Το άλλο μισό του θρυλικού «Παρασκηνίου»

Μαζί με τον Λάκη Παπαστάθη (1943 – 2023) ήταν ιδρυτής της ομάδας Cinetic, η οποία σύστησε στο ελληνικό κοινό την τηλεοπτική εκπομπή «Παρασκήνιο», την επιδραστικότερη σειρά ντοκιμαντέρ της εγχώριας τηλεόρασης, o σκηνοθέτης και παραγωγός Τάκης Χατζόπουλος άφησε το περασμένο Σάββατο την τελευταία πνοή του. Ηταν 82 ετών. Με υψηλή αισθητική και ευρεία θεματολογία, το «Παρασκήνιο», επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, ήταν η σειρά ντοκιμαντέρ της Κρατικής Τηλεόρασης που μπορούσε να προσφέρει στο κοινό πολύτιμες πληροφορίες γύρω από προσωπικότητες, οι οποίες έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους σε όλους τους τομείς της νεότερης Ελλάδας. «Με σιωπηλή ευαισθησία και χωρίς ίχνος καταγγελτικού λόγου φώτισε μεγάλα κοινωνικά ζητήματα με έμφαση στην άγνωστη, την υποφωτισμένη Ελλάδα» δήλωσε σε ανακοίνωσή της η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, αναφερόμενη στην αξία της σειράς «Παρασκήνιο» αλλά και τη δημιουργική συνεργασία των Χατζόπουλου – Παπαστάθη για το άρτιο αποτέλεσμα του κάθε επεισοδίου.

Γεννημένος στον Γάζωρο Σερρών το 1942, ο Χατζόπουλος μπήκε στον χώρο του κινηματογράφου στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και αρχικώς εργάσθηκε ως βοηθός σκηνοθέτη. Το 1966 παρουσίασε τις «Πρέσπες», την πρώτη μικρού μήκους ταινία που σκηνοθέτησε ο ίδιος. Η ταινία βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Οκτώ χρόνια αργότερα, ο Χατζόπουλος άρχισε να ασχολείται με την τηλεόραση, ενώ το 1974 παρουσίασε ένα μεγάλου μήκους κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ, το οποίο βάπτισε με το όνομα της γενέτειράς του.

Πρόκειται για τον «Γάζωρο Σερρών», μια υποδειγματική ταινία τεκμηρίωσης, τόσο κατασκευαστικά όσο και στο περιεχόμενό της. Ο «Γάζωρος Σερρών» αποτυπώνει τις δυσκολίες των κατοίκων μιας αγροτικής περιοχής – κυρίως εργατών καπνού –, η οποία είχε αρχίσει σιγά σιγά να ερημώνει εξαιτίας του φαινομένου της μαζικής μετανάστευσης στο εξωτερικό. Το 1974 ο «Γάζωρος Σερρών» προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης όπου και τιμήθηκε με το βραβείο της Αρτιότερης Παραγωγής. Η τεχνογνωσία του Χατζόπουλου σε ό,τι αφορά τον κινηματογράφο φάνηκε σε διάφορους τομείς, όπως π.χ. το μοντάζ. Είχε δουλέψει ως μοντέρ στην ταινία ντοκιμαντέρ του Γιώργου Καρυπίδη «Τελευταίος σταθμός Κρόιτσμπεργκ» (1975), ενώ συμμετείχε ως τεχνικός στη δημιουργία της ταινίας «Κιέριον» (1968) του Δήμου Θέου, μιας από τις πιο χαρακτηριστικές δημιουργίες των πρώτων χρόνων του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Με τον Λάκη Παπαστάθη ο Χατζόπουλος είχε συνεργαστεί και στο ντεμπούτο του πρώτου στην κινηματογραφική σκηνοθεσία μυθοπλασίας, την ταινία «Τον καιρό των Ελλήνων» (1980). Εκεί είχε κρατήσει καθήκοντα διευθυντή παραγωγής.

Ομως η καλλιτεχνική και πολιτισμική κορύφωση του Χατζόπουλου οφείλεται στο «Παρασκήνιο», επεισόδια του οποίου σκηνοθέτησε και ο ίδιος. Η υπουργός Πολιτισμού κάνει ειδική αναφορά στο επεισόδιο για τον Κορνήλιο Καστοριάδη, αποκαλώντας το «ένα από τα εξέχοντα δείγματα της δουλειάς του». Η ουσιαστική συμβολή του Χατζόπουλου είναι ότι ανήκει στους ανθρώπου που προσδιόρισαν εκ νέου τις ορίζουσες του ελληνικού ντοκιμαντέρ ως εκφραστικού μέσου. «Εδειξε πώς η πρωτότυπη δημιουργία συνδυάζεται με την τήρηση των πιο αυστηρών επαγγελματικών προδιαγραφών» όπως αναφέρεται επίσης στην ανακοίνωση του ΥΠΠΟ. Εξίσου σημαντικό όμως είναι ότι ως παραγωγός και συνιδρυτής της Cinetic ο Χατζόπουλος υπήρξε και κάτι σαν πυρήνας ενός πραγματικού φυτωρίου νέων κινηματογραφιστών.

«Εφυγε» ο σκηνοθέτης Κωστής Ζώης

Την περασμένη Παρασκευή ο χώρος του ελληνικού οπτικοακουστικού θεάματος είχε μία ακόμη απώλεια: ο σκηνοθέτης Κωστής Ζώης, δημιουργός της ταινίας «Σιλουέττες» (1968), έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 93 ετών.

Το υπαρξιακό οδοιπορικό μιας γυναίκας (Πέρη Ποράβου) μαζί με τον ανήλικο γιο της είναι το θέμα των «Σιλουεττών» που παραμένει η πιο χαρακτηριστική ταινία της εργογραφίας του και είχε κερδίσει εκτός άλλων βραβείων το Α’ Χρυσό Βραβείο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Από τη δεκαετία του 1970 ο Ζώης άρχισε να εργάζεται στην τηλεόραση, τόσο στη μυθοπλασία («Το μυθιστόρημα των Τεσσάρων») όσο και στο ντοκιμαντέρ («Η Μόλυνση και οι άλλοι…», «Ζωντανές και νεκρές πολιτείες», «Πεντέλη ώρα μηδέν» κ.ά.).