Παράσταση, όχι γεγονός

Ενα έργο που πέρα και πάνω απ΄ όλα έχει καταγραφεί ως μια εμβληματική, ιστορική, παράσταση: γιατί αυτό είναι το «Βίρα τις άγκυρες». Το αποτέλεσμα μιας συνεργασίας, στην οποία κάθε σκέλος είχε βάλει το δικό του λιθαράκι. Ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του ΄90 από μια ιδέα του Νίκου Κούρκουλου, τότε καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, ο οποίος και τη μοιράστηκε με τον Σταμάτη Φασουλή, που ανέλαβε να τη σκηνοθετήσει αλλά ουσιαστικά να τη «γεννήσει»… Με  τη σειρά του, εμπιστεύθηκε στο δίδυμο Μιχάλη Ρέππα και Θανάση Παπαθανασίου τη συγγραφή του κειμένου. Ολο αυτό κατέληξε στην πρεμιέρα του 1997, στο Εθνικό Θέατρο – Ρεξ, Σκηνή Μαρίκα Κοτοπούλη, και σε μια μεγάλη επιτυχία.

Είκοσι επτά χρόνια μετά, ο νυν καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ Αστέριος Πελτέκης ανέλαβε το τολμηρό εγχείρημα ν΄ ανεβάσει το έργο στη σκηνή, σε δική του σκηνοθεσία. Είναι δεδομένο ότι τα έργα ζουν μέσα απ΄ τη σκηνική επαναφορά τους και τίποτα δεν πρέπει να εμποδίζει την επιστροφή τους. Υπάρχουν ωστόσο και κάποιες περιπτώσεις – εξαιρέσεις, όπως θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς για το «Βίρα τις άγκυρες», όπου αυτή η πρώτη παράσταση που συνέστησε το έργο στο κοινό ήταν – είναι και η ταυτότητά του. Μια ταυτότητα που τη μετέτρεψε σε θεατρικό γεγονός.

Ξεκινώντας απ΄ την πρώτη καταγεγραμμένη επιθεώρηση, με τον τίτλο «Λίγο απ΄ όλα», το 1894, το έργο κάνει μια αναδρομή στον κόσμο του θεατρικού θεάματος, ηθοποιούς, σκηνοθέτες, παραγωγούς, στις σχέσεις μεταξύ τους, στις κόντρες και τις ζήλιες τους, τους ανταγωνισμούς, τον κόπο και τη φθορά τους. Παράλληλα κυλάει η ιστορία της Ελλάδας. Εμπνευσμένη από βιογραφίες ηθοποιών παλαιότερων γενιών – εξαρχής κλείνει το μάτι στην Κυβέλη -, που βίωσαν στο πετσί τους την επιθεώρηση, εμπλουτισμένη με στοιχεία εποχής και φυσικά με τη μυθοπλασία να κάνει το δικό της παιχνίδι, η παράσταση έχει απ΄ όλα: τραγούδια, χορό, πρόζα, μικρές και μεγάλες ιστορίες, ζωντανή μουσική και πολλές πολλές αναμνήσεις.

Ο Αστέριος Πελτέκης, έχοντας το κείμενο του συγγραφικού διδύμου για μπούσουλα, έστησε μια παράσταση όπου όλα τα στοιχεία που συνθέτουν το μεγάλο θέαμα ήταν εκεί – με λιγότερη φαντασμαγορία και περισσότερες σκηνικές συμβάσεις, χωρίς την υπερβολή που διεκδικεί, αν δεν απαιτεί κιόλας, η ίδια η συνθήκη της επιθεώρησης. Και υπηρετεί αυτό το δύσκολο είδος με τη συνέπεια του σκηνοθέτη που προσπαθεί να ξεπεράσει τα εμπόδια. Και φτιάχνει μια ολοκληρωμένη παράσταση, όχι ένα θεατρικό γεγονός.

Σε δύο μέρη, με το πρώτο περισσότερο «μουντό» και την πρόζα να κυριαρχεί, και το δεύτερο πιο φανταχτερό, γεμάτο μουσικές και τραγούδια, το θέαμα ακολουθεί μια πορεία χωρίς εκπλήξεις.

Ο θίασος

Ενας πολυάριθμος θίασος μοιράζεται τους ρόλους που εναλλάσσονται και ποικίλλουν, διασχίζοντας την ιστορία και την πλοκή και μαζί τα χρόνια που περνούν πάνω απ΄ τους ήρωες. Το έμψυχο υλικό αναμετριέται με το απαιτητικό είδος χωρίς να διαθέτει, στο σύνολό του, την εμπειρία ή την άνεση απέναντι σ΄ αυτό. Ενα μείγμα ηθοποιών απ΄ το δυναμικό του ΚΘΒΕ αλλά και του ελεύθερου συντονίζεται και προσπαθεί ν΄ αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις.

Η Κλειώ – Δανάη Οθωναίου, στον κεντρικό ρόλο της Ροζαλίας, μοιάζει εγκλωβισμένη στη σκηνική της περσόνα. Η «κόρη» της, Ευγενία/Τζένη της Τατιάνας Μελίδου, ερμηνεύει με σκηνική άνεση και μπρίο την ηρωίδα της. Ο ταλαντούχος Παντελής Καναράκης στον δύσκολο ρόλο του Ζανό δεν καταφέρνει να σπάσει τα στερεότυπα, παρά την άνεσή του ή ίσως και εξαιτίας της. Απ΄ τις πλέον ενδιαφέρουσες παρουσίες η ηθοποιός του ΚΘΒΕ Εύη Σαρμή που στους πολλαπλούς της ρόλους δίνει ένα δυνατό υποκριτικό «παρών» και, όπου χρειάζεται, συγκινεί.

Ανοιξιάτικες πρεμιέρες

Το θέατρο, τελικά, δεν παίρνει ποτέ άδεια, δεν ξεκουράζεται, δεν χαλαρώνει… Παράλληλα με τις παραστάσεις που συνεχίζονται, οι πρεμιέρες της άνοιξης είναι εδώ, πολλές και διαφορετικές, σαν να ξεκινά μια νέα θεατρική σεζόν. Σχεδόν έναν μήνα πριν το Φεστιβάλ ανοίξει τις πόρτες του, ο Μάιος μπαίνει δυναμικά. Κι έχει πολλά να μας πει και να μας δείξει. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:

Το έργο του Χάρολντ Πίντερ «Αλλες εποχές» (φωτογραφία), γνωστό με τον τίτλο «Παλιοί καιροί» που σκηνοθετεί ο Αρης Τρουπάκης με τους Δέσποινα Κούρτη, Δημήτρη Αλεξανδρή και Ερατώ Πίσση. Ενα ζευγάρι που ζει απομονωμένο σ’ ένα σπίτι στη θάλασσα, βλέπει την ισορροπία του να ανατρέπεται όταν εισβάλλει ένα τρίτο πρόσωπο. Στο θέατρο Οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής (από 10/5).

Μια ακόμα παράσταση, η τελευταία της σεζόν για το θέατρο Πορεία, με καινούργιο έργο που προέκυψε από τη Σχολή Πυροδότησης Θεατρικής Γραφής. Τίτλος του «Τι θα πει η μάνα σου όταν δει το πτώμα σου» γραμμένο από την Αργυρώ Βώβου, σε σκηνοθεσία της Δέσποινας-Ντορίνας Ρεμεδιάκη. Με τους Χριστίνα Μπρέκου, Φανή Παναγιωτίδου, Διονύση Πιφέα, Αλέξανδρο Σιάτρα. Μια σουρεαλιστική κωμωδία για τη ζωή και τον θάνατο και τις υπαρξιακές ανησυχίες ενός νεαρού κοριτσιού (από 10/5).

Η ελληνοτουρκική παραγωγή με το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία του Λευτέρη Γιοβανίδη με έντεκα ηθοποιούς – επτά έλληνες και τέσσερις τούρκους, σε τρεις γλώσσες, ελληνικά, τουρκικά και αγγλικά – έρχεται στην Αθήνα, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Μετά την Αγκυρα και την Κωνσταντινούπολη η παράσταση που είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας των δύο χωρών (Κρατικό Θέατρο Τουρκίας – «Λυκόφως») δημιουργεί μια ιδιαίτερη σκηνική συνθήκη. Παίζουν: Ρούλα Πατεράκη, Νίκος Καραθάνος, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Καλλιόπη Χάσκα, Αλπ Ουνσάλ, Εράι Εσερόλ κ.ά. (16-19/5, Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη).

Ακόμα: «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη, από το ΚΘΒΕ, σε σκηνοθεσία του Χρήστου Θεοδωρίδη, στο Αμφιθέατρο (από 11/5) και το καινούργιο έργο της Λένας Κιτσοπούλου «Και λέγε λέγε» στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν της οδού Φρυνίχου. Παίζουν: Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Γιάννης Κότσιφας, Ιωάννα Μαυρέα, Πάνος Παπαδόπουλος, Θοδωρής Σκυφτούλης (από 15/5).