Χορεύοντας με το έπος

Από την εποχή του «Χορεύοντας με τους λύκους» ακόμα, o Κέβιν Κόστνερ είχε το όραμα ενός γουέστερν-μνημείου, το οποίο θα κάλυπτε όλες τις πτυχές της περιόδου που γνωρίζουμε ως «Αγρια Δύση». Και πραγματικά, σήμερα, παρουσιάζει το «Ορίζοντας: Ενα αμερικανικό έπος – Κεφάλαιο 1» (Horizon: An American Saga – Chapter One, ΗΠΑ, 2024), το πρώτο από τα τέσσερα τρίωρα (!) μέρη του· ένα πραγματικό επίτευγμα, που μάλιστα χρηματοδοτήθηκε από τον ίδιο.

Μένοντας πιστή στον τίτλο της, είναι μια ταινία που με όρεξη εστιάζει στην απεραντοσύνη του ορίζοντα του αμερικανικού τοπίου της εποχής στην οποία διαδραματίζεται. Ο φακός του Κόστνερ διασχίζει αυτό το αχανές, υπέροχο τοπίο, ενώ παρακολουθεί τις παράλληλες ιστορίες ανθρώπων που κάτω από εξαιρετικά σκληρές, απάνθρωπες συνθήκες προσπαθούσαν να βρουν τη θέση τους και να φτιάξουν το σπίτι τους στην Αγρια Δύση της Αμερικής του 19ου αιώνα. Καραβάνια εσωτερικής μετανάστευσης, Ινδιάνοι με άγριες διαθέσεις που καίνε καταυλισμούς για να προστατευσουν αυτό που νομίζουν ότι μπορούν να διατηρήσουν ως σπίτι τους, οικογένειες λευκών που αποδεκατίζονται, αδίστακτοι λευκοί κυνηγοί, κινέζοι μετανάστες που θα θυσιαστούν ως εργάτες στο στήσιμο των σιδηροδρομικών γραμμών κατά μήκος των ΗΠΑ… Μερικά από τα στοιχεία αυτού του τεράστιου και πολύπλευρου ψηφιδωτού που εξιστορεί την εγκατάσταση της αμερικανικής Δύσης στα δύσκολα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου.

Κάτι όμως που επίσης δίνει ξεχωριστό χρώμα στο έπος του Κόστνερ είναι ότι σε όλες τις ιστορίες που παρακολουθούμε (οι οποίες και αρκετές είναι αλλά και «διασταυρώνονται») οι γυναίκες παίζουν αν όχι τον πιο σημαντικό, σίγουρα έναν ρόλο-κλειδί. Κάθε γυναίκα είναι το βαρόμετρο της ιστορίας στην οποία εντάσσεται, και αυτό – με κάποιες εξαιρέσεις – είναι μάλλον ασυνήθιστο στο είδος του γουέστερν. Μαζί με τη Σιένα Μίλερ που είναι η βασική γυναικεία φιγούρα του «Horizon», η Τζίνα Μαλόουν, η Αμπεϊ Λι, η Ιζαμπέλ Φέρμαν, η Ελα Χαντ και η Ινδιάνα Γουάσε Τσιφ υποδύονται γυναίκες αποφασισμένες να δοκιμάσουν τις αντοχές τους, ακόμα και να ξεπεράσουν τα όριά τους στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν σε μια χώρα αφιλόξενη και σε μια εποχή βάρβαρη. Οι ιστορίες ίσως είναι πιο πολλές απ’ όσες ίσως χρειαζόταν και το βάρος δεν είναι ισομερές σε όλες. Ωστόσο αυτό δεν σε εμποδίζει να τις παρακολουθήσεις με όρεξη, το θέαμα είναι πραγματικά χορταστικό και το cliffhanger στο τέλος (ένα κολάζ στιγμιοτύπων από το τι θα ακολουθήσει στα προσεχή «επεισόδια») προσωπικά με βρήκε σύμφωνο, γιατί με έβαλε στην αναμονή (αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι ανήκω στους πολύ σκληροπυρηνικούς φαν του γουέστερν, όμως δεν μπορώ να κάνω αλλιώς και περιμένω πώς και πώς το δεύτερο μέρος, το οποίο σύμφωνα με τον προγραμματισμό θα προβληθεί σύντομα).

Μια δυναμική γυναίκα του 1920

Αθυρόστομη, πνεύμα ελεύθερο και τύπος που δεν συνηθίζει να μασά τα λόγια του, η Ρόουζ Γκούντινγκ έχει κερδίσει με το σπαθί της τη θέση του «κακού» κοριτσιού του Λιτλ Χάμπτον της Αγγλίας στη δεκαετία του 1920, οπότε τα ανώνυμα «βρώμικα» γράμματα που οι γείτονές της δέχονται συνεχώς όλα δείχνουν ότι προέρχονται από αυτή. Χωρίς αποδείξεις, η Ρόουζ – που συν τοις άλλοις είναι και ανύπαντρη μητέρα και Ιρλανδή – θα βρεθεί στη φυλακή αλλά κάποιοι – ή καλύτερα κάποιες – δεν θα το αφήσουν να περάσει έτσι, οπότε μια ιδιωτική έρευνα αρχίζει, προκειμένου να λάμψει το φως της αλήθειας. Ολα αυτά συμβαίνουν στο συμπαθητικό φιλμ εποχής της Τέα Σάροκ «Μικρά πρόστυχα γράμματα» (Wicked Little Letters, Αγγλία, 2023) που είναι εμπνευσμένο από μια αληθινή ιστορία.

Στην ουσία η ταινία είναι φτιαγμένη πλήρως στο πνεύμα της εποχής μας, με στόχο την ανάδειξη του προσώπου μιας δυναμικής γυναίκας η οποία μόνη και σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν είχαν καν δικαίωμα ψήφου ύψωσε το ανάστημά της όχι μόνο απέναντι στην πατριαρχία αλλά και στις υπόλοιπες γυναίκες που με σκυμμένο το κεφάλι έκαναν ό,τι τους υπαγόρευαν οι άντρες. Στην απέναντι όχθη της Ρόουζ βρίσκεται η Ιντιθ Σουάν, μια θεούσα, καταπιεσμένη γεροντοκόρη που θα συγκρουστεί μαζί της, παρότι αρχικά προσπάθησαν να γίνουν φίλες.

Η ταινία της Σάροκ είναι «μικρή», γλυκιά, συμπαθητική, όπως περίπου την περιμένεις. Δράμα και χιούμορ ισόποσα στο ίδιο μίξερ, το αποτέλεσμα εύγευστο αλλά και προβλέψιμο, σχεδόν απλοϊκό, χωρίς το παραμικρό βάθος. Βεβαίως, οι ερμηνείες εξαιρετικές, με τις ηθοποιούς να ταιριάζουν γάντι στους ρόλους τους: η Τζέσι Μπάκλεϊ – Ρόουζ και η Ολίβια Κόλμαν – Ιντιθ. Πολύ καλός, όπως πάντα, ο Τίμοθι Σπολ στον ρόλο του συντηρητικού, αυστηρού και εξαιρετικά αφελούς πατέρα της Κόλμαν.

Η πρώτη μέρα της εισβολής

Λόγω της απρόσμενα μεγάλης εμπορικής επιτυχίας του, το θρίλερ του Τζον Κρασίνσκι «Ενα ήσυχο μέρος» (2018) βρήκε μια συνέχεια το 2020 και τώρα ένα prequel, το «Ενα ήσυχο μέρος: Η πρώτη μέρα» (A Quiet Place: Day One, ΗΠΑ, 2024). Εδώ παρακολουθούμε όλα όσα έγιναν την πρώτη ημέρα της εισβολής στη Γη των θανάσιμων εξωγήινων όντων που είναι πολύ ευαίσθητα στον ήχο, οπότε η επιβίωση των ανθρώπων στηρίζεται στην απόλυτη ησυχία.

Κεντρικό πρόσωπο είναι μια καρκινοπαθής (Λουπίτα Νιόνγκο) που μαζί με τον γάτο της τον Φρόντο (ίσως το πιο λογικό ον της ταινίας) έχει βρεθεί στη Νέα Υόρκη ακριβώς τη στιγμή της επίθεσης. Αναπόφευκτα οι απανωτές καταστροφές με την πόλη να θρυμματίζεται είναι το στοιχείο που κυρίως κινεί το ενδιαφέρον και που ο σκηνοθέτης Μάικλ Σαρνόσκι διαχειρίζεται θαυμάσια.

Κάτω από την επιφάνεια

Δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Στέργιου Πάσχου μετά το «Αφτερλωβ» (2016), ο «Τελευταίος ταξιτζής» (Ελλάδα, 2023), ξεκινά με ένα ισχυρό χαστούκι προς τον θεατή και εν συνεχεία μοιάζει να εξελίσσεται σε ένα ήρεμο, χαμηλότονο ψυχολογικό δράμα. Ο ταξιτζής του τίτλου (Κώστας Κορωναίος), ένας κοινός οικογενειάρχης (έχει σύζυγο –  Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου και γιο – Εκτορας Λιάτσος), αποτελεί κάτι σαν γρίφο γιατί ποτέ δεν σου επιτρέπει να καταλάβεις πώς ακριβώς σκέφτεται. Σου δίνει την εντύπωση ενός ήρεμου, προσγειωμένου, ίσως λιγάκι καταπιεσμένου, αλλά πάντως σε ετοιμότητα, λογικού ανθρώπου. Είναι όμως στ’ αλήθεια όλα αυτά ή μήπως ο ταξιτζής μπορεί να βγάλει στην επιφάνεια ένα πρόσωπο πολύ διαφορετικό, πολύ πιο απρόβλεπτο, πολύ πιο επικίνδυνο από αυτό που βλέπουμε; Και πόσο ρόλο μπορεί να παίξει για κάτι τέτοιο η νεαρά ύπαρξη (Κλέλια Ανδριολάτου) που θα συναντήσει στον χώρο όπου έγινε η τραγωδία στην αρχή της ταινίας;

Αρκετά προσεκτικός ώστε να μη δίνει πολλά στον θεατή, ο σκηνοθέτης μάς κρατάει συνεχώς σε εγρήγορση. Νιώθουμε «στην τσίτα» γιατί, ενώ νομίζουμε πως παρακολουθούμε ένα υπαρξιακό δράμα, βλέπουμε ότι η ιστορία – και ο τρόπος με τον οποίο κινηματογραφείται – φλερτάρει ακόμα και με το είδος του θρίλερ. Και λειτουργεί.

Κινούμενα σχέδια

Ενώ το ιαπωνικό anime «Haikyû! The Dumpster Battle», θέμα του οποίου είναι ένας αγώνας βόλεϊ, εξακολουθεί να προβάλλεται στις αίθουσες, ένα ακόμα ιαπωνικό anime του ίδιου σχεδόν στυλ και επίσης αθλητικού περιεχομένου δίνει το παρών: στο «Blue Lock the Movie Episode Nagi» (Ιαπωνία, 2024) του Σουσούνκε Ισικάβα το άθλημα είναι το ποδόσφαιρο και το υλικό στο οποίο το σενάριο στηρίζεται είναι το manga με τον ίδιο τίτλο. Το «Blue Lock» είναι κάτι σαν ίδρυμα στο οποίο εκπαιδεύονται νεαροί παίκτες με στόχο να κατακτήσουν τη θέση του καλύτερου επιθετικού στον κόσμο. Ενας μόνο μπορεί να τα καταφέρει. Σώμα με σώμα μονομαχίες, σουτ που θυμίζουν πυροβολισμούς, ανταγωνισμοί, παγίδες και ιαχές, στοιχεία που μετατρέπουν το κλειστό αυτό γήπεδο σε αρένα πολέμου, με τους ποδοσφαιριστές να κινούνται σχεδόν σαν σαμουράι, έτοιμοι για όλα. Ωστόσο το θέμα κάπου εξαντλείται, οι σκηνές επαναλαμβάνονται και η εξέλιξη της ιστορίας γίνεται σε εξαιρετικά βραδείς ρυθμούς.

Τα χνάρια του δημοφιλούς Κουνγκ Φου Πάντα (η τέταρτη ταινία του οποίου προβάλλεται ακόμη στις αίθουσες) προσπαθεί να ακολουθήσει ένα άλλο Πάντα, ο Πάντα Πανγκ στην ταινία «Ο Πάντα Πανγκ στην Αφρική» (Panda Pang in Africa, διεθνής συμπαραγωγή, 2024) που σκηνοθέτησαν οι Κάρστεν Κίλεριχ, Ρίτσαρντ Κλάους. Σε πρώτο πλάνο ένα αστείο αρκουδάκι πάντα που θα μπει στη διαδικασία ενός απίστευτου ταξιδιού από την Κίνα στην Αφρική προκειμένου να σώσει τη δράκαινα φίλη του, θύμα απαγωγής τρελού μπαμπουίνου που έχει συνεργό έναν κροκόδειλο (ελληνική μεταγλώττιση: Τόνια Μαράκη, Δημήτρης Δρίβας, Μαριλένα Λιακοπούλου, Μυρτώ Ναούμ, Κωνσταντίνος Στελλούδης, Εβίνα Χριστογιαννοπούλου κ.ά.)

Εξαιρετικές επανεκδόσεις

«Η μεγάλη ανατριχίλα» (The Big Chill, ΗΠΑ, 1983) του Λόρενς Κάσνταν. Η επανασύνδεση επτά πρώην συμφοιτητών στο σπίτι δύο εξ αυτών που είναι πια παντρεμένοι γίνεται κάτω από τη δυσάρεστη συνθήκη του θανάτου ενός άλλου μέλους της παρέας, αλλά καταλήγει σε έναν ανυψωτικό ύμνο για τη φιλία, τη συντροφικότητα και την αληθινή αγάπη. Μια από τις ομορφότερες «ταινίες παρέας» της ιστορίας του κινηματογράφου, ξεχωρίζει για τη σκηνοθετική ευθύτητα και ειλικρίνειά της, τη σχεδόν μοναδική χημεία ανάμεσα σε όλους ανεξαιρέτως τους ηθοποιούς (Γουίλιαμ Χερτ, Τζόμπεθ Γουίλιαμς, Κέβιν Κλάιν, Γκλεν Κλόουζ, Τζεφ Γκόλντμπλαμ, Μαίρη Κέι Πλέις, Τομ Μπέρεντζερ) και την απίστευτη επιλογή των μουσικών κομματιών της δεκαετίας του 1960 που τη διατρέχουν καθ’ όλη τη διάρκειά της. Ο Κέβιν Κόστνερ του οποίου το πρόσωπο δεν βλέπουμε ποτέ είναι η σορός στο φέρετρο στην αρχή της ταινίας και η Μεγκ Τίλι το νέο πρόσωπο ανάμεσα στην παρέα, καθώς υπήρξε η σύντροφος του νεκρού.

«Ο επιστάτης Σάνσο» (Sanshô dayû, Ιαπωνία, 1954) του Κένζι Μιζογκούτσι. Η πρώτη ταινία του ιαπωνικού αφιερώματος που διοργανώνει η εταιρεία New Star ως τον Οκτώβριο ανήκει στις λιγότερο γνωστές του Κέντζι Μιζογκούτσι (1898-1956) και τοποθετείται στον 10ο αιώνα, καταγράφοντας το μαρτύριο μιας οικογένειας από τη στιγμή που ο πάτερ φαμίλιας, ένας φιλεύσπλαχνος κυβερνήτης, οδηγείται στην εξορία, όπου και αναζητείται από τη γυναίκα και τα δύο παιδιά του. Ο «Σάνσο» θεωρείται ένα από τα άγνωστα αριστουργήματα του κλασικού ιαπωνικού σινεμά, μια τραγική ιστορία οικογενειακών δεσμών μέσω της οποίας αναδεικνύεται η τεχνική αρτιότητα ενός σκηνοθέτη που υπήρξε μετρ των συγκινησιακών πλάνων.

«The Straight Story» (ΗΠΑ, 1999, 105′) του Ντέιβιντ Λιντς. Με όχημά του μια χορτοκοπτική μηχανή γκαζόν, ένας δυσκίνητος γέροντας (Ρίτσαρντ Φάρνσγουορθ, υποψήφιος για Οσκαρ Α’ ρόλου) αποφασίζει να επισκεφθεί τον αδελφό του (Χάρι Ντιν Στάντον) με τον οποίο έχει χρόνια να μιλήσει (ζουν σε γειτονικές Πολιτείες). Η διαδρομή, εμπλουτισμένη από μια σειρά συγκινητικών περιστατικών, δίνει την ευκαιρία στον σκηνοθέτη Ντέιβιντ Λιντς να υπογράψει τη δεύτερη μετά τον «Ανθρωπο ελέφαντα» πραγματικά ανθρώπινη ταινία της καριέρας του. Το «The straight story» είναι μακράν το πιο αργό αλλά συγχρόνως το πιο τρυφερό road movie στην ιστορία του κινηματογράφου.

Η τραγωδία της Πύλου

Εναν χρόνο έκλεισε πριν από λίγο καιρό η τραγωδία της Πύλου, όταν δύο ώρες μετά τα μεσάνυχτα της 14ης Ιουνίου 2023, σε διεθνή ύδατα ανοιχτά της Πύλου, ναυάγησε αλιευτικό σκάφος που εκτιμάται ότι μετέφερε περίπου 750 μετανάστες. Με αυτή την αφορμή η εταιρεία New Star παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ «Gas Station ή Τα περιστέρια της Λαχώρης» (Ελλάδα, 2024) του Θωμά Σίδερη (σκηνοθέτης, ραδιοφωνικός παραγωγός, δημοσιογράφος) που περιλαμβάνει ντοκουμέντα όπως τηλεφωνικές συνομιλίες των μεταναστών με τις οικογένειές τους λίγο προτού ξεκινήσουν το μοιραίο ταξίδι τους. Κατά την επιχείρηση διάσωσης από τις ελληνικές αρχές διασώθηκαν 104 άτομα, μεταξύ των οποίων Αιγύπτιοι, Σύροι, Πακιστανοί, Αφγανοί και Παλαιστίνιοι, ενώ ανασύρθηκαν 82 νεκροί. Εκατοντάδες άλλοι αγνοούνται.