Ευρωπαίος: αυτός που νοσταλγεί την Ευρώπη

Ποιοι είμαστε όσοι υπερασπιζόμαστε την Ευρώπη και σπεύδουμε να στηρίξουμε το κοινό όραμα; Παραθέτω τον ορισμό του Μίλαν Κούντερα από το βιβλίο του «Πράγα, ένα ποίημα που χάνεται – Ογδόντα εννιά λέξεις» (μετάφραση: Γιάννης Χάρης, Εστία, 2024):

«ΕΥΡΩΠΗ: Κατά τον Μεσαίωνα η ευρωπαΐκή ενότητα βασιζόταν στην κοινή θρησκεία. Την εποχή των Νέων Χρόνων η κοινή θρησκεία παραχώρησε τη θέση της στην κουλτούρα (τέχνη, λογοτεχνία, φιλοσοφία), που έγινε η υλοποίηση των υπέρτατων αξιών μέσα από τις οποίες αντιλαμβάνονταν, προσδιόριζαν και αναγνώριζαν τον εαυτό τους οι Ευρωπαίοι.

»Σήμερα όμως η κουλτούρα παραχώρησε κι αυτή τη θέση της. Αλλά σε τι και σε ποιον; Ποιος είναι ο τομέας όπου θα υλοποιηθούν υπέρτατες αξίες ικανές να ενώσουν την Ευρώπη; Τα τεχνολογικά επιτεύγματα; Η αγορά; Η πολιτική με το δημοκρατικό ιδεώδες, με την αρχή της ανεκτικότητας; Αυτή όμως η ανεκτικότητα, αν δεν προστατεύει πλέον καμία πλούσια δημιουργία και καμία ισχυρή σκέψη, δεν μένει άραγε κενή και άχρηστη; Ή μήπως μπορούμε να κατανοήσουμε την παραίτηση της κουλτούρας σαν ένα είδος λύτρωσης, στην οποία πρέπει να αφεθούμε εν πλήρει ευφορία; Δεν ξέρω τίποτα. Πιστεύω μόνο ότι ξέρω πως η κουλτούρα εγκατέλειψε ήδη τη θέση της. Ετσι, η εικόνα της ευρωπαϊκής ταυτότητας ξεμακραίνει στο παρελθόν. Ευρωπαίος: αυτός που νοσταλγεί την Ευρώπη».