Η ώρα της αλήθειας για τη Φον ντερ Λάιεν

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέρχεται από σήμερα στο Στρασβούργο για την παρθενική του συνεδρίαση με τη σύνθεση η οποία προέκυψε από τις πρόσφατες εκλογές. Αναμφίβολα, το μεγάλο διακύβευμα αυτής της Ολομέλειας δεν είναι άλλο από την εκλογή, το μεσημέρι της Πέμπτης, του προσώπου το οποίο θα ηγηθεί της Κομισιόν για την επόμενη πενταετία. Τα μάτια όλων στρέφονται δε προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία προσβλέπει στη διασφάλιση του αναγκαίου αριθμού ψήφων (κατά προτίμηση αρκετά περισσότερων…) για μια δεύτερη συνεχόμενη θητεία.

Η αλήθεια είναι ωστόσο ότι παρά τις διαπραγματεύσεις που έχουν προηγηθεί και τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί, παρά την αισιοδοξία η οποία δείχνει να κυριαρχεί εντός του ΕΛΚ αλλά και του κόμματος από το οποίο προέρχεται, τους Γερμανούς Χριστιανοδημοκράτες, «τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο» όσον αφορά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, όπως σημειώνει στέλεχος του ΕΛΚ που μίλησε στο Euractiv. Πολύ περισσότερο, καθώς ουδείς ξεχνά όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια του συνεδρίου της πολιτικής ομάδας στο Βουκουρέστι, το οποίο επέλεξε τη Φον ντερ Λάιεν: από τους 737 αντιπροσώπους ψήφισαν μόνο οι 499, με τους 89 να τάσσονται εναντίον της…

Η ίδια, γνωρίζοντας ότι πρόκειται για μια μάχη που δεν θα είναι εύκολη, ενώ δεν αποκλείεται να κρύβει δυσάρεστες εκπλήξεις, έχει φροντίσει να κρατά ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλες σχεδόν τις πολιτικές ομάδες. Και αυτό διότι οι 401 ευρωβουλευτές που αντιστοιχούν στις τρεις οι οποίες επισήμως τη στηρίζουν – ΕΛΚ, Σοσιαλιστές και Renew – δεν είναι αρκετοί, καθώς θεωρείται δεδομένο ότι θα υπάρξουν αρκετές διαρροές.

Πράσινοι ή η Μελόνι;

Με τη στιγμή της αλήθειας όμως να πλησιάζει, η Φον ντερ Λάιεν είναι αναγκασμένη να επιλέξει το στρατόπεδο στο οποίο θα βασιστεί και θα του ζητήσει να της προσφέρει την αναγκαία εφεδρεία. Θα είναι, άραγε, οι Πράσινοι με τους 53 ευρωβουλευτές τους, όπως διαφαίνεται εσχάτως, παρά τη δυσφορία τους για την εγκατάλειψη τμήματος της «Πράσινης Ατζέντας» της ΕΕ; Ή μήπως ο «κλήρος» θα πέσει στους 24 που προέρχονται από τα Αδέλφια της Ιταλίας της Τζόρτζια Μελόνι, η οποία διατηρεί καλές προσωπικές σχέσεις με την πρόεδρο της Κομισιόν, συγκλίνουν πολιτικά σε αρκετά ζητήματα (όπως το Μεταναστευτικό), ενώ ποτέ δεν έχει κλείσει την πόρτα σε μια τέτοια σύμπραξη;

«Εχουμε συγκροτήσει μια συμμαχία με το Renew και τους Σοσιαλδημοκράτες, από εκεί και πέρα εναπόκειται στη Φον ντερ Λάιεν να διαπραγματευθεί επιπλέον στήριξη, έξω από αυτούς τους δύο» δήλωσε χαρακτηριστικά στο Euronews εκπρόσωπος της κεντροδεξιάς ομάδας – νίπτοντας, ουσιαστικά, τας χείρας του και σπεύδοντας να χρεώσει εκ των προτέρων στην ίδια την ευθύνη για ενδεχόμενο φιάσκο.

Το σίγουρο είναι, τουλάχιστον με βάση τα σημερινά δεδομένα, πως δεν πρόκειται να λάβει ταυτόχρονα στήριξη και από τις δύο πλευρές. Είναι κάτι εξάλλου το οποίο έχουν φροντίσει να επισημάνουν και οι Σοσιαλιστές, δείχνοντας σαφώς την προτίμησή τους προς τους δεύτερους. «Να μείνει μακριά από τη Μελόνι και να ακολουθήσει τη συμβουλή που της έχει δοθεί, να είναι υποψήφια των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων» τονίζει ο ευρωβουλευτής του SPD και εκ των βασικών «μοχλών» της ομάδας, Ούντο Μπούλμαν. «Η ψηφοφορία της Πέμπτης δεν θα συνιστά σε καμία περίπτωση λευκή επιταγή» είπε στο Politico και η Γαλλίδα Βαλερί Εγέ, επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου των Γάλλων Φιλελευθέρων, ξεκαθαρίζοντας επίσης προς την πλευρά της Φον ντερ Λάιεν την απαίτηση να μην υπάρχει «καμία σύνδεση, έμμεση ή άμεση, με την Ακροδεξιά».

Οι γαλλικές εκλογές

Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι, παράλληλα με όσα συμβαίνουν σε κεντρικό επίπεδο, υπάρχουν εξελίξεις και σε εθνικό επίπεδο που ενδέχεται να επηρεάσουν τους συσχετισμούς και το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, το εν εξελίξει «παζάρι» για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης, στο οποίο εμπλέκονται οι φιλελεύθεροι «μακρονιστές» (με κυρίαρχο ρόλο στο Renew), οι Σοσιαλιστές (που κατήλθαν στη συμμαχία του Νέου Λαϊκού Μετώπου) και οι Ρεπουμπλικανοί (που αν και αποδυναμωμένοι έχουν λόγο στο ΕΛΚ), ίσως περιπλέξει τα πράγματα.

Σε αυτό το φόντο, είναι φανερό ότι ακόμα και η παραμικρή λεπτομέρεια ή, ακόμα χειρότερα, ένας λανθασμένος χειρισμός, μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικά και να οδηγήσουν σε ανατροπές τις έτσι κι αλλιώς λεπτές ισορροπίες. Με λίγες ώρες πάντως να απομένουν ως την κρίσιμη ψηφοφορία, σύντομα θα γνωρίζουμε περισσότερα για την τύχη της υποψηφιότητας της Φον ντερ Λάιεν.

Η πολιτική αριθμητική για την Ούρσουλα

Η εκλογή του ή της προέδρου της Κομισιόν απαιτεί το «ναι» του 50% συν ενός των 720 μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κάτι που μεταφράζεται σε 361 ψήφους (με τις αποχές να μεταφράζονται πρακτικά σε αρνητική ψήφο). Αυτός είναι και ο «μαγικός αριθμός» που ψάχνει κατ’ ελάχιστο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν η οποία, ωστόσο, φοβάται διαρροές από τη δεξαμενή εκείνων που συγκαταλέγονται θεωρητικά στους υποστηρικτές της.

Τα πιθανά «ναι»: 401 (+53;)

Η πολιτική συμφωνία που έχει επιτευχθεί μεταξύ του ΕΛΚ, των Σοσιαλιστών και του Renew θα μπορούσε να μεταφραστεί σε 401 ψήφους. Η εμπειρία, ωστόσο, δείχνει ότι απώλειες της τάξης του 10-15% (αν όχι μεγαλύτερες) κατά την τελική ψηφοφορία είναι συνήθεις. Γι’ αυτό και στον παραπάνω αριθμό δεν αποκλείεται να προστεθούν τελικώς και οι 53 των Πράσινων, που μοιάζουν να βρίσκονται κοντά στην υπερψήφισή της.

Τα (σχεδόν) σίγουρα «όχι»: 233 (+33;)

Οι πολιτικές ομάδες του ECR, των Πατριωτών και του ESN θεωρείται από τους περισσότερους δεδομένο ότι δεν πρόκειται να στηρίξουν την υποψηφιότητα της Φον ντερ Λάιεν, ενώ το ίδιο εκτιμάται ότι θα κάνει η πλειοψηφία ή ακόμη και το σύνολο των 33 ανένταχτων. Μοναδικό ερωτηματικό αποτελεί ουσιαστικά η στάση των ευρωβουλευτών της Τζόρτζια Μελόνι, αν και οι πιθανότητες δεν δείχνουν προς το «ναι».

ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ

Μια δυναμική… Βαβέλ

Δεν χωράει αμφιβολία ότι οι σημαντικότερες πολιτικές ανακατατάξεις που έχουν συντελεστεί μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας των ευρωεκλογών αφορούν την Ακροδεξιά. Μια ματιά άλλωστε στη μεγάλη εικόνα με τις πολιτικές ομάδες της νέας Ευρωβουλής αρκεί: Σε σύγκριση με την απερχόμενη, ο αριθμός εκείνων που εκπροσωπούν τον συγκεκριμένο χώρο έχει αυξηθεί σε τρεις, με συνολικό αριθμό 187 βουλευτών, που αντιστοιχεί στο 26% του συνόλου των μελών του Σώματος. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει, αφενός, τη διαπίστωση ότι ο συγκεκριμένος πολιτικός χώρος παραμένει μια «Βαβέλ» με έντονες αντιθέσεις στο εσωτερικό του, αφετέρου όμως έρχεται να ενισχύσει την εκτίμηση πως διαθέτει ισχυρή δυναμική.

Πατριώτες

Αξίζει να σημειωθεί μάλιστα ότι οι δύο από τις τρεις παραπάνω ομάδες είναι καινούργιες. Η πολυπληθέστερη, με 84 μέλη, είναι οι Πατριώτες για την Ευρώπη, που αποτελούν δημιούργημα του (κάθε άλλο παρά απομονωμένου) πρωθυπουργού της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπαν, το κόμμα του οποίου είχε αποβληθεί σχετικά πρόσφατα από τις τάξεις του ΕΛΚ. Σε αυτήν εντάχθηκαν πρακτικά όλα τα κόμματα που απάρτιζαν την ομάδα Ταυτότητα και Δημοκρατία, συμπεριλαμβανομένης της Εθνικής Συσπείρωσης της Μαρίν Λεπέν, στην οποία δόθηκε μάλιστα η προεδρία – και, κάπως έτσι, μετά την αποτυχία του να γίνει πρωθυπουργός της Γαλλίας, ο Ζορντάν Μπαρντελά απέκτησε έναν κομβικό ρόλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Κυρίαρχα Εθνη

Η δεύτερη νέα παρουσία, υπό την ονομασία Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών, συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), η οποία προεκλογικά τα είχε «σπάσει» με τη Λεπέν, εξαιτίας των ανοιχτά νεοναζιστικών απόψεων κορυφαίων στελεχών της. Πλέον, με τους 25 ευρωβουλευτές της, έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει σημαντικά ευρωπαϊκά κονδύλια, αλλά και να δώσει τη δυνατότητα στους μετέχοντες σε αυτήν – και κυρίως στην ηγεσία της AfD – να διαπραγματευθούν με τις υπόλοιπες δύο.

Οι «παλιοί»

Ετσι, ως μοναδική «παλιά» ακροδεξιά ομάδα, με 78 μέλη, παρέμειναν οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές (ECR), της Τζόρτζια Μελόνι, με δεύτερο ισχυρό πόλο το πολωνικό Κόμμα του Νόμου και του Δικαίου (PiS), που έχει περάσει πλέον στην αντιπολίτευση. Ισως αυτό να μην είναι κάτι που αρέσει στην ιταλίδα πρωθυπουργό, η οποία θέλει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο και στα ευρωπαϊκά δρώμενα – συνεχίζοντας, πρακτικά, να πατά σε δύο «βάρκες»: Διατηρεί την ταυτότητα του κόμματός της, αλλά ταυτόχρονα επιχειρεί να ανοίξει διαύλους με τις παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης, και κυρίως το ΕΛΚ.

Μετρώντας τις λέξεις της στην Ευρωβουλή

Εχοντας πλήρη επίγνωση ότι κάθε ψήφος μετράει στη διαδικασία της Πέμπτης και μπορεί να αποδειχθεί ιδιαιτέρως κρίσιμη για το τελικό αποτέλεσμα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι σίγουρο ότι θα μετρήσει προσεκτικά κάθε λέξη που θα περιλαμβάνει η καθιερωμένη ομιλία της προς τους 720 ευρωβουλευτές και ευρωβουλεύτριες που θα βρίσκονται απέναντί της. Δεν είναι κρυφό, άλλωστε, ότι είναι μεγάλος ο αριθμός εκείνων που θεωρούν ότι δεν τήρησε αρκετές από τις μεγαλεπήβολες υποσχέσεις που είχε δώσει το 2019, όπως επίσης και ότι σε κάποιες περιπτώσεις λειτούργησε αυθαίρετα και αντιδημοκρατικά (όπως στο θέμα των εμβολίων κατά της Covid-19 και των συμφωνιών για το Μεταναστευτικό – Προσφυγικό με γειτονικές χώρες).

Οπως είπε και ο σοσιαλδημοκράτης Οτο Μπούλμαν, σημασία δεν έχουν τα λόγια αλλά οι πράξεις καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, «άκουσα την υπέροχη ομιλία της πριν από πέντε χρόνια, αλλά αποδείχθηκε πως αυτή δεν είχε καμία σχέση με όσα ακολούθησαν». Την εκτίμησή του συμμερίζονται προφανώς αρκετοί συνάδελφοί του, χωρίς να κρύβουν ότι εάν η πρόεδρος της απερχόμενης Κομισιόν τους απογοητεύσει και τους δώσει την αναγκαία δικαιολογία, είναι πολύ πιθανό να μη στηρίξουν την υποψηφιότητά της.

Ανάμεσα στα πιο καυτά θέματα που αναμένεται να θίξει στην ομιλία της και κρύβουν παγίδες είναι και ορισμένα τα οποία έχουν να κάνουν με τη φιλόδοξη «Πράσινη Συμφωνία» της ΕΕ. Πρόκειται, όπως είναι γνωστό, για ένα σχέδιο το οποίο, αν και ήταν η Φον ντερ Λάιεν αυτή που αρχικά το προώθησε με θέρμη, στη συνέχεια φάνηκε να παίρνει αποστάσεις μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκλήθηκαν στις τάξεις ορισμένων κυβερνήσεων αλλά και σε διάφορες κοινωνικές ομάδες, τις οποίες έσπευσε να εκμεταλλευτεί και η Ακροδεξιά.

Τέτοια θέματα αποτελούν, για παράδειγμα, η πλήρης απαγόρευση της παραγωγής και πώλησης στην εσωτερική αγορά κινητήρων εσωτερικής καύσης ως το 2035, με τις πιέσεις για αναθεώρηση του οδικού χάρτη να εντείνονται. Κάτι ανάλογο συμβαίνει με την «πράσινη μετάβαση» στη γεωργική παραγωγή, η οποία έβγαλε στους δρόμους δεκάδες χιλιάδες οργισμένους αγρότες σε διάφορα κράτη-μέλη στις αρχές του έτους.

Η Κάγια Κάλας στο τιμόνι της ευρωπαϊκής διπλωματίας

Την παραίτησή της από την πρωθυπουργία της Εσθονίας υπέβαλε χθες η Κάγια Κάλας, η οποία έχει προταθεί από τους «27» για να αναλάβει επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, αντικαθιστώντας τον Ζοζέπ Μπορέλ. Σημειώνεται πως η Κάλας, η ψηφοφορία για την οποία θα διεξαχθεί επίσης την Πέμπτη, προέρχεται από την πολιτική «οικογένεια» των Φιλελευθέρων και ανήκει στην ομάδα του Εμ. Μακρόν, το Renew Europe. Οπως δήλωσε η ίδια, θα παραμείνει στη θέση της μέχρις ότου συγκροτηθεί και ορκιστεί νέα κυβέρνηση στη χώρα της.