αποκαλούμενου “υπερτουρισμού” στην Ελλάδα είναι περισσότερο φαινόμενα συνωστισμού σε περιορισμένα χρονικά διαστήματα», λένε χαρακτηριστικά. Η εκτίμηση ότι η Ελλάδα υποφέρει πλέον από υπερτουρισμό, προσθέτουν, «είναι ένας αβάσιμος και δη επικίνδυνος μύθος». Το πρόβλημα στην Ελλάδα, συμπληρώνουν, «δεν είναι ο μεγάλος αριθμός των τουριστών, αλλά η κακή και ελλιπής διαχείριση των προορισμών».