Πώς οι τράπεζες αντιμετωπίζουν τη μείωση ρευστότητας

Κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία της COVID-19, το Ευρωσύστημα αγόρασε μεγάλες ποσότητες ομολόγων και διέθεσε ρευστότητα στις τράπεζες με ευνοϊκά επιτόκια. Αυτά τα μέτρα εξασφάλισαν ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης και την επίτευξη της εντολής της ΕΚΤ για τη σταθερότητα των τιμών όταν ο πληθωρισμός ήταν κάτω του στόχου. Ταυτόχρονα, τα μέτρα διοχέτευσαν μεγάλα ποσά ρευστότητας στον τραπεζικό τομέα. Επομένως, η πλεονάζουσα ρευστότητα αυξήθηκε σημαντικά, φτάνοντας στο ανώτατο όριο των 4,7 τρισ. ευρώ τον Νοέμβριο του 2022. Εκτοτε, ο ισολογισμός της Κεντρικής Τράπεζας ομαλοποιείται και με τη σειρά της η πλεονάζουσα ρευστότητα μειώθηκε κατά 31%, σε 3,2 τρισ. ευρώ, έως τον Μάιο του 2024. Η πλεονάζουσα ρευστότητα αναμένεται να παραμείνει άφθονη για κάποιο χρονικό διάστημα λαμβάνοντας υπόψη τη σταδιακή μείωση στο μέλλον. Η εμπειρία πολλών κρίσεων, το νέο εποπτικό περιβάλλον και οι αυστηρότερες πρακτικές διαχείρισης κινδύνων των τραπεζών υποδηλώνουν ότι οι τράπεζες θα θέλουν να διατηρήσουν περισσότερη ρευστότητα από τις κεντρικές τράπεζες ως απόθεμα ασφαλείας.

Η μείωση της πλεονάζουσας ρευστότητας προχωρά, γεγονός που ώθησε τις τράπεζες να αξιοποιήσουν πηγές χρηματοδότησης που βασίζονται στην αγορά. Σε αυτό το πλαίσιο, τα εξασφαλισμένα χρηματοδοτικά μέσα, όπως οι αγορές repo και καλυμμένων ομολόγων, ήταν σημαντικά για την υποστήριξη της αναδιανομής της πλεονάζουσας ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα της ζώνης του ευρώ. Θα προκύψουν περισσότερες ανάγκες χρηματοδότησης καθώς η πλεονάζουσα ρευστότητα μειώνεται περαιτέρω και παραμένει άνισα κατανεμημένη εντός και μεταξύ των χωρών. Αυτό θα απαιτήσει περαιτέρω ανακατανομή της ρευστότητας σε μεγαλύτερη κλίμακα από ό,τι παρατηρείται σήμερα. Οι πρόσφατα ανακοινωθείσες αλλαγές στο λειτουργικό μας πλαίσιο αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των αντίστοιχων προκλήσεων, προσφέροντας τυπικές πράξεις αναχρηματοδότησης με σταθερό επιτόκιο πλήρους κατανομής με χαμηλότερο περιθώριο 15 μονάδων βάσης (bps) μεταξύ του επιτοκίου των λειτουργιών κύριας αναχρηματοδότησης (MRO) και (του επιτοκίου) της αποδοχής καταθέσεων από τις 18 Σεπτεμβρίου 2024. Το μικρότερο περιθώριο (spread) θα δώσει κίνητρο έτσι ώστε τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια της αγοράς χρήματος να είναι πιθανό να εξελιχθούν κοντά στο επιτόκιο της διευκόλυνσης καταθέσεων και, επομένως, να περιορίσουν τα πιθανά περιθώρια αστάθειας στα βραχυπρόθεσμα επιτόκια της αγοράς χρήματος.

Ταυτόχρονα, θα αφήσουν μεγαλύτερα περιθώρια για δραστηριότητα στην αγορά χρήματος και θα δώσουν κίνητρα στις τράπεζες να αναζητήσουν χρηματοδότηση βάσει της αγοράς. Καθώς προχωρά η μείωση της πλεονάζουσας ρευστότητας, οι τυπικές πράξεις αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος προορίζονται να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην κάλυψη των αναγκών ρευστότητας των τραπεζών και η χρήση τους από τις τράπεζες αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ομαλής εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής.

Το άρθρο αποτελεί μέρος εκτενέστερης ανάλυσης που δημοσιεύεται στο Blog της ΕΚΤ

Οι Τομ Χούντεπολ, Παμίνα Καρλ, Τομπίας Λίνζερτ, Μπενουά Νγκουέν, Μάρτα Σκρζινπίνσκα και Λια Βαλ Κρουν είναι οικονομολόγοι της ΕΚΤ