Μπαίνοντας σε μία νέα σκοτεινή εποχή πολιτικής βίας

Μόνο άγνωστη δεν είναι η πολιτική βία στις ΗΠΑ. Από την ίδρυση του αμερικανικού έθνους ακόμα, το 1776, η αμερικανική πολιτική ζωή έχει σημαδευτεί από πολλά σκοτεινά περιστατικά. Τέσσερις εν ενεργεία πρόεδροι – ο Αβραάμ Λίνκολν, το 1865, ο Τζέιμς Γκάρφιλντ, το 1881, ο Ουίλιαμ Μακίνλεϊ, το 1901, και φυσικά ο Τζον Φ. Κένεντι, το 1963 – δολοφονήθηκαν. Ακόμα μεγαλύτερος (Φραγκλίνος Ρούζβελτ, Χάρι Τρούμαν, Τζέραλντ Φορντ, Ρόναλντ Ρέιγκαν, Τζορτζ Μπους ο νεότερος…) είναι ο κατάλογος των αμερικανών προέδρων ή πρώην προέδρων που μπήκαν στο στόχαστρο αλλά γλίτωσαν, όπως τώρα και ο Ντόναλντ Τραμπ. Σε περιόδους ακραίας πόλωσης η πολιτική βία σηκώνει το αποκρουστικό της κεφάλι με σχεδόν τρομακτική τακτικότητα. Πολλοί φοβούνται λοιπόν ότι εισερχόμαστε, αν δεν έχουμε ήδη εισέλθει, σε μία νέα σκοτεινή εποχή.

Αλλωστε και η εισβολή ενός φιλοτραμπικού όχλου στο Καπιτώλιο, στις 6 Ιανουαρίου του 2021, μια μορφή πολιτικής βίας ήταν. Ενώ ο Τραμπ αρνούνταν πεισματικά να δεσμευτεί ότι θα δεχθεί το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου, δημοσκόπηση των Reuters / Ipsos είχε δείξει τον Μάιο πως ένα 68% των Αμερικανών φοβούνταν ένα μετεκλογικό ξέσπασμα βίας. Και σύμφωνα με μία έρευνα που είχε πραγματοποιήσει τέλη Ιουνίου το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, ένα 10% των Αμερικανών, δηλαδή 26 εκατομμύρια άνθρωποι, από τους οποίους ένα 30% διαθέτουν όπλα, στηρίζουν τη βία κατά του Τραμπ, ενώ ένα 6,9%, δηλαδή 18 εκατομμύρια άνθρωποι στηρίζουν τη βία υπέρ του – μέχρι τον Ιανουάριο, οι τελευταίοι ήταν περισσότεροι.

Να περιμένουμε χειρότερα;

Οπότε; Να περιμένουμε χειρότερα; Ως επί το πλείστον, σημειώνει στους «Financial Times» ο Πίτερ Σπίγκελ, οι πολιτικές δολοφονίες ή οι απόπειρες δολοφονίας προκαλούν τέτοιο σοκ σε όλο το πολιτικό φάσμα στις ΗΠΑ, ώστε όλες οι πλευρές απομακρύνονται από τον γκρεμό και επικρατεί ψυχραιμία. Ο ίδιος επικαλείται ως παράδειγμα τον πάντα σοκαριστικό κατάλογο των επιθέσεων και των δολοφονιών που συνέβησαν στην αμερικανική πολιτική σκηνή μεταξύ 1968 και 1972: όχι μόνο ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ δολοφονήθηκε στο Μοτέλ Lorraine του Μέμφις και ο Ρόμπερτ Κένεντι δολοφονήθηκε μετά τις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών στην Καλιφόρνια, αλλά τέσσερις φοιτητές διαδηλωτές πυροβολήθηκαν θανάσιμα από την Εθνοφρουρά του Οχάιο μόλις δύο χρόνια αργότερα και το 1972, ο κυβερνήτης της Αλαμπάμα Τζορτζ Ουάλας τραυματίστηκε από ένοπλο ενόσω διεκδικούσε το δημοκρατικό προεδρικό χρίσμα.

Εκ των υστέρων, γράφει ο Πίτερ Σπίγκελ, προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η χώρα δεν διαλύθηκε. Οι ριζοσπάστες της Αριστεράς διοργάνωναν μεγάλες και οργισμένες διαδηλώσεις κατά του πολέμου του Βιετνάμ και ακραίες αντιπολεμικές ομάδες, όπως οι Weathermen, πραγματοποιούσαν βομβιστικές επιθέσεις με σκοπό να προκαλέσουν επανάσταση. Στα δεξιά, η δολοφονία του Κινγκ ήταν απλώς η πιο σημαντική σε ένα δεκαετές όργιο βίας κατά των Αφροαμερικανών και των υποστηρικτών των πολιτικών δικαιωμάτων. Κι όμως, μέχρι το 1976, η εθνική πολιτική είχε ξαναγίνει βαρετή. Ενας αξιοπρεπής, αν και μη χαρισματικός πρώην ήρωας του ποδοσφαίρου, ο Τζέραλντ Φορντ, έβαλε υποψηφιότητα για επανεκλογή εναντίον του Τζίμι Κάρτερ, ενός αναγεννημένου χριστιανού που διατηρούσε μια φάρμα με φιστικιές. Ενας διαταραγμένος προσπάθησε να πυροβολήσει τον Ρόναλντ Ρέιγκαν το 1981, αλλά όχι για πολιτικούς λόγους.

Mαθήματα αμερικανικής ιστορίας

Το μάθημα, γράφει ο Πίτερ Σπίγκελ, είναι ότι η αμερικανική δημοκρατία έχει αποδειχθεί ανθεκτική: «Στη σημερινή υπερβολική εποχή μας, είναι εύκολο να ξεχάσουμε ότι οι ΗΠΑ βίωσαν έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο και κατόπιν μια σοκαριστική προεδρική δολοφονία – αλλά μέσα σε μια γενιά, είχαν εισέλθει σε μια χρυσή εποχή και είχαν γίνει η σημαντικότερη οικονομική δύναμη στην παγκόσμια σκηνή. Αν, λοιπόν, το παρελθόν είναι πρόλογος, η απόπειρα δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ θα προκαλέσει ένα σοκ στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα, επιτρέποντας στις φωνές της λογικής να επαναβεβαιωθούν. Ομως πολλά από όσα έχουν συμβεί στις ΗΠΑ από τότε που ο Τραμπ εμφανίστηκε στην πολιτική σκηνή είναι τόσο πρωτοφανή που ακόμη και τα μαθήματα της αμερικανικής ιστορίας μπορεί να μην αποτελούν πλέον αξιόπιστο οδηγό».