Το ευρώ υπό τον φόβο {LF}της γαλλικής κάλπης

Οι γαλλικές βουλευτικές εκλογές ξεκινούν αύριο Κυριακή και θα ολοκληρωθούν την επόμενη εβδομάδα με τον β’ γύρο, που αναμένεται να βρει τη Γαλλία με νέα κυβέρνηση και να εξαναγκάσει τον κεντρώο Μακρόν σε μια άβολη «συγκατοίκηση» με (πολύ) δεξιούς ή (πολύ) αριστερούς.

Ακλόνητο φαβορί για το πρωθυπουργικό μέγαρο Ματινιόν είναι ο 29χρονος Ζορντάν Μπαρντελά της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης. Το πρόγραμμα του κόμματός του υπόσχεται άμεσες μειώσεις στη φορολογία, με μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια από το 20% στο 5,5% και την εξαίρεση των νέων έως 30 ετών από φορολογικές επιβαρύνσεις. Από την άλλη, το οικονομικό πρόγραμμα της αριστερής συμμαχίας του Νέου Λαϊκού Μετώπου φαίνεται να προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία στις αγορές, με ανάλυση της τράπεζας BNP Paribas να θεωρεί την απόλυτη πλειοψηφία των αριστερών δυνάμεων στην Εθνοσυνέλευση ως το χειρότερο δυνατό σενάριο.

Η αβεβαιότητα που φέρνουν οι εκλογές επιβαρύνει μια ήδη αποδυναμωμένη οικονομία. Η πρόσφατη υποβάθμιση του πιστωτικού προφίλ της Γαλλίας από την S&P δεν ήρθε τυχαία. Ο λόγος του χρέους της Γαλλίας προς το ΑΕΠ της διαμορφώθηκε το 2023 στο 110,6% και σύμφωνα με εκτιμήσεις αναμένεται να ξεπεράσει το 115% το 2029. Παράλληλα, το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας έφτασε στο 5,5% το 2023, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υπολογίζει πως παραμείνει σε παρόμοια επίπεδα για τα επόμενα χρόνια. Αν εφαρμοστεί δε το δαπανηρό πρόγραμμα της Εθνικής Συσπείρωσης ή του Νέου Λαϊκού Μετώπου, το έλλειμμα εκτιμάται πως θα εκτιναχθεί, δημιουργώντας μεγαλύτερους τριγμούς στην οικονομία.

Oι αποδόσεις. Ηδη η προοπτική της πολιτικής αλλαγής που θα συνεπάγεται η «συγκατοίκηση» έχει αυξήσει σημαντικά τις αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων και έχει βυθίσει τον δείκτη του χρηματιστηρίου CAC 40. Συγκεκριμένα, το γαλλικό 10ετές ομόλογο έχει απόδοση 3,265%, την ώρα που το αντίστοιχο γερμανικό βρίσκεται στο 2,45%, με το spread (δηλαδή τη διαφορά μεταξύ των δύο) να διαμορφώνεται πάνω από τις 80 μονάδες βάσης (0,8%), ενώ πριν από έναν μήνα βρισκόταν περίπου στις 45 μ.β. Κατά το ίδιο διάστημα, ο χρηματιστηριακός δείκτης έχει χάσει το 6% της αξίας του.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο κίνδυνος για μια διάχυση της γαλλικής κρίσης στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι ορατός. Τα βλέμματα στρέφονται στην Ιταλία, η οποία μοιράζεται αρκετά κοινά στοιχεία με τη Γαλλία. Πρόκειται επίσης για μια χώρα με μεγάλο δείκτη χρέους/ΑΕΠ που ανήλθε σε 137,3% το 2023 και αναμένεται να σκαρφαλώσει πάνω από το 141% μέχρι το 2025. Η εικόνα των κρατικών ταμείων της Ιταλίας είναι προβληματική, με το δημοσιονομικό έλλειμμα να διαμορφώνεται στο 7,4% του ΑΕΠ το 2023, με τις εκτιμήσεις για τα επόμενα χρόνια να το διατηρούν σε υψηλά επίπεδα, αν και χαμηλότερα (4,7% το 2025). To 10ετές ομόλογο της Ιταλίας ανταλλάσσεται με απόδοση 4,02% και το spread ανέρχεται σε 157 μ.β. (1,57%).  Η Ελλάδα, ούσα μια χώρα της ευρωζώνης που γνώρισε μια πραγματική οικονομική κατάρρευση την περασμένη δεκαετία, δεν μένει εκτός συζήτησης. Με τον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ να βρίσκεται στο 161,9% το 2023 και μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών (5,8% το 2023), η οικονομική θέση της Ελλάδας δεν είναι ισχυρή. Ωστόσο, τα διατηρούμενα πρωτογενή πλεονάσματα πέριξ του 2% και το θετικό κλίμα που επικρατεί στις αγορές λειτουργούν καθησυχαστικά. Αλλωστε, το χρέος της χώρας βρίσκεται εν πολλοίς (75%) σε θεσμικά χέρια, επομένως ο κίνδυνος για κερδοσκοπικές επιθέσεις είναι μειωμένος. Παρ’ όλ’ αυτά, πριν από μερικές ημέρες παρουσίασαν αύξηση τα spreads των ελληνικών 10ετών ομολόγων. Η αύξηση ήταν παροδική και περισσότερο τεχνικής φύσεως. Εκείνες τις ημέρες, η αβεβαιότητα από Γαλλία και Ιταλία μείωσε τις αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων που θεωρήθηκαν πιο ασφαλή. Ετσι, η αύξηση του spread οφειλόταν κατά ένα μεγάλο μέρος στην πτώση των αποδόσεων του γερμανικού ομολόγου, παρά στην άνοδο των αποδόσεων του ελληνικού, εξηγούν άνθρωποι της αγοράς ομολόγων.

Ετοιμη η ΕΚΤ. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», το ζήτημα της Γαλλίας δεν έχει καν συζητηθεί στις συνεδριάσεις της ΕΚΤ. Η ευρωζώνη έχει μάθει στα δύσκολα την τελευταία δεκαπενταετία, και είναι πλέον έτοιμη να παρέμβει σε κρίσεις, όπως η πτώχευση της Credit Suisse τον περσινό Μάρτιο. Επιπλέον, η ευρωζώνη έχει δημιουργήσει τα εργαλεία για την επιτυχή αντιμετώπιση οικονομικών κρίσεων, με μηχανισμούς παροχής ρευστότητας (ESM) και τη δυνατότητα παρεμβάσεων στην αγορά κρατικών ομολόγων για την αποφυγή κερδοσκοπικών επιθέσεων (ΤΡΙ).

Ωστόσο, η προσφυγή στα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων δεν προβλέπεται εύκολη. Ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ δήλωσε σε πρόσφατη ομιλία του πως μια «ισχυρή» παρέμβαση της ΕΚΤ θα εγείρει «οικονομικά και συνταγματικά ζητήματα», ξεκαθαρίζοντας τις διαθέσεις της Γερμανίας.