Η χαμένη ευκαιρία της εκεχειρίας

Τον έλεγχο της παλαιστινιακής πλευράς του μεθοριακού περάσματος της Ράφα, μεταξύ Αιγύπτου και Γάζας, πήρε χθες ο ισραηλινός στρατός, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να κάνει λόγο για «πολύ σημαντικό βήμα προς την καταστροφή των εναπομεινασών στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς» – και τον ΟΗΕ να προειδοποιεί πως η Γάζα, που ήδη λιμοκτονούσε, ουσιαστικά αποκόπηκε από κάθε ανθρωπιστική βοήθεια. Παρά τις προειδοποιήσεις της διεθνούς κοινότητας, παρά τη ρητή εναντίωση της Ουάσιγκτον (σύμφωνα με το Politico, η κυβέρνηση Μπάιντεν καθυστερεί εδώ και τουλάχιστον δύο εβδομάδες αρκετές αποστολές όπλων προς το Ισραήλ, ανάμεσά τους και κιτ της Boeing που κάνουν τις μη καθοδηγούμενες βόμβες περισσότερο ακριβείς, προκειμένου να στείλει ένα πολιτικό μήνυμα) η ισραηλινή χερσαία επιχείρηση στη Ράφα, όπου συνωστίζονται περισσότεροι από 1,2 εκατομμύριο εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι, έχει ήδη ξεκινήσει.

Εμμεσες συνομιλίες εξακολουθούν να διεξάγονται, βέβαια, στο Κάιρο, με σκοπό μία συμφωνία εκεχειρίας. Ο ισραηλινός πρωθυπουργός ωστόσο δήλωσε χθες ότι η τελευταία πρόταση της Χαμάς υπολείπεται κατά πολύ των βασικών απαιτήσεων του Ισραήλ, προσθέτοντας ότι η στρατιωτική πίεση παραμένει απαραίτητη για την επιστροφή των ισραηλινών ομήρων.

Η αποδοχή της πρότασης

Το βράδυ της Δευτέρας, ενώ ο ισραηλινός στρατός είχε ήδη ξεκινήσει επιχείρηση για την «προσωρινή απομάκρυνση» 10.000 Παλαιστινίων από την Ανατολική Ράφα, η Χαμάς ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά πως δέχεται την πρόταση των αιγύπτιων και καταριανών διαπραγματευτών για κατάπαυση του πυρός με το Ισραήλ.

Η ισραηλινή κυβέρνηση αποφάσισε ομόφωνα να συνεχιστεί η επιχείρηση στη Ράφα ώστε να ενισχυθεί η πίεση στη Χαμάς, επισημαίνοντας παράλληλα πως «η πρότασή της» «βρίσκεται μακριά από τις κεντρικές απαιτήσεις του Ισραήλ». Ισραηλινά τεθωρακισμένα και αεροσκάφη επιτέθηκαν μέσα στη νύχτα σε πολλές περιοχές της Ράφα.

Οι χερσαίες επιθέσεις του Ισραήλ στη Ράφα, μία ημέρα αφότου η Χαμάς αποδέχθηκε πρόταση κατάπαυσης του πυρός, δείχνουν ότι η κυβέρνησή του δεν ενεργεί με καλή πίστη, δήλωσε χθες εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Ισραηλινός αξιωματούχος, από την πλευρά του, είπε στο Reuters πως η αποδεδειγμένη πρόθεση του Ισραήλ να κινηθεί εναντίον της Ράφα ώθησε τη Χαμάς να διατυπώσει εσπευσμένα μια πρόταση η οποία ωθεί σε «απαράδεκτα άκρα» αιγυπτιακή πρόταση που το Ισραήλ είχε ήδη αποδεχθεί.

Παράλληλα, ωστόσο, «ξένη διπλωματική πηγή» διαβεβαίωσε την ισραηλινή «Haaretz» ότι το περίγραμμα της συμφωνίας που αποδέχθηκε η Χαμάς είναι, στον πυρήνα του, το ίδιο με την επίμαχη αιγυπτιακή πρόταση.

Σε τρία στάδια

Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία που αποδέχθηκε η Χαμάς περιλαμβάνει τρία στάδια 42 ημερών. Κατά τη διάρκεια του πρώτου, η οργάνωση θα απελευθερώσει 33 ισραηλινούς ομήρους, σε αντάλλαγμα για την απελευθέρωση τριπλάσιων παλαιστίνιων κρατουμένων, γυναικών και παιδιών, από το Ισραήλ· «εντατικές και επαρκείς» ποσότητες ανθρωπιστικής βοήθειας θα εισέλθουν στη Γάζα και το Ισραήλ θα αποσύρει μερικώς τα στρατεύματά του. Στη διάρκεια του δεύτερου σταδίου, θα επιβληθεί μία «βιώσιμη ηρεμία» στη Γάζα, θα αποσυρθούν «τα περισσότερα» ισραηλινά στρατεύματα και η Χαμάς θα απελευθερώσει ισραηλινούς εφέδρους και κάποιους από τους στρατιώτες που κρατάει ομήρους.

Το τρίτο στάδιο μιλάει για τερματισμό του αποκλεισμού της Γάζας και έναρξη της εφαρμογής ενός σχεδίου ανοικοδόμησης του παλαιστινιακού θυλάκου, υπό την επίβλεψη ενός αριθμού χωρών και οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων της Αιγύπτου, του Κατάρ και του ΟΗΕ.

Στο κενό η έκκληση του ΟΗΕ

Ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κάλεσε χθες το Ισραήλ και τη Χαμάς να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη εκεχειρίας προειδοποιώντας παράλληλα το Ισραήλ ότι μια πλήρης επίθεση στη Ράφα θα ήταν «ένα στρατηγικό λάθος, μια πολιτική καταστροφή και ένας ανθρωπιστικός εφιάλτης». Λίγη ώρα αργότερα, ωστόσο, ο ισραηλινός υπουργός Αμυνας, Γιόαβ Γκάλαντ, ξεκαθάρισε πως το Ισραήλ θα συνεχίσει τη στρατιωτική του επίθεση στη Ράφα έως ότου καταστραφούν οι δυνάμεις της Χαμάς στην περιοχή ή έως ότου απελευθερωθούν οι όμηροι που κρατάει.

Ο καθοριστικός ρόλος του Ερντογάν

Το βράδυ της Δευτέρας, λίγες ώρες αφότου η Χαμάς ανακοίνωσε πως δέχεται την πρόταση εκεχειρίας με το Ισραήλ, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καλωσόρισε την απόφαση, η οποία, όπως διευκρίνισε, ελήφθη με υπόδειξη της Αγκυρας, και κάλεσε τις δυτικές χώρες να εντείνουν την πίεση στην ισραηλινή κυβέρνηση ώστε να δεχθεί την κατάπαυση του πυρός.  Σύμφωνα με την ιταλική «La Repubblica», ο ρόλος που διαδραμάτισε ο τούρκος πρόεδρος στο να πει το «ναι» ο Ισμαήλ Χανίγια ήταν πράγματι καθοριστικός.

Οπως τονίζει η ιταλική εφημερίδα, ο τούρκος πρόεδρος έχει πολύ περισσότερη επιρροή επί της Χαμάς από ό,τι το Κατάρ, διότι εκείνος δεν είναι σύμμαχος, είναι φίλος. Ενας αδελφικός φίλος του Χανίγια και του μισού πολίτμπιρο της Χαμάς, με το οποίο μοιράζεται την ίδια μήτρα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Και σύμφωνα με τον Ερντογάν, ή θα σταματήσει ο πόλεμος ή η νίκη της Χαμάς θα μετατραπεί σε ήττα.

Μια επιτυχία

Γιατί προς το παρόν, σημειώνει η «La Repubblica», για τους Αραβες η 7η Οκτωβρίου, παρ’ όλα όσα έχουν μεσολαβήσει, είναι μια επιτυχία. Επανέφερε το παλαιστινιακό ζήτημα στο κέντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, αποκάλυψε τον τρωτό χαρακτήρα του Ισραήλ, ξεσήκωσε την κοινή γνώμη, ώθησε το Διεθνές Δικαστήριο να παρέμβει: ό,τι και να συμβεί, θα υπάρξει τερματισμός του αποκλεισμού της Γάζας και μια ενιαία κυβέρνηση με τη Δυτική Οχθη. Με τη λογική του Ερντογάν, λοιπόν, είναι καλύτερα να σταματήσει εδώ η Χαμάς, να εξαργυρώσει τα κέρδη της και να ανασυνταχθεί. Εκτιμάται, άλλωστε, πως οι περισσότεροι από τους 132 εναπομείναντες ομήρους είναι πια νεκροί.

Που σημαίνει πως όσο περισσότερο τραβάει ο πόλεμος τόσο πιο πολλά διαπραγματευτικά χαρτιά χάνει η Χαμάς.

Ο Χανίγια βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη από τις 20 Απριλίου. Γιατί το Κατάρ, με την κύρια αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, δεν είναι ασφαλές – ενώ η Τουρκία είναι χώρα του ΝΑΤΟ.

Δεν είναι καν βέβαιο ότι θα επιστρέψει στην Ντόχα.