Τι φοβούνται αλλά και τι ελπίζουν οι Ελληνες

«Ιερό δισκοπότηρο των ερευνητών» ονομάτισε ο Στράτος Φαναράς την έρευνα της Metron Analysis για τη διαΝΕΟσις, με τίτλο «Τι Πιστεύουν Οι Ελληνες 2024». Ηταν μακρά, αδύνατον να διεξαχθεί σε ένα κύμα και οι κυματισμοί της δίδουν ενδιαφέροντα αλλά και αντιφατικά ευρήματα για τους Νεοέλληνες. Τα δε τελευταία και πιο φρέσκα (μέσα στο 2024 όλα) είναι ακόμη πιο χαρακτηριστικά των νέων τάσεων, συμπεριφορών, προσδοκιών, ακόμη και με τη μορφή «υβριδικών» χαρακτηριστικών ή ταυτοτήτων όπως εύστοχα είπε στη μακρά σύνοψη-παρουσίαση των ευρημάτων της έρευνας χθες ο Παναγής Παναγιωτόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας στο ΕΚΠΑ. Συμπλήρωσε πως είναι η πρώτη φορά που οι Ελληνες εμφανίζονται τόσο αξιακά ανεκτικοί, καχύποπτοι κοινωνικά, αλλά και απαιτητικοί με το κράτος (ίσως εδώ, τόνισε, κρύβεται ένας παλιός κρατισμός).

Επίσης είναι σε αποδρομή στο σκέλος των πολιτικών στρατεύσεων, όχι πια φοβικοί με την παγκοσμιοποίηση, με έντονα παροντικά στοιχεία (γι’ αυτό δεν υπάρχει ανησυχία για το συνταξιοδοτικό) αλλά και με πυρήνα αντισυστημισμού στον σκεπτικισμό για την κλιματική αλλαγή -που πάντως ευρέως συναντάται σε σύγχρονες κοινωνίες, είπε ο Παναγιωτόπουλος. Τρώμε λιγότερο κρέας, ακόμη δηλώνουμε ένθεοι, λέει η έρευνα επίσης, ενώ αυξάνεται η αυτοπροσδιοριστική πλευρά μας, με καχυποψία για την τεκνοθεσία των ομοφύλων.

Απόψεις και συνήθειες

Πάμε να δούμε ορισμένα μόνον εκ των πολλών ευρημάτων. Ως μεγαλύτερη απειλή σήμερα οι Ελληνες θεωρούν την οικονομική κατάσταση της χώρας. Οταν ερωτήθηκαν όμως για τον πλανήτη, είπαν πως θεωρούν μείζον κίνδυνο τον κλιματικό, ίσως γιατί όπως τόνισε ο Φαναράς, το θεωρούν πλανητικό ζήτημα και όχι αμιγώς εθνικό. Πώς θα είναι όμως η χώρα μας σε δέκα χρόνια; Θα είναι μια χώρα με πολλούς μετανάστες και οι πολίτες της θα είναι πιο ανεκτικοί, λένε τα ευρήματα των απαντήσεων – αν και εδώ εντοπίζεται επίσης μια πιο φιλική στάση στην αυστηροποίηση της στρατηγικής για τις προσφυγικές ροές.

Η Ελλάδα συνεχίζει δε να κυριαρχείται από το αίσθημα της ανασφάλειας (Φεβρουάριος του 2024) και μάλιστα ελάχιστα αυξημένα απ’ τον Δεκέμβριο του 2019. Οι απαντήσεις για το τι θεωρούν επίσης μέγιστη αξία έχουν ενδιαφέρον αφού εδώ συναντάται η δικαιοσύνη (δεύτερη η ελευθερία), ενώ από το σύνολο των θεσμών υψηλότερα είναι η οικογένεια με όλες τις μορφές της. Πολύ χαμηλά διατηρούνται τα ΜΜΕ, τα συνδικάτα και οι ΜΚΟ.

Η έρευνα της διαΝΕΟσις εντοπίζει πολύ χαμηλή κοινωνική εμπιστοσύνη ενώ τα 2/3 αποτιμούν θετικά τη συμμετοχή της χώρας στην ΕΕ. Στο πεδίο του ποιον θεωρούμε καλύτερο σύμμαχο στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, η πλειοψηφία λέει τη Γαλλία, ενώ δεύτερη χώρα είναι οι ΗΠΑ (μια ανοδική τάση που καταγράφει και απομείωση του αντιαμερικανικού μεταπολιτευτικού ρεύματος). Οι Ελληνες όμως πια θέλουν περισσότερο κράτος – ίσως και ως απότοκο της πανδημικής κρίσης αν και θεωρούν πως τα δημόσια νοσοκομεία δεν βελτίωσαν τη θέση τους μετά το 2019.

Η ιδεολογική ταυτότητα

Στο σκέλος των ιδεολογιών και ταυτοτήτων συναντώνται επίσης μετατοπίσεις και νέα ευρήματα. Στο ερώτημα για παράδειγμα «ποιος ιδεολογικός χαρακτηρισμός σας ταιριάζει περισσότερο;», τα πρωτεία έχει η Σοσιαλδημοκρατία και δεύτερο είναι το ρεύμα του Φιλελευθερισμού (Φεβρουάριος 2024). Ο καθηγητής Γεράσιμος Μοσχονάς μίλησε για σταθεροποίηση των τριών πρώτων ρευμάτων (Σοσιαλδημοκρατία, Φιλελευθερισμός, Σοσιαλισμός). Τον Φεβρουάριο του 2024 το άθροισμα δεξιών – κεντροδεξιών ήταν 39,1 και το άθροισμα των κεντροαριστερών – αριστερών ήταν 45,1. Εχει ενδιαφέρον εδώ πως τον Ιανουάριο του 2018, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ανετράπη η ισορροπία και είχαμε προβάδισμα στη Δεξιά – Κεντροδεξιά.