Διατήρηση της συναίνεσης για την Ουκρανία μέσα από την εκλογική αναταραχή στη Γαλλία

Οι γάλλοι πολίτες δεν είναι διχασμένοι μόνο ως προς την εσωτερική πολιτική, αλλά διαφωνούν και ως προς την εξωτερική. Σε περίπτωση συγκατοίκησης μεταξύ του προέδρου Μακρόν και μιας κυβέρνησης υπό την ηγεσία της Εθνικής Συσπείρωσης, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος η Ουκρανία να γίνει πεδίο πολιτικής μάχης. Και αυτό όχι επειδή δεν υπάρχει εθνική συναίνεση όσον αφορά την υποστήριξη προς την Ουκρανία – υπάρχει – αλλά επειδή υπάρχουν διχογνωμίες σχετικά με το τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια όσον αφορά τον πόλεμο. Εάν πολιτικοποιηθούν, οι διαφορές αυτές θα μπορούσαν να καταστρέψουν την τρέχουσα συναίνεση γύρω από την υποστήριξη του Κιέβου. Μια εσωτερική διαμάχη για την πολιτική προς την Ουκρανία θα ήταν εξαιρετικά επιζήμια για την ενότητα της ΕΕ, για την Ουκρανία, καθώς και για τη γαλλική και ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Τα τελευταία δύο χρόνια οι γάλλοι πολίτες βίωσαν το ίδιο «élan du coeur» με πολλούς άλλους Ευρωπαίους και, σε γενικές γραμμές, ενέκριναν τη στροφή του Μακρόν υπέρ της Ουκρανίας μετά τη μοιραία προσπάθειά του να ισορροπήσει τις σχέσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2022. Η συναίνεση για την υποστήριξη προς την Ουκρανία είναι δεδομένη, με τρόπο που να συμφωνούν και οι τρεις βασικοί ανταγωνιστές για τις επερχόμενες γαλλικές εκλογές. Το Νέο Λαϊκό Μέτωπο, στην Αριστερά, ήταν ξεκάθαρο σε αυτό το σημείο, ιδιαίτερα γύρω από την προμήθεια βασικών όπλων. Εν τω μεταξύ, ο Ζορντάν Μπαρντελά της Εθνικής Συσπείρωσης δήλωσε πρόσφατα ότι η Γαλλία πρέπει να συνεχίσει να παρέχει στην Ουκρανία «τα μέσα για να υπερασπιστεί τον εαυτό της».

Αλλά οι Γάλλοι είναι διχασμένοι όσον αφορά το τελικό πλάνο. Οταν ρωτήθηκαν τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη για τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι Γάλλοι που απάντησαν στη νέα μας δημοσκόπηση για πολλές χώρες ήταν μοιρασμένοι, σχεδόν εξίσου, σε τρία μέρη. Το 30% θα ήθελε η Ευρώπη να υποστηρίξει την Ουκρανία στην αντεπίθεσή της και στην ανάκτηση των εδαφών που τώρα κατέχει η Ρωσία. Το 36% θα προτιμούσε η Ευρώπη να ωθήσει την Ουκρανία προς την κατεύθυνση της διαπραγμάτευσης μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Και το υπόλοιπο 34% δεν γνωρίζει, δεν ενδιαφέρεται ή δεν ταυτίζεται με καμία από τις δύο επιλογές. Αυτός ο διαχωρισμός στα δύο τρίτα φαίνεται να παγιώνεται, καθώς είχε ήδη εμφανιστεί στην προηγούμενη δημοσκόπησή μας τον Ιανουάριο του 2024.

Ο πρόεδρος Μακρόν, από την πλευρά του, προσπάθησε να αλλάξει τις ισορροπίες. Τον Φεβρουάριο ανέφερε ότι οι Ευρωπαίοι μπορεί τελικά να χρειαστεί να στείλουν χερσαία στρατεύματα. Αμέσως μετά ενίσχυσε τις δηλώσεις του σε τηλεοπτική συνέντευξη, επιμένοντας ότι η Ρωσία συνιστά σημαντική απειλή. Αλλά η ζοφερή εκτίμηση του Μακρόν απέτυχε να συσπειρώσει τους Γάλλους γύρω από την ιδέα ότι η Ευρώπη πρέπει να υποστηρίξει την Ουκρανία ώστε να ανακτήσει τα εδάφη της. Το ποσοστό των ανθρώπων που συμφωνούν με την προαναφερθείσα άποψη έχει πράγματι μειωθεί, από 35% σε 30%, τους τελευταίους πέντε μήνες. Παράλληλα, το ποσοστό των Γάλλων που πιστεύουν ότι η χώρα τους βρίσκεται σε πόλεμο με τη Ρωσία αυξήθηκε από 24% σε 32% κατά τους τελευταίους 9 μήνες, καθιστώντας τη Γαλλία μία από τις ευρωπαϊκές χώρες όπου η εν λόγω αντίληψη είναι περισσότερο διαδεδομένη. Παρ’ όλα αυτά, ο Μακρόν φαίνεται να έχει επιτύχει, τουλάχιστον, την εξοικείωση του κοινού με άλλες πιθανές μορφές στρατιωτικής υποστήριξης: Το 54% των γάλλων πολιτών είναι πλέον δεκτικοί στην αποστολή γαλλικών στρατευμάτων για την παροχή τεχνικής, μη πολεμικής, βοήθειας στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Σε ολόκληρη την ήπειρο οι Ευρωπαίοι διχάζονται ως προς το αν θα ήθελαν να δουν την Ευρώπη να υποστηρίζει την Ουκρανία στη μάχη ή να την ωθήσει σε διαπραγματεύσεις. Οι Ουκρανοί, από την πλευρά τους, δεν έχουν καμία αμφιβολία: θέλουν να συνεχίσουν να πολεμούν επειδή πιστεύουν ότι μπορούν να νικήσουν, ενώ είναι πεπεισμένοι ότι το πλέον απαραίτητο στοιχείο για την επιτυχία τους είναι να λάβουν αρκετά όπλα από τους συμμάχους τους.

Εάν η Εθνική Συσπείρωση έρθει στην εξουσία στις 7 Ιουλίου, μόνη της ή σε συνασπισμό, μπορεί να μπει στον πειρασμό, σταδιακά, να ενοχοποιήσει τη γαλλική υποστήριξη προς την Ουκρανία ως «πόλεμο του Μακρόν». Αν κανένα κόμμα δεν μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας και οι προεδρικές εκλογές του 2027 διαφαίνονται στον ορίζοντα, είναι ζωντανός ο κίνδυνος η υποστήριξη της Γαλλίας προς την Ουκρανία να γίνει μια παράπλευρη απώλεια. Είναι ένα πράγμα οι υποψήφιοι να επιδεικνύουν μια υπεύθυνη εικόνα κατά τη διάρκεια μιας πολιτικής εκστρατείας. Είναι τελείως διαφορετικό να τους ζητηθεί να αντισταθούν στον πειρασμό της εκτροπής και να παίξουν το χαρτί της εξωτερικής πολιτικής, σε περίπτωση που η Γαλλία εισέλθει σε μια περίοδο παρατεταμένης πολιτικής αστάθειας.

Αυτό θα ήταν ένα μοιραίο λάθος. Η Ουκρανία δεν χρειάζεται εριστικούς συμμάχους, έχει ήδη υποφέρει από τις καθυστερήσεις που προκαλούν. Οποιο και αν είναι το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών, η γαλλική υποστήριξη προς την Ουκρανία δεν θα πρέπει να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Οι ηγέτες των κομμάτων θα πρέπει να θυμούνται ότι οι ψηφοφόροι τους είναι αρκετά μοιρασμένοι ως προς το αν η Ευρώπη θα πρέπει να υποστηρίξει την Ουκρανία στη μάχη ή να την πιέσει να διαπραγματευτεί. Επί του παρόντος δεν υπάρχει κομματικό χάσμα σε αυτό το ζήτημα. Και δεν θα πρέπει να υπάρξει.

Πολύ σύντομα οι προεδρικές εκλογές στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού θα γίνουν πεδίο δοκιμασίας για την ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία. Με μια κυβέρνηση Μπαρντελά στο Παρίσι και μια νίκη του Τραμπ στην Αμερική είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει αλλαγή στην προσέγγιση της Γαλλίας απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Η Γαλλία μπορεί να μην είναι η μόνη μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που θα αλλάξουν τη στάση τους και θα επιλέξουν να πιέσουν για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, δεδομένου του πολιτικού κλίματος στην Ιταλία, την Ελλάδα, την Αυστρία ή την Ουγγαρία και του σκεπτικισμού των λαών τους σχετικά με την έκταση της ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Ουκρανία.

Αλλά η Γαλλία δεν μοιάζει με καμία από αυτές τις χώρες, καθώς η ξεκάθαρη υποστήριξη προς την Ουκρανία, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, έκανε πραγματικά τη διαφορά, εμπνέοντας ενότητα και πειθαρχώντας άλλες ευρωπαϊκές χώρες ώστε να μη διασπάσουν τις γραμμές της αλληλεγγύης προς το Κίεβο. Εάν το Παρίσι δεν μπορεί πλέον να παράσχει αυτή την ηγεσία, ορισμένες πρωτεύουσες θα μπορούσαν και θα έπρεπε να προσπαθήσουν να καλύψουν το κενό, αλλά υπάρχει ο κίνδυνος να είναι πολύ αργά. Εάν υπάρξει κλονισμός της γαλλικής υποστήριξης, θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερματισμό της ευρωπαϊκής συναίνεσης σχετικά με την αποφασιστικότητα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.

Ξέρετε ποιος θα ανοίξει σαμπάνιες τότε.

Η Σέλια Μπελίν και ο Πάβελ Ζερκά είναι ανώτεροι συνεργάτες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR)