«Επέλεξα το θέατρο επειδή μου δίνει ελευθερία»

Περιοδεία με τις «Ικέτιδες», ένα έργο που δεν ανεβαίνει συχνά. Γιατί, πιστεύετε;

Τελευταία φορά που παρουσιάστηκε ήταν πριν από εξήντα χρόνια, το 1964, σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν. Ισως γιατί είναι μέρος μιας τετραλογίας – το πρώτο και το μοναδικό που έχει διασωθεί από την τετραλογία του Αισχύλου «Δαναΐδες». Ως εκ τούτου, για κάποιον που επιδιώκει να δημιουργήσει κάτι με σφιχτή πλοκή δεν προσφέρεται.

Το θέμα του έργου είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ.

Βέβαια. Στο πρώτο μέρος βλέπουμε τις Δαναΐδες να έρχονται ικέτιδες στη χώρα του Αργους επειδή οι Αιγύπτιοι θέλουν να τις παντρευτούν παράνομα. Θέλουν να τις εξαναγκάσουν σε γάμο και αυτές, οι οποίες αντιστέκονται, παρακαλούν τον δημοκρατικό αρχηγό του Αργους. Στο τέλος του έργου βλέπουμε τον αιγύπτιο κήρυκα να καταφθάνει και ν’ ανακοινώνει έναρξη του πολέμου. Στα υπόλοιπα μέρη της τετραλογίας πιθανολογούμε τι συνέβη σε αυτόν τον πόλεμο. Ο Δαναός, ο πατέρας αυτών των 50 κοριτσιών, τις προτρέπει να δεχθούν τον γάμο με τους Αιγύπτιους, αλλά το βράδυ κρυφά να πάρουν μαχαίρι και να τους σκοτώσουν. Μόνο μία δεν υπακούει από έρωτα προς τον Λυγκέα και προδίδει τον πατέρα της. Το τρίτο μέρος της τετραλογίας εικάζεται ότι ήταν το δικαστήριο στο οποίο πήγαινε η Υπερμνήστρα, την οποία υποδύομαι, επειδή πρόδωσε τον πατέρα της.

Η βία, ο έρωτας και η μετανάστευση.

Αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα που έθιγε ο Αισχύλος παραμένουν επίκαιρα. Φωτίζονται ο ξεριζωμός και η προσφυγιά, διότι αυτές οι 50 γυναίκες φεύγουν από τη χώρα τους προκειμένου να αναζητήσουν καταφύγιο σε έναν άλλον τόπο. Αυτός ήταν ένας βασικός λόγος για να ασχοληθεί η Μαριάννα Κάλμπαρη με το συγκεκριμένο έργο. Τα διωκόμενα πρόσωπα είναι γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από βιασμό – γιατί ο παράνομος γάμος είναι βιασμός. Ξανασυστήνεται στο κοινό ένα έργο το οποίο ομολογώ ότι δεν το γνώριζα.

Ποια θεωρείτε ότι είναι η δύναμή του;

Ουσιαστικά πρωταγωνιστής είναι ο Χορός, ο οποίος είναι το πάσχον πρόσωπο και όχι πρόσωπο που παρατηρεί. Είναι αυτές οι 50 κοπέλες που έχουν έρθει για να ζητήσουν βοήθεια. Στην παράσταση που ανεβάζουμε υπάρχει ο Πελασγός (Λυδία Κονιόρδου), ο κυβερνήτης του Αργους, στον οποίο καταφεύγουν, ο Δαναός, ο πατέρας των κοριτσιών (Ακης Σακελλαρίου) και ο αιγύπτιος κήρυκας (Γιάννης Τσορτέκης). Σύμφωνα με τη σκηνοθετική προσέγγιση, τα λόγια του Χορού ερμηνεύονται από εμένα, την Υπερμνήστρα, αυτή που θα προδώσει τον πατέρα της, και την Αμυμώνη, την οποία υποδύεται η Λουκία Μιχαλοπούλου. Στην ουσία η Μαριάννα Κάλμπαρη δημιουργεί δύο χαρακτήρες τους οποίους είναι σαν να τους παίρνει από τους επόμενους μύθους.

Στην περιοδεία θα συμμετέχει ένα μικρό σχήμα από τις Chores, ενώ στην Επίδαυρο θα συμμετέχουν 50 κορίτσια, όσες δηλαδή είναι και οι Δαναΐδες, νέες ηθοποιοί – σπουδάστριες της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης και χορεύτριες –, ακροβάτισσες της ομάδας «Και όμως κινείται» (με κορυφαία τη Χριστίνα Σουγιουλτζή). Να πω εδώ ότι πριν από πέντε χρόνια είχαμε παρουσιάσει σε σκηνοθεσία της Νατάσσας Τριανταφύλλη τις «Δαναΐδες» του Ανδρέα Κάλβου στο Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου. Ο ποιητής, εμπνεόμενος από αυτόν τον μύθο, γράφει ένα έργο για την Υπερμνήστρα και τον πατέρα της. Υπογραμμίζει το πώς ερωτεύεται, παρακούει τον πατέρα της και τον προδίδει.

Τελικά ο έρωτας είναι υπέρ πάντων όλων;

Η φυσιολογική εξέλιξη για έναν άνθρωπο είναι να προχωρήσει και να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια διατηρώντας τους δεσμούς του παρελθόντος. Είναι η ισχυρή δύναμη που τον έλκει προς τη ζωή – το αντίθετο του θανάτου. Στο έργο μάλιστα αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Η Αφροδίτη είναι αυτή που θρέφει εμένα, εσένα και τους θνητούς τους πάντες». Ερωτευόμαστε για να νικήσουμε τη ματαιότητα, τον χρόνο. Για μένα δεν υπάρχει νόημα αν δεν τα μοιράζεσαι τα πράγματα σε όλα τα επίπεδα: καλλιτεχνικό, υπαρξιακό, στις σχέσεις. Βεβαίως έχει και την καταστροφική του πλευρά, υπάρχει και η σκοτεινιά.

Ο χειμώνας θα είναι τόσο δημιουργικός;

Θα προβληθεί στο Star μια σειρά μυστηρίου 10 επεισοδίων, «Οι μαύροι πίνακες», σε σκηνοθεσία της Κατερίνας Φιλιώτου. Θα κάνουμε επανάληψη της παράστασης «Σιρανό» στη Θεσσαλονίκη και θα παίξω έναν μονόλογο της Σούζι Μίλερ, το «Prima Facie» (σ.σ.: «Εκ πρώτης όψεως»). Ανέβηκε για πρώτη φορά το 2019 στο Σίδνεϊ, όπου απέσπασε τρία βραβεία της Συντεχνίας Αυστραλών Συγγραφέων. Αυτή τη στιγμή παίζεται σε 20 χώρες και έχει ως θέμα τη γυναικεία κακοποίηση. Είχα ορκιστεί ότι μετά την «Κατερίνα» δεν πρόκειται να ξανακάνω μονόλογο, παρόλο που ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία. Η δύναμη αυτής της παράστασης σχεδόν ισοδυναμεί με αυτή που σου δίνει η τηλεόραση. Με σταματούσε στον δρόμο κόσμος και μου έλεγε ότι με έχει δει στην παράσταση.

Οπότε γιατί λέγατε ότι δεν θα ξανακάνετε μονόλογο;

Πέρα από αυτά τα ωραία, ένας μονόλογος έχει και απίστευτη μοναξιά. Οταν μου πρότεινε ο Γιώργος Οικονόμου το «Prima Facie» και διαπίστωσα ότι συνδέεται με τη γυναικεία κακοποίηση, συνειδητοποίησα ότι δεν γίνεται να κάνω πίσω. Ενιωσα ότι έχω χρέος να ακουστεί αυτό το κείμενο. Είναι αιχμηρό, καλογραμμένο και πραγματεύεται την ιστορία μιας δικηγόρου η οποία υπερασπίζεται κακοποιητές και βιαστές μέχρι που συμβαίνει κάτι στην ίδια. Είναι σημαντικό να πούμε ότι την εποχή που παιζόταν στην Αγγλία, όταν μια παράσταση την παρακολούθησαν κάποιοι δικαστές, λίγο αργότερα τέθηκε θέμα ώστε να αλλάξει ένας νόμος. Είναι πολύ καίρια τα ζητήματα που θίγει.

Για εσάς ποιο είναι πιο σημαντικό απ’ αυτά;

Δεν θα το αποκαλύψω. Θα πω όμως ότι μιλάει με ευφυΐα και όχι προφανή τρόπο για την ισότητα των δύο φύλων, για το τι σημαίνουν οι νόμοι για τη θέση μιας γυναίκας στην κοινωνία, για την κακοποίηση. Είναι σαν να προκαλείται μια μεγάλη συζήτηση.

Πού πρωταγωνιστεί η γυναικεία κακοποίηση.

Ενα θέμα που κυριαρχεί στην κοινωνία, και με αφορά χωρίς να το κοινοποιώ, με «βρίσκει» μέσω των ρόλων. Αν και δεν έχω βιώσει κακοποίηση στη ζωή μου, μ’ ενδιαφέρει πολύ – και όχι σε επίπεδο φιλολογικό. Εχω οικογένεια, είμαι μητέρα δύο αγοριών!

Το διαζύγιο των γονιών σας όταν ήσασταν έφηβη σας δημιούργησε την επιθυμία να επαναλάβετε τα πράγματα με τον δικό σας τρόπο;

Ενα διαζύγιο δεν είναι εύκολη υπόθεση και κλυδωνίζει όλους τους εμπλεκόμενους. Εκείνο που καθορίζει το πλαίσιο και την ατμόσφαιρα που δημιουργείται είναι ο χειρισμός του. Και οι δύο γονείς μου ήταν πολύ παρόντες. Ολοι επιβιώσαμε έπειτα από ένα τραυματικό γεγονός. Αυτό που συνειδητοποιώ μεγαλώνοντας είναι πως θα ήθελα να είχα κάποιον να το μοιραστώ, να μην είμαι μοναχοπαίδι. Ισως αυτός είναι ο λόγος που έκανα δύο παιδιά. Η σύνδεση που έχουν είναι πολύ συγκινητική. Είναι μια σχέση που εγώ δεν τη γνώρισα, η αδελφική.

Σας καθόρισε αυτή η μοναξιά;

Είναι πολλοί οι παράγοντες που με διαμόρφωσαν. Σίγουρα το ότι ήμουν μοναχοπαίδι με καθόρισε, όπως επίσης και το ότι οι δύο γονείς μου προέρχονταν από πολιτικές οικογένειες – κάτι που και τους ίδιους τους επηρέασε, άρα κι εμένα.

Ηταν βάρος για εσάς;

Δεν ξέρω αν ήταν βάρος ακριβώς. Θα πάω κάπως ανάποδα και θα πω ότι επέλεξα το θέατρο επειδή έχει μια ελευθερία. Ηρθα αντιμέτωπη από νωρίς με κάτι που ισχύει στην πολιτική και σε μας τους ηθοποιούς: το εφήμερο. Σήμερα είσαι και αύριο δεν είσαι. Δεν θα ήταν εύκολο για εμένα να καβαλήσω το καλάμι. Γνωρίζω καλά το μάταιο αυτού του πράγματος.

Αρα από πού, από τι δραπετεύσατε μέσω του θεάτρου;

Από τον πολύ κλειστό και εσωτερικό μου κόσμο. Ηταν ένας τρόπος ν’ ανοίξω. Οταν άρχισα να κάνω θέατρο στο σχολείο, ξαφνικά έγινα πολύ δημοφιλής γιατί «πάτησα» στα πόδια μου πιο στέρεα. Μέχρι τότε ήμουν μια ήσυχη, καλή μαθήτρια. Αλλά διαπίστωσα ότι όλα γίνονται. Γενικά η ζωή μού έδωσε περισσότερα δώρα απ’ αυτά που περίμενα.

Το όνομά σας θεωρείτε ότι σας έδωσε προβάδισμα;

Το γεγονός ότι προέρχομαι από μια οικογένεια η οποία ήταν εξοικειωμένη με την τέχνη, ότι είχα πρόσβαση σε βιβλία, θέατρο και σινεμά, αυτομάτως μου δίνει ένα προβάδισμα. Οταν πας σε μια οντισιόν και είσαι 18 ετών, ο άλλος έχει μια περιέργεια να δει πώς είναι η κόρη του Παπαληγούρα και γιατί διάλεξε αυτόν τον δρόμο. Δεν ξέρω αν με αντιμετώπισαν ευνοϊκά ή με κάποια περιέργεια. Δεν πέρασα στο Εθνικό όμως, αλλά στο Τέχνης. Εκ των υστέρων σκέφτομαι ότι καλώς δεν πέρασα γιατί θα πίστευα ότι πέτυχα στις εξετάσεις εξαιτίας του ονόματός μου.