Μπασκιά σε τιμή «ευκαιρίας»

Μια έκπληξη περιμένει τους φίλους του αμερικανού ζωγράφου Ζαν-Μισέλ Μπασκιά στις 25 Ιουλίου. Οχι μόνο επειδή για δεύτερη φορά μέσα σε τρία χρόνια βγαίνει σε δημοπρασία ένα έργο του από τον οίκο Sotheby’s στο Λονδίνο, αλλά και επειδή βγαίνει στο σφυρί με εκτίμηση αρκετά χαμηλότερη από την προηγούμενη.

Ο λόγος για το τρίπτυχο «Πορτρέτο του καλλιτέχνη σε νεαρή ηλικία» (1982), διαστάσεων 203,2 x 208,3 εκ. – σύμφωνα με τη νέα εκτίμηση θα αλλάξει χέρια για τιμή που θα κυμανθεί μεταξύ 19 και 25 εκατ. δολ. Η εκτίμηση αυτή είναι κατά πολύ χαμηλότερη από εκείνη που είχαν ορίσει οι Christie’s το 2022, η οποία ήταν στα 30 εκατ. δολάρια. Το έργο ωστόσο εν τέλει δεν δημοπρατήθηκε, αλλά λίγο πριν την πώληση αποσύρθηκε σιωπηρά.

Η αναθεώρηση τιμής έργου του πρωταγωνιστή στις υψηλές τιμές Μπασκιά δεν είναι πρωτοφανής. Τον Μάιο το έργο του Untitled (ELMAR), της ίδιας χρονιάς, ήταν το κορυφαίο έργο της δημοπρασίας του οίκου Philips και άλλαξε χέρια για 46,5 εκατ. δολάρια, αν και η αρχική ανώτατη εκτίμηση ήταν 60 εκατ. δολάρια. Αλλα δύο έργα του εκείνη τη βραδιά πωλήθηκαν προς 7,8 και 12,6 εκατ. δολάρια, τιμές που εμπίπτουν στα όρια των εκτιμήσεων, ενώ μια άτιτλη συνεργασία του 1984 μεταξύ του Μπασκιά και του Αντι Γουόρχολ πωλήθηκε από τους Sotheby’s προς 19,3 εκατ. δολάρια.

Τι συμβαίνει λοιπόν στην αγορά των έργων του καλλιτέχνη που έχει χαρακτηριστεί ως «ο νέος Πικάσο», εξαιτίας της θρυλικής θέσης που έχει αποκτήσει πλέον στις δημοπρασίες λόγω των υψηλών τιμών στις οποίες πωλούνται τα έργα του; Πού αποδίδεται το γεγονός ότι ενώ οι πρόσφατες τιμές της δευτερογενούς αγοράς εξακολουθούν να είναι υψηλές και τα έργα του κατά κανόνα ξεπερνούν τις υψηλές εκτιμήσεις τους στις δημοπρασίες, οι τελευταίες αγοραπωλησίες και εκτιμήσεις δείχνουν συγκρατημένες;

Η πτώση των τιμών θα μπορούσε να εξηγηθεί από το γεγονός ότι οι συλλέκτες είναι πιο προσεκτικοί σχετικά με το πόσα εκατομμύρια είναι διατεθειμένοι να ξοδέψουν σε μια δημοπρασία και από τους οίκους δημοπρασιών που προσαρμόζουν τις εκτιμήσεις για να προσαρμοστούν καλύτερα σε αυτές τις νέες αγοραστικές συνήθειες που είναι συνυφασμένες με το ύψος των επιτοκίων.

Αμφιβολίες για τη σημαντική θέση των έργων του Μπασκιά δεν φαίνεται να διατυπώνεται από τους γνώστες της αγοράς. Και ορισμένοι επιχειρούν να διακρίνουν μια κίνηση στρατηγικής εκ μέρους των Sotheby’s: πιστεύουν δηλαδή ότι τιμολόγησαν το τρίπτυχο αρκετά χαμηλά ώστε να κεντρίσει το ενδιαφέρον των συλλεκτών. Επί της ουσίας η 25η Ιουνίου δεν θα είναι η βραδιά που θα κριθεί η θέση του Ζαν-Μισέλ Μπασκιά στην αγορά, καθώς, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα των Sotheby’s, για το εν λόγω έργο – το οποίο χαρακτηρίζεται ως «αριστούργημα» και ως «τέλειο δείγμα της ιδιοφυΐας του καλλιτέχνη» – υπάρχει εγγύηση και αμετάκλητη προσφορά ή για να το πούμε πιο απλά ουσιαστικά έχει ήδη πουληθεί. Οι επόμενες, ωστόσο, δημοπρασίες θα δείξουν αν διακυβεύεται τελικά η θέση του στις κορυφαίες θέσεις της αγοράς, αν πρόκειται για ένα σύμπτωμα της παρούσας φάσης ή αν διαμορφώνεται μια νέα τάση σχετικά με τις τιμές των έργων του.

{T20}Στο μυαλό των νέων συλλεκτώ{T20}ν

Μόλις το 6% των συλλεκτών ηλικίας 44 ετών δηλώνει «πολύ πιθανό» να πουλήσει ένα έργο από τη συλλογή του τον επόμενο χρόνο, βάσει της νέας έρευνας που διεξάγει ανά διετία η Τράπεζα της Αμερικής. Το ποσοστό αυτό εμφανίζεται μειωμένο κατά 25% συγκριτικά με την προηγούμενη μελέτη του 2022. Οι συλλέκτες έργων τέχνης που ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα μεταξύ 21 έως 43 ετών δε, δηλώνουν εν τω μεταξύ, είναι πολύ πιο πιθανό από την προηγούμενη ομάδα, να συλλέξουν αρχαιότητες, να χρησιμοποιήσουν ένα έργο τέχνης ως εγγύηση για ένα δάνειο ή να αγοράσουν ένα έργο τέχνης κατά τους επόμενους 12 μήνες με τα ποσοστά να είναι αντιστοίχως 78% και 34%.
Τα ευρήματα βασίζονται σε δεδομένα που συλλέχθηκαν από περισσότερους από 1.000 ερωτηθέντες στις Ηνωμένες Πολιτείες με περιουσιακά στοιχεία άνω των 3 εκατομμυρίων δολαρίων και οι οποίοι είναι τουλάχιστον 21 ετών. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους και η έκθεση του 2024 δημοσιεύθηκε την περασμένη Τρίτη.
Παρόλο που οι millennials και oι εκπρόσωποι της γενιάς Z αποτελούσαν μόνο το 13% των ερωτηθέντων, ενώ όσοι ανήκουν στη Γενιά X και στους baby boomers το 81% είναι αξιοσημείωτο ότι το 40% των νεότερων επενδυτών διαθέτει σήμερα μια συλλογή έργων τέχνης αξίας 100.000 και πλέον δολαρίων, ενώ αντίστοιχες συλλογές διαθέτει μόνο το 17% των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων. Οι νεότεροι πλούσιοι Αμερικανοί απάντησαν επίσης ότι ενδιαφέρονται «πολύ» (18%) ή «κάπως ενδιαφέρονται» (25%) για την κατοχή έργων τέχνης σε σύγκριση με τους πλούσιους Αμερικανούς ηλικίας 44 ετών και άνω (17%).
Σχεδόν οι μισοί από τους νεότερους συλλέκτες έργων τέχνης δήλωσαν ότι προτιμούν να επενδύουν σε έργα του μοντερνισμού και του ιμπρεσιονισμού ενώ το 33% προτιμά τη σύγχρονη τέχνη, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 49% των νέων δήλωσε πως συλλέγει αρχαιότητες, ενώ για το συγκεκριμένο είδος έδειξε προτίμηση μόνο το 14% της μεγαλύτερης ηλικιακής ομάδας.