Δεν είναι απλό να είσαι διαχειριστής

Οι ευρωπαϊκές διοργανώσεις φέτος στο ποδόσφαιρο ολοκληρώθηκαν με τον θρίαμβο τριών προπονητών που δεν διανύουν και την πρώτη νιότη τους. Ο θριαμβευτής στο Τσάμπιονς Λιγκ με τη Ρεάλ Μαδρίτης Κάρλο Αντσελότι είναι 64 χρονών. Ο κατακτητής του πρώτου Europa League που κατέκτησε ιταλική ομάδα, ο Τζιαν Πιέρο Γκασπερίνι, έχει κλείσει τα 66. Και ο Μεντιλίμπαρ, το όνομα του οποίου θα παραπέμπει πάντα στον θρίαμβο του Ολυμπιακού στο Europa Conference League, είναι 63 χρονών. Η επιτυχία τους αποκτά ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον αν δούμε τις ηλικίες των προπονητών που ήταν στις ομάδες τις οποίες αυτοί κέρδισαν στους τελικούς. Ο Εντιν Τέρζιτς, που οδήγησε την Μπορούσια Ντόρτμουντ στον τελικό του Γουέμπλεϊ είναι 41 χρονών. Ο Τσάμπι Αλόνσο, που με την Μπάγερ Λεβερκούζεν γνώρισε στον τελικό του Europa League από την Αταλάντα τη μία και μοναδική ήττα του φέτος σε όλες τις διοργανώσεις όπου πήρε μέρος, είναι 42. Και ο Βιντσέντσο Ιταλιάνο που άφησε τη Φιορεντίνα την επομένη της ήττας της από τον Ολυμπιακό έκλεισε πρόσφατα τα 45. Το πράγμα μπορεί να είναι εντελώς συμπτωματικό, αλλά έχει ενδιαφέρον.

Δουλειά

Αντίθετα με τους ποδοσφαιριστές που γνωρίζουμε σε γενικές γραμμές σε ποια ηλικία αρχίζουν να σκέφτονται να πουν το αντίο στο ποδόσφαιρο, οι προπονητές μπορεί να δουλεύουν όσο θέλουν, χωρίς να υπάρχει στη δύσκολη δουλειά τους κάποιου είδους ηλικιακό όριο που τους οδηγεί σε συνταξιοδότηση. Η επιτυχία ενός προπονητή σπανίως εξαρτάται από την ηλικία του. Υπάρχουν αυτοί που έκαναν καταπληκτικά πράγματα μόλις ξεκίνησαν την καριέρα τους, όπως ο Γκουαρντιόλα, ο Μουρίνιο, ο Γιούργκεν Κλοπ και υπάρχουν και αρκετοί άλλοι που τα κατάφεραν να γράψουν ιστορία μεγαλώνοντας. Πριν από τον Γκασπερίνι που κέρδισε με την Αταλάντα φέτος το Europa League στα 66 του, και ο Μαουρίτσιο Σάρι είχε κερδίσει την ίδια διοργάνωση όταν πέρασε τα 60 και δούλευε στην Τσέλσι. Το Τσάμπιονς Λιγκ το έχει κερδίσει με τη Ρεάλ και ο Ζινεντίν Ζιντάν μόλις ξεκίνησε την καριέρα ως προπονητής, αλλά και ο Γιουπ Χάινκες, που όταν έφτασε στη Μαδρίτη είχε συμπληρώσει πάνω από δύο δεκαετίες δουλεύοντας στους πάγκους. Ωστόσο οι επιτυχίες του Αντσελότι, του Μεντιλίμπαρ και τον Γκασπερίνι κάτι δείχνουν.

Καριέρα

Θα έλεγα ότι υπάρχουν δύο ειδικές κατηγορίες προπονητών που έχουν τον τρόπο να παρατείνουν πάρα πολύ την καριέρα τους. Το καταφέρνουν ευκολότερα όσοι στην καριέρα τους έχουν κερδίσει πολλά και όσοι δεν έχουν κερδίσει τίποτα! Οι πρώτοι – προπονητές όπως ο Αντσελότι π.χ. ή παλιότερα ο σερ Αλεξ Φέργκιουσον – αποκτούν με τον καιρό την ευχάριστη συνήθεια να κερδίζουν. Σε κάθε ομάδα που πηγαίνουν δουλεύουν περίπου με τον ίδιο τρόπο, διότι έχουν τεράστια εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους και πιστεύουν πως επαναλαμβάνοντας τη μέθοδό τους φτάνουν στο ίδιο αποτέλεσμα. Από την άλλη, προπονητές που δεν έχουν κερδίσει στην καριέρα τους τίποτα το αληθινά πολύ σπουδαίο νωρίς αναπτύσσουν με τον καιρό ένα ενδιαφέρον ένστικτο αυτοσυντήρησης: πρέπει να δουλεύουν συνεχώς καλύτερα για να μπορούν να βρίσκουν δουλειά. Ο Μεντιλίμπαρ έχει πει την καταπληκτική φράση ότι μόνο όταν σε απολύσουν καταλαβαίνεις πόσο δύσκολη είναι η δουλειά του προπονητή. Ηθελε να πει ότι κάθε απόλυση σε οδηγεί στην ανάγκη να γίνεις ακόμα καλύτερος, αλλιώς χωρίς ένα βιογραφικό γεμάτο τίτλους είναι δύσκολο η καριέρα σου να παραταθεί.

Αβαντάζ

Κάθε βετεράνος στο συγκεκριμένο επάγγελμα αν δουλεύει σωστά μπορεί να έχει δύο ακόμα αβαντάζ. Το ένα είναι ότι τα χρόνια του τον κάνουν πολύ σεβαστό στους ποδοσφαιριστές του. Οι ποδοσφαιριστές δεν ψάχνουν έναν μπαμπά. Για να ακολουθούν όμως έναν προπονητή πρέπει αυτός να κερδίσει τον σεβασμό τους και όπως και να το κάνεις ένας άνθρωπος που έχει ζήσει πάρα πολλά στο ποδόσφαιρο και δουλεύει για δεκαετίες είναι περισσότερο εύκολο να κερδίσει την προσοχή τους από έναν πρωτάρη που πολύ συχνά τους μοιάζει ότι δουλεύοντας μαζί τους πειραματίζεται. Το δεύτερο αβαντάζ έχει να κάνει με το γεγονός ότι όσο περισσότερο μεγαλώνουν οι άνθρωποι τόσο περισσότερο καταλαβαίνουν ότι τις επιτυχίες της φέρνει η καλή συνεργασία εντός της ομάδας και όχι η ξεροκεφαλιά που συνήθως χαρακτηρίζει τους νεότερους. Οι προπονητές έχουν συχνά την τάση να πιστεύουν ότι το ποδόσφαιρο είναι ένα σπορ που ανακάλυψαν οι ίδιοι. Αυτό τους δίνει μια μεγάλη ώθηση: στην προκειμένη περίπτωση ο νεανικός τους ενθουσιασμός είναι καύσιμο. Προπονητές όπως ο Γκουαρντιόλα π.χ. ή ο Τσάμπι Αλόνσο, που έκανε καταπληκτικά πράγματα στην Μπάγερ Λεβερκούζεν φέτος ως πρωτάρης, όταν αναλαμβάνουν ομάδες θέλουν να δείξουν γρήγορα και ότι έχουν φρέσκες ιδέες και ότι οι ιδέες αυτές μπορεί να δημιουργήσουν σπουδαίες ομάδες. Μεγαλώνοντας όλοι οι προπονητές μαθαίνουν να εκτιμούν περισσότερο τους ανθρώπους από τις δικές τους ιδέες. Δεν είναι ότι βάζουν νερό στο κρασί τους ή ότι κάνουν αυτοκριτική για κάποιες εμμονές – νομίζω ότι πάντα όλοι έχουν τις εμμονές τους. Αυτό που καταλαβαίνουν με τον καιρό είναι πως όταν δεν είναι αλαζόνες έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να βρουν ποδοσφαιριστές που θα παίξουν και για χάρη τους.

Διαρκώς

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αντσελότι μιλάει διαρκώς για τη Ρεάλ Μαδρίτης σαν αυτή να είναι μια μεγάλη οικογένεια. Στη Ρεάλ δουλεύει καιρό τώρα ο γιος του. Ο Αντσελότι λέει ότι ο πρόεδρος Φλορεντίνο Πέρεθ είναι ένα είδος μεγάλου του αδελφού και ότι οι μικροί σε ηλικία παίκτες που έχει στα χέρια του είναι σαν παιδιά του. Για να προσεγγίζεις έτσι μια ομάδα πρέπει να είσαι κάποιας ηλικίας. Οταν είσαι μικρότερος δυσκολεύεσαι να καταλάβεις ότι οι περίφημες οικογενειακές αξίες μπορεί να έχουν στο ποδόσφαιρο εφαρμογή.

Ρωτήστε

Δεν είναι λίγοι αυτοί που αποκαλούν τους μεγάλους σε ηλικία προπονητές «διαχειριστές». Ο σχολιαστής πλέον Αντρέα Στραματσόνι είπε μετά το τέλος του ματς Ρεάλ – Μπορούσια Ντόρτμουντ (2-0) ότι θα δείρει (!) όποιον αποκαλεί τον Αντσελότι διαχειριστή. Ωστόσο το «διαχειριστής» δεν μου φαίνεται καθόλου μειωτικός χαρακτηρισμός. Το να διαχειρίζεσαι ανθρώπους, το να ξέρεις δηλαδή πώς να τους φέρεσαι ώστε να παίρνεις από αυτούς το καλύτερο που μπορεί να δώσουν, μου μοιάζει αληθινή τέχνη. Διαχείριση στην προκειμένη περίπτωση σημαίνει ότι έχεις τον μαγικό τρόπο να υποχρεώνεις μικρούς και συχνά άμυαλους, που έχουν λύσει τα οικονομικά τους προβλήματα πριν γίνουν 30 χρονών, να ακολουθούν στο γήπεδο τα θέλω σου. Δεν μου μοιάζει καθόλου απλό: ρωτήστε τον Τέρζιτς, τον Τσάβι Αλόνσο και τον Ιταλιάνο…