Το μουσείο κάτω από το Μουσείο

Μια φωτεινή ρωγμή στον χρόνο. Ενα ακόμη στρώμα στην πλούσια ιστορία της περιοχής που απλώνεται στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης και μία από τις αρχαιότερες γειτονιές της Αθήνας, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη.

Λυχνάρια και παιδικά παιχνίδια, κανάτες και κυψέλες, δικαστικές ψήφοι και όστρακα εξοστρακισμού με το όνομα του γένους των Αλκμαιωνιδών (μέλη της ήταν ο Κλεισθένης, ο Περικλής και ο Αλκιβιάδης) χάντρες – φυλαχτά και μεγάλες μεταλλικές περόνες που συγκρατούσαν τα ρούχα των νεκρών (ή μήπως τα σάβανα;), όπως εκείνες με τις οποίες τυφλώθηκε ο Οιδίποδας. Είναι όσα επέτρεψε η φθορά του χρόνου και η Ιστορία να φτάσουν από το απώτατο παρελθόν ως το σήμερα, στη σκιά του Ιερού Βράχου. Περί τα 1.150 αντικείμενα – από τα πολλές χιλιάδες – που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στα σωθικά του Μουσείου Ακρόπολης. Ανθρώπινες δημιουργίες από μάρμαρο ή πηλό, γυαλί ή μέταλλο, οστό ή όστρακο, που τελευταίοι τα άγγιξαν – σε ορισμένες περιπτώσεις – όσοι έζησαν την ύψιστη στιγμή της Δημοκρατίας και δεν αποκλείεται κάποιοι εξ αυτών ακόμη και να εργάστηκαν για να ανεγερθεί το κορυφαίο αρχιτεκτονική δημιούργημα της κλασικής εποχής, ο Παρθενώνας.

Είναι εκείνα τα αντικείμενα – ορισμένα ταπεινά και καθημερινά, και κάποιες φορές πιο σπάνια – που ολοκλήρωσαν την εικόνα της επισκέψιμης κάτω από το μουσείο ανασκαμμένης αρχαίας γειτονιάς. «Ενα σύνθετο και εξαιρετικά ενδιαφέρον, ιστορικά και αρχαιολογικά, παλίμψηστο χρήσεων και οικοδομημάτων, αντιπροσωπευτικό της ζωής των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, αλλά και της κοινωνικής και πνευματικής ελίτ διαδοχικών περιόδων», όπως ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κατά την τελετή εγκαινίων το βράδυ της Τρίτης παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου.

Τα αντικείμενα αυτά συνθέτουν το νέο «μουσείο κάτω από το μουσείο», προσθέτοντας στο πρώτο σε προσέλευση επισκεπτών μουσείο της χώρας 15 χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του και πέντε χρόνια μετά τη μετατροπή της ανασκαφής σε επισκέψιμο χώρο μια νέα μουσειακών προδιαγραφών έκθεση που υλοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη της Τράπεζας της Ελλάδας.

«Ενα επιπλέον επιχείρημα για τον επαναπατρισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα αποκτά η Ελλάδα και το Μουσείο Ακρόπολης» έλεγε χθες ο γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης Νίκος Σταμπολίδης, επισημαίνοντας τη σημασία της βιωματικής προσέγγισης των έργων.

Σκιές εν δράσει

Στην 34 μ. προθήκη έχουν βρει τη θέση τους ευρήματα που μαρτυρούν τη ζωή στην περιοχή από την 3η χιλιετία π.Χ. και για τα επόμενα 4.500 χρόνια, τοποθετημένα κατά τέτοιον τρόπο από τους συντηρητές του μουσείου (με επικεφαλής τον Κώστα Βασιλειάδη) που η ανάρτησή τους είναι σχεδόν αόρατη, ενώ η ανθρώπινη παρουσία και η χρήση των αντικειμένων αποδίδεται με τις σκιές εν δράσει που «κατοικούν» στην πλάτη της προθήκης, σύμφωνα με τη διευθύντρια συλλογών και εκθέσεων του μουσείου Σταματία Ελευθεράτου.

Κι αν ανάμεσα στα συνήθη αντικείμενα που συνδέονται με διάφορες εκφάνσεις της καθημερινότητας ξεχωρίζει το αγγείο με το επιπλέον προστατευτικό χείλος για αφρώδες κρασί, τα μικρά κύπελλα για τα αποστάγματα, το μεταλλικό αγγείο με ίχνη Λημνίας Γης που είχε φαρμακευτική χρήση, οι υποθήκες σπιτιών και χωραφιών, το χάλκινο φτυαράκι – θυμιατήρι, το ανάγλυφο με απεικόνιση αφτιού που υποδηλώνει ότι ο Σάραπης ή η Ισιδα θα εισακούσουν τις προσευχές των πιστών και το μοναδικό πορτρέτο του Αριστοτέλη στο οποίο σώζεται η μύτη του, οι ιστορίες που διηγούνται τα εκθέματα τόσο της προθήκης όσο και του κλειστού εκθεσιακού χώρου είναι ανεξάντλητες. Εντός του φθινοπώρου δε, τα 1.150 αντικείμενα θα αναρτηθούν με αναλυτικά λήμματα στην ιστοσελίδα του μουσείου, ενώ θα ακολουθήσει και ξενάγηση μέσω εφαρμογής σε περισσότερες από 25 γλώσσες.