Ο λαϊκιστής που πήρε «δάνειο» από τον Τραμπ

Ο λαϊκιστής πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο είναι ένας μεγαλόσωμος και αυθάδης βετεράνος πολιτικός, γνωστός για τις επιθέσεις του κατά των μίντια, τις ΜΚΟ και τους εισαγγελείς. Εχοντας διατελέσει πρωθυπουργός τρεις φορές στο παρελθόν, ο 59χρονος Φίτσο είναι πασίγνωστος σε ψηφοφόρους και παρατηρητές – όπως και στους επικριτές του, οι οποίοι τον κατηγορούν ότι προσπαθεί να μιμηθεί τον Βίκτορ Ορμπαν, τον φίλο του στη γειτονική Ουγγαρία, επιδιώκοντας να υπονομεύσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και τις υπάρχουσες ισορροπίες και να εδραιώσει την εξουσία του, ακολουθώντας παράλληλα μια πιο φιλική στάση έναντι της Ρωσίας.

Η επιστροφή του στην εξουσία πέρυσι πυροδότησε ανησυχίες εντός και εκτός της χώρας του. Οι δημοσιογράφοι της Σλοβακίας έχουν σημάνει συναγερμό εξαιτίας πρόσφατης απόφασης της κυβέρνησης για σαρωτικές αλλαγές στο δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο που, όπως λένε, το αφήνει έκθετο στην πολιτική επιρροή. Ταυτόχρονα, η επιλογή του Φίτσο να κλείσει ένα γραφείο ειδικού εισαγγελέα, που ασχολούνταν με τη διαφθορά στα υψηλά κλιμάκια, έχει εγείρει την πιθανότητα του παγώματος ορισμένων κονδυλίων της ΕΕ που προορίζονταν για τη Σλοβακία.

Ο Φίτσο αποτελεί τυπικό εκπρόσωπο του νέου κύματος των εθνικιστών-λαϊκιστών πολιτικών που έχουν έρθει στο προσκήνιο την τελευταία δεκαετία, εκμεταλλευόμενοι το κύμα αγανάκτησης που έχουν προκαλέσει σε δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους οι απογοητεύσεις που έχουν γνωρίσει κατά τον 21ο αιώνα.

Γιος ενός οδηγού οχήματος με ανυψωτικό μηχάνημα και μιας υπαλλήλου εμπορικού καταστήματος, μεγάλωσε σε μια μικρή πόλη της Δυτικής Σλοβακίας. Τα σοβιετικά τανκς τσάκισαν το μεταρρυθμιστικό κίνημα της Τσεχοσλοβακίας όταν ήταν τριών ετών και ελάχιστοι ήταν αυτοί που πίστευαν ότι θα υπήρχε οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς της σιδηράς πυγμής του Κομμουνιστικού Κόμματος σε αυτά τα χρόνια.

Ως νέος, ο Φίτσο παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό εντός του συστήματος, υπηρετώντας τη στρατιωτική του θητεία ως ερευνητής, παίρνοντας διδακτορικό για την έρευνά του αναφορικά με τη θανατική ποινή, ενώ στη συνέχεια εργάστηκε για λογαριασμό της νομικής υπηρεσίας της Σλοβακικής Ακαδημίας Επιστημών.

Ομως, η πτώση του Τείχους του Βερολίνου, η ειρηνική Βελούδινη Επανάσταση που έθεσε τέλος στο κομμουνιστικό καθεστώς και η ανεξαρτησία της Σλοβακίας άνοιξαν μια νέα, ελεύθερη από περιορισμούς καπιταλιστική εποχή, που πρόσφερε επιχειρηματικές και πολιτικές ευκαιρίες. Ο Φίτσο, ο οποίος ήταν νέος, πειστικός – και, το πιο σημαντικό, ανέγγιχτος από οποιαδήποτε σχέση με το καθεστώς που είχε καταρρεύσει -, συνειδητοποίησε γρήγορα ότι ήταν η ευκαιρία να κάνει πράξη την παιδική του φιλοδοξία να ασχοληθεί με την πολιτική.

Η ανέλιξη του Φίτσο ήταν ταχεία. Πολλοί, δε, συνειδητοποίησαν σύντομα πως η ιδεολογία ερχόταν δεύτερη πίσω από τις φιλοδοξίες του. «Δανείστηκε στοιχεία από τον Ντόναλντ Τραμπ και θα πει και θα κάνει ό,τι χρειάζεται, από τα δεξιά και από τα αριστερά» είχε πει λίγο πριν από τις εκλογές του 2023 ο Μίλαν Νιτς, συνεργάτης του German Council of Foreign Relations. «Εχει αποδειχθεί εξαιρετικά ικανός να τοποθετείται ως αντικαθεστωτικός. Αυτό που κυρίως τον ενδιαφέρει είναι πώς θα απενεργοποιήσει τις δικαστικές έρευνες εις βάρος του (…) Δραπετεύει νικώντας στις εκλογές» πρόσθεσε ο ίδιος.

Τα τελευταία χρόνια υιοθέτησε πιο ακραίες θέσεις, που περιλαμβάνουν επιθέσεις στους δυτικούς συμμάχους της χώρας του, υποσχέσεις για διακοπή της στρατιωτικής στήριξης του Κιέβου, επικρίσεις για τις κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας και απειλές για βέτο σε οποιαδήποτε μελλοντική πρόσκληση του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία να ενταχθεί σε αυτό.