Hχοδύναμα

Σοστακόβιτς: Τα πλήρη Κουαρτέτα Εγχόρδων, Κουαρτέτο Danel, ACCENTUS, 6 CD

Το γαλλοβελγικό Κουαρτέτο Danel που ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 στο πλαίσιο της μεγάλης παράδοσης της αντίστοιχης ιστορικής εθνικής σχολής και κατέλαβε από την αρχή ιδιαίτερα ξεχωριστή θέση στον εξαιρετικά απαιτητικό κόσμο του: το να ξεκινήσεις, σχεδόν, ηχογραφώντας τα πλήρη κουαρτέτα του Βάινμπεργκ και του Σοστακόβιτς και το αποτέλεσμα να συναντήσει τέτοιον διεθνή ενθουσιασμό, δεν είναι κάτι που συμβαίνει κάθε μέρα. Ο κύκλος τους στον Βάινμπεργκ ήταν ο πρώτος πλήρης που ηχογραφήθηκε ποτέ, ανοίγοντας ένα κεφάλαιο που έκτοτε και άλλα σχήματα ακολούθησαν. Στα πάνω από 30 χρόνια που μεσολάβησαν δεν υπήρξε σημαντική αίθουσα στον κόσμο που να μην έπαιξαν με αντίστοιχη ανταπόκριση. Και, το 2022, γιορτάζοντας την τριακονταετία τους, ηχογράφησαν, ζωντανά αυτή τη φορά στη Λειψία, και πάλι τα πλήρη κουαρτέτα του Σοστακόβιτς. Ελάχιστα είναι τα κουαρτέτα που μπορούν να μετρήσουν αυτό το δισκογραφικό επίτευγμα: και διπλό κύκλο με τα σημαντικότερα κουαρτέτα του 20ου αιώνα και ο ένας εκ των δύο ζωντανά – το Κουαρτέτο Brodsky λίγο καιρό πριν είχε κάνει κάτι αντίστοιχο με μία μοναδική σε ένταση δεύτερη ζωντανή σειρά από το Αμστερνταμ.

Οπως όλη η μεγάλη μουσική, τα Κουαρτέτα του Σοστακόβιτς επιδέχονται πολλές προσεγγίσεις. Και αυτή των Danel δεν συγκλίνει με εκείνη των Brodsky, υπό την έννοια ότι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί περισσότερο εσωτερική, εγκεφαλική ίσως, αλλά με την πιο θετική δυνατή έννοια του όρου. Οι Danel εκμαιεύουν τη δύναμη αυτών των έργων περισσότερο από τις δομές τους παρά από τις στιγμές τους. Σε κάθε περίπτωση, αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι «λείπει» από τη μία ή από την άλλη προσέγγιση. Αντίθετα, τονίζει το προαναφερθέν: ότι η μεγάλη μουσική παρέχει ανεξάντλητα περιθώρια στους ερμηνευτές της, χωρίς αυτό να οδηγεί στην παρεξήγηση ότι νομιμοποιείται η αυθαιρεσία: ερμηνευτές που ξέρουν τι, γιατί και πώς το κάνουν, όπως εδώ συμβαίνει.

Η γοητεία των ζωντανών λεγόμενων ηχογραφήσεων είναι ακαταμάχητη για πολλούς ακροατές και σε αυτή την έκδοση μπορεί να καταλάβει κανείς πολύ καλά το γιατί: η αίσθηση της παρουσίας, της ενάργειας, της αμεσότητας, του επείγοντος και της μεγάλης έντασης που τα συνοδεύει, ειδικά σε αυτά τα έργα, τόσο στη θεματική όσο και στον ήχο, σχεδόν ηλεκτρίζει. Είσαι εκεί, μετέχεις την ώρα που συμβαίνει. Και αυτή η διάδραση, με τη δυναμική της επιστροφής στους τέσσερις άξιους μουσικούς, γίνεται πραγματικά αισθητή κάποιες στιγμές στις ηχογραφήσεις την ώρα που το δράμα εξελίσσεται – γιατί σχεδόν ένα προς ένα αυτό ακριβώς είναι όλα τα κουαρτέτα του κορυφαίου αυτού συνθέτη του περασμένου αιώνα.

Ο ήχος των Danel είναι ακραία δουλεμένος και σίγουρος, σταθερός και ικανός να μεταδώσει την ουσία της «πλοκής» των έργων σε όλο της το βάθος, που αντίστοιχό του σπάνια συναντά κανείς στο είδος, όπως συμβαίνει στα Υστερα Κουαρτέτα του Μπετόβεν, ή σε εκείνα του Μπάρτοκ αλλά και του Προκόφιεφ, με τον πλήρη κύκλο των οποίων (όπως πάλι και του Σοστακόβιτς για τα πενήντα χρόνια από τον θάνατό του) επιστρέφει το Κουαρτέτο στη Λειψία για την περίοδο 2024-2025 παράλληλα με μία διεθνώς πολυαναμενόμενη «παγκόσμια» περιοδεία – και μαζί, απ’ όλα αυτά, αναμένονται και οι επόμενες δισκογραφικές καταγραφές τους.