Οι Πατριώτες Διασποράς και το μακρύ χέρι του Κρεμλίνου

Εσωτερικά έγγραφα που διέρρευσαν αποκάλυψαν τις δραστηριότητες ενός ρωσικού κρατικού νομικού ιδρύματος, που οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών και αναλυτές λένε ότι είναι στην πραγματικότητα μια επιχείρηση μέσω της οποίας ασκεί επιρροή το Κρεμλίνο, και δραστηριοποιείται σε 48 χώρες στην Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον κόσμο.

Εσωτερικά έγγραφα από το Ταμείο Υποστήριξης και Προστασίας των Δικαιωμάτων Πατριωτών της Διασποράς (Pravfond) αναφέρουν ότι το ίδρυμα χρηματοδοτεί ιστοσελίδες προπαγάνδας που στοχεύουν Ευρωπαίους, χρηματοδότησε τη νομική υπεράσπιση του καταδικασμένου εμπόρου όπλων Βίκτορ Μπουτ και του δολοφόνου Βαντίμ Κράσικοφ και έχει απασχολήσει πρώην αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών ως επικεφαλής των επιχειρήσεών του σε ευρωπαϊκές χώρες.

Τα έγγραφα δείχνουν ότι η ομάδα έχει ξοδέψει εκατομμύρια ευρώ για να χρηματοδοτήσει προπαγάνδα και νομικές εκστρατείες. Τα δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν δείχνουν επίσης ότι οι τοπικοί εταίροι της Pravfond έχουν λάβει εκατομμύρια κρατικών επιδοτήσεων από μια σειρά από ευρωπαϊκά κράτη όπου λειτουργούν τοπικά παραρτήματα του ιδρύματος, εγείροντας ερωτήματα για τη χρήση των δημόσιων πόρων και ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια λίγες μέρες πριν από τις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Περισσότερα από 40 έγγραφα της Pravfond, τα οποία έλαβε ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός της Δανίας (DR) από ευρωπαϊκή πηγή πληροφοριών και κοινοποιήθηκαν σε κοινοπραξία ευρωπαίων δημοσιογράφων, δείχνουν ότι η οργάνωση στελεχωνόταν από άτομα που είχαν ταυτοποιηθεί ως πρώην μέλη των μυστικών υπηρεσιών. Σε αυτά περιλαμβάνεται ο Βλαντίμιρ Ποζντορόβκιν, ο οποίος έχει αναγνωριστεί από ευρωπαϊκές πηγές πληροφοριών ως πράκτορας της SVR (της υπηρεσίας πληροφοριών της Ρωσίας για το εξωτερικό) και ως στέλεχος της Pravfond για τις επιχειρήσεις της στις σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες, καθώς και ο Ανατόλι Σορόκιν, ο οποίος είναι μέλος της SVR και υπεύθυνος για το τμήμα Μέσης Ανατολής, Μολδαβίας και Υπερδνειστερίας της Pravfond.

Σε μια έκθεση εθνικής ασφάλειας του 2020, οι υπηρεσίες ασφαλείας της Εσθονίας χαρακτηρίζουν την Pravfond ένα «σύστημα εικονικής νομικής προστασίας» που «στην πραγματικότητα είναι ένας φορέας επιρροής», και ανέφεραν ότι η FSB (η υπηρεσία ασφαλείας της Ρωσίας) χρησιμοποιεί τις ομάδες για να στρατολογήσει συνεργάτες στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτών της προσάρτησης της Κριμαίας του 2014, πολλοί από τους οποίους είχαν δεσμούς με την ομάδα.

Η Pravfond ιδρύθηκε το 2012 με προεδρικό διάταγμα και στηρίχθηκε από το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών και την ομοσπονδιακή υπηρεσία Rossotrudnichestvo, η οποία διαχειρίζεται την εξωτερική βοήθεια. Ο επικεφαλής της Pravfond Αλεξάντερ Ουντάλτσοφ υπόκειται σε κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση από το 2023 για «υποστήριξη και εφαρμογή δράσεων και πολιτικών που υπονομεύουν και απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας».

Τα έγγραφα δείχνουν ότι η Pravfond στήριξε τη νομική υπεράσπιση του Κράσικοφ, ενός φερόμενου πράκτορα της FSB που καταδικάστηκε σε ισόβια για τη δολοφονία του πρώην τσετσένου διοικητή Ζέλιμχαν Χανγκοσβίλι στο Βερολίνο το 2019. Φαίνεται επίσης ότι η Pravfond είχε ξοδέψει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για να συντηρήσει αρκετούς ιστότοπους που υποτίθεται ότι καταπολεμούν τη «ρωσοφοβία» και προωθούν την «υπεράσπιση της ρωσικής γλώσσας» στην Ευρώπη. Εχει επίσης διοχετεύσει χρήματα σε μια σειρά περιθωριακών εκδόσεων σε όλη την Ευρώπη.

Τα έγγραφα δείχνουν ότι η Pravfond χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες του golos.eu, μιας διαδικτυακής πύλης που λειτουργεί μέσω ταχυδρομικής θυρίδας στις Βρυξέλλες και παρέχει κυρίως ένα βήμα για σχολιαστές που θέλουν να ασκήσουν κριτική στην ουκρανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τα εσωτερικά έγγραφα, η Pravfond χρηματοδοτεί επίσης τις δραστηριότητες του Euromore, μιας άλλης διαδικτυακής πύλης που εστιάζει σε μεγάλο βαθμό σε υποτιθέμενες απειλές για τους Ρώσους στην Ευρώπη.