Και οι καλλιτέχνες τι χρειάζονται σ’ έναν μικρόψυχο καιρό;

Η συζήτηση για την «Τέχνη και κοινωνία» αποτελεί πάντα μια καλή αφορμή για να συναντηθούν καλλιτέχνες οι οποίοι μέσα από το έργο τους καταθέτουν τη γόνιμη αγωνία τους για ό, τι συμβαίνει γύρω τους και εντός τους. Οπως έγινε προχθές στον χώρο Ε στην Πειραιώς 260, όπου το Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου και η Τράπεζα Πειραιώς διοργάνωσαν μια ανοιχτή συζήτηση πάνω στο επίμαχο δίπολο, στην οποία συμμετείχαν οι σκηνοθέτριες Ελένη Δημοπούλου και Κατερίνα Παπαγεωργίου, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, η ηθοποιός και χορεύτρια Ελενα Τοπαλίδου, ο κινηματογραφιστής Λευτέρης Χαρίτος, ο χορογράφος Ηλίας Χατζηγεωργίου και ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης. Το εναρκτήριο ερώτημα από την καλλιτεχνική διευθύντρια Κατερίνα Ευαγγελάτου έθεσε με ευκρίνεια το ζήτημα της δημιουργικής αγωνίας: «Υπάρχουν στιγμές που αναρωτιόμαστε αν αυτό που κάνουμε έχει νόημα, άλλες στιγμές περισσότερο, άλλες στιγμές λιγότερο. Εχει κάποιο αντίκτυπο; Αλλάζει κάτι, σε έναν, σε πολλούς; Η τέχνη έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο;».

Η προσέγγιση του Κ. Μαρκουλάκη προέκτεινε τον προβληματισμό και την ίδια στιγμή κατέληξε σε ένα ανακουφιστικό συμπέρασμα: «Η αίσθηση της έλλειψης νοήματος μας κυβερνά μονίμως. Θαυμάζω, από τότε που ήμουν μικρότερος, εκείνους που το αποτύπωμα της εργασίας τους ή του πνευματικού τους κάματου έχει συγκεκριμένο, μετρήσιμο όφελος βελτίωσης αυτού του κόσμου. Κάθε φορά, ανάμεσα σε δύο διαφορετικά πρότζεκτ, βρίσκομαι σε ένα ναδίρ τρομερής μελαγχολίας και αίσθησης αχρηστίας – ακόμη και για τα πράγματα που θεωρώ ότι τα έφτιαξα καλά. Νιώθω ότι δεν έχουν καμία σημασία, δεν μπορούν να επηρεάσουν κανέναν – με κανέναν τρόπο. Αν έλειπαν, δεν θα έλειπαν σε κανέναν». Την ίδια στιγμή όμως προχωρά σε μια ενδιαφέρουσα επισήμανση λέγοντας πως «αυτό είναι ένας καλυμμένος ναρκισσισμός. Ας είμαστε ειλικρινείς: οι καλλιτέχνες έχουμε μια αίσθηση έλλειψης νοήματος ή αχρηστίας επειδή έχουμε πολύ μεγάλη επιθυμία να αφήσουμε ένα σημάδι. Στην πραγματικότητα η τέχνη δεν μπορεί να επηρεάσει με έναν τρόπο άμεσο όπως μπορεί να επηρεάσει μια επανάσταση, ένα συγκεκριμένο κείμενο ή ένα δοκίμιο. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να αφήσουμε την εσωτερική αναζήτηση για το αν είμαστε ή όχι χρήσιμοι».

Σε καθεστώς φόβου

Ο χορογράφος Ηλίας Χατζηγεωργίου παρουσιάζει από τις 9 έως τις 11 του μήνα στο Φεστιβάλ Αθηνών το έργο του «Scared», μέσα από το οποίο διατυπώνεται η αγωνία του για μια κοινωνία φοβισμένη. Η δράση του άλλωστε στις φυλακές ανηλίκων Αυλώνας, όπου διδάσκει χορό, άνοιξε τις κουρτίνες αυτού του δύσκολου πεδίου. Αναφέροντας το ερέθισμα για να δημιουργήσει το «Scared» ο γνωστός καλλιτέχνης επισημαίνει: «Εχουμε μπει σε ένα καθεστώς φόβου ως κοινωνία γενικά. Αντί να αντιδράσουμε σε αυτόν τον φόβο, τον έχουμε καταπιεί. Πώς μπορεί αυτό να αποτυπωθεί σε ένα σώμα;». Αυτά είναι μερικά από τα ενδιαφέροντα σημεία της ομιλίας του, στην οποία τόνισε αυτό που όλοι ευελπιστούν να συμβεί: «Εμένα η τέχνη με μετακίνησε και επηρέασε τη σκέψη μου και τη συμπεριφορά μου. Να κοιτάζω καλά μέσα μου πριν αντιδράσω». Την αντίληψη ότι η δράση στις φυλακές Κορυδαλλού άλλαξε την εμπειρία της με την τέχνη εξέφρασε και η Κατερίνα Παπαγεωργίου, η οποία απόψε και αύριο ανεβάζει την «Ιφιγένεια/Βορά» της Βίβιαν Στεργίου στη Μικρή Επίδαυρο.