Ο ήχος μιας σύγχρονης οδύσσειας

^«Θέλετε τα παιδιά σας να μεγαλώσουν σε μια χώρα που διοικείται από τραμπούκους;». Αυτή η φράση ακούστηκε πριν από 25 χρόνια σε μια σχολική γιορτή από τη Fariba. Μητέρα τριών γιων σήμερα αισθάνεται ότι έχει καθήκον απέναντι στις κόρες της γειτονιάς για το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση, την εργασία και την ανεξαρτησία. Ο κίνδυνος για την ίδια και την οικογένειά της άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο ορατός. Η μόνη διέξοδος ήταν η φυγή προς την Ευρώπη. Αυτό το ταξίδι του ξεριζωμού, της εγκατάλειψης, της προσφυγιάς με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Βρίσκουν την «Ιθάκη» τους στη Μεγάλη Βρετανία αφού πέρασαν από πολλές συμπληγάδες.

Αυτές τις περιπέτειες της μοναδικής ζωής τους κατάφεραν οι δυο γιοι της οικογένειας, Χάμεντ και Χεσαάμ Αμίρι, να τις αποτυπώσουν σε βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2008 με τον τίτλο «Το αγόρι με τις δύο καρδιές». Το συγγραφικό τους εγχείρημα υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό οι αναγνώστες.

Τον περασμένο Οκτώβριο ανέβηκε στο θέατρο Αλμα και ο σκηνοθέτης της παράστασης εμπιστεύτηκε τη μουσική και τα τραγούδια στον σημαντικό τραγουδοποιό Μίλτο Πασχαλίδη. Πριν από λίγες μέρες οι δημιουργίες που έντυσαν το έργο κυκλοφόρησαν σε CD από το Ogdoo music Group.

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ. Παρόλο που πρόκειται για μια ιδιαίτερα φορτισμένη αφήγηση ο συνθέτης εξηγεί πως «δεν σκέφτηκα καθόλου τα συναισθήματα. Μέσα στο έργο υπάρχουν τα αμείλικτα γεγονότα μιας οικογένειας η οποία ξεκινάει από τη Χεράτ του Αφγανιστάν, μετά πηγαίνει στη Μόσχα, έπειτα στην Αυστρία και στη Γαλλία». Αυτή η διαδρομή παρακίνησε τον καλλιτέχνη να φτιάξει τέσσερις εικόνες που να εμπεριέχουν τους σταθμούς της μετακίνησής τους: «Ηθελα τέσσερα τραγούδια με ηχητικά πλάνα από το κάθε μέρος. Ετσι συνέθεσα έναν καρσιλαμά που θα μπορούσε να χορεύεται στο Αφγανιστάν, το “Χεράτ”, μια ροκ μπαλάντα η οποία συνδέεται με τη μουσική κουλτούρα της Αγγλίας, ένα βαλς με μπαλαλάικες που θα μπορούσε να είναι παραδοσιακό της Ρωσίας και το ομώνυμο τραγούδι “Το αγόρι με τις δύο καρδιές”, σε ρυθμό μάλλον παγκόσμιο».

Συνθέσεις σαν ένα τρυφερό βλέμμα πάνω στην αγωνία, τη βία, τον διωγμό, τον ξεριζωμό και την περιπλάνηση μιας οικογένειας που αναζητούσε μια νέα πατρίδα. Σε αυτό το σημείο κάνει μια σημαντική υπενθύμιση. «Η ιστορία του έργου είναι σαφώς πολύ σκληρή, αλλά όχι η σκληρότερη – αν σκεφτούμε τι συμβαίνει σήμερα. Θέλω να πω ότι οι συγκεκριμένοι – αναμφισβήτητα μετά από πολλές δυσκολίες και περιπέτειες – κατάφεραν να βρουν ένα μέρος για να εγκατασταθούν και να χτίσουν τη ζωή τους ξανά από την αρχή. Σήμερα όσοι αποφασίσουν να μπουν σε μια βάρκα για να βρουν μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη δεν είναι βέβαιο ότι θα φτάσουν ποτέ. Αν τότε ήταν σκληρά, τώρα είναι αφόρητα».

Η επικίνδυνη απόδραση της οικογένειας από τους Ταλιμπάν, η αγωνία τους να βρουν το μέρος όπου θα ζήσουν με ασφάλεια, που θα αρχίσουν πάλι να ονειρεύονται ένα καλύτερο αύριο δύσκολα μπορεί να αφήσει κάποιον ασυγκίνητο. «Οταν μου έστειλε το έργο ο σκηνοθέτης Τάκης Τζαμαργιάς μού άρεσε πολύ. Εκτός από την ιστορία των προσφύγων υπάρχει μια ακόμη. Αφορά το ένα από τα τρία παιδιά τα οποίο γεννήθηκε με πρόβλημα στην καρδιά του. Είπα στην Ελένη Φωτάκη να γράψει τα τραγούδια – τα οποία τα είχε έτοιμα σε μία εβδομάδα – και τις επόμενες μέρες τα μελοποίησα».

ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗ. Αυτοί οι δύο άξονες του έργου βάρυναν ισότιμα στη δημιουργία του Μίλτου Πασχαλίδη. Παραδέχεται πως «έχει ένα προβάδισμα – κατά κάποιον τρόπο – η συνεχής μετακίνησή τους, ο αγώνας τους να φτάσουν εκεί όπου θα νιώσουν ότι μπορούν να συνεχίσουν την ζωή τους. Ταξιδεύουν λαθραία, με ψεύτικα ονόματα, με πλαστά διαβατήρια, με αεροπλάνα, με βαπόρια, σε αμπάρια πλοίων. Είναι η δική τους οδύσσεια και μοιάζει με χιλιάδων άλλων που ακολουθούν τον ίδιο δρόμο. Αυτή λοιπόν τη διαρκή κίνηση την έλαβα υπόψη μου όταν συνέθετα τη μουσική για την παράσταση». Η σκέψη του όσο έγραφε τη μουσική ήταν πως μπορεί να είναι χρήσιμη στον σκηνοθέτη. «Μόνο ένας τρόπος υπάρχει. Οταν η μουσική υπηρετεί το έργο και όχι τον “εαυτό” της. Να μην υποβόσκει δηλαδή η αγωνία του δημιουργού, αν αυτό που φτιάχνει μπορεί να σταθεί και μόνο του. Η μουσική μιας παράστασης για μένα είναι ένα περιβάλλον το οποίο θα φωτίσει – ή και θα σκοτεινιάσει αν αυτό κρίνεται αναγκαίο – πάνω στη σκηνή το ήδη υπάρχον. Οι παράμετροι είναι συγκεκριμένες και προσδιορισμένες – είτε γράφεις για το θέατρο, είτε για σίριαλ, είτε για τον κινηματογράφο».

Η διαδικασία εμπεριέχει, όπως εξηγεί ο συνθέτης του δίσκου και κάποιες δυσκολίες. «Υπήρχαν μουσικά θέματα τα οποία έπρεπε να γραφτούν με μεγάλη χρονική ακρίβεια, διότι έπρεπε να “πέσουν” για παράδειγμά πάνω σε μια ατάκα, σε μια ανάσα ή σε μια αλλαγή σκηνικού. Αυτό πάντα είναι δεσμευτικό. Θέλω να είμαι μέσα στον χρόνο και στον ρυθμό της παράστασης». Σε αυτό το σημείο κάνει λέει ότι «το έργο ήρθε και κούμπωσε πάνω σε αυτό που ένιωθα. Το Προσφυγικό το ζούμε τα τελευταία 20 χρόνια ως μια πληγή που είναι δίπλα μας, στη γειτονιά μας. Βέβαια δεν έχει νόημα μια τέτοια υπογράμμιση την εποχή της πληροφορίας, του Διαδικτύου, όπου όλα έρχονται μπροστά στα μάτια σου μέσα από την οθόνη. Ο κόσμος έχει έρθει πια πολύ κοντά».