«Για μένα υπάρχει η εποχή πριν το burn out και η μετά»

Σε τι φάση βρίσκεστε αυτή την εποχή;

Φτιάχνω στολές για δύο πολύ γνωστά εστιατόρια, δουλεύω με νέα υλικά, πέρα από τα υφάσματα. Σχεδιάζω επίσης έπιπλα που προορίζονται για ένα μεγάλο αρχιτεκτονικό γραφείο. Εχω μπει σε μια διαδικασία που μου αρέσει πολύ: να γίνω πάλι μαθητής. Θέλω να μαθαίνω καινούργια πράγματα και να ανανεώνω τις γνώσεις μου σε αυτά που ήδη γνωρίζω. Ο άνθρωπος για να εξελιχθεί θα πρέπει να παραμένει μαθητής. Ολοι οι πραγματικοί καλλιτέχνες έχουν ένα κοινό στοιχείο: την περιέργεια. Κάποιος που κάνει τέχνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι καλλιτέχνης. Μόδα κάνουν πάρα πολλοί αλλά δεν είναι όλοι αξιόλογοι. Επειδή κάνει δύο ραφές δεν σημαίνει ότι είναι σχεδιαστής.

Τι σε κάνει καλλιτέχνη;

Να μη σου αρκούν οι απαντήσεις που σου δίνουν οι άλλοι. Να αναπτύξεις ένα δικό σου λεξιλόγιο που να εκφράζει αυτά που θέλεις να πεις και κανείς άλλος δεν μπορεί να τα διατυπώσει. Αλλά η περιέργεια είναι η βάση όσων αναφέρουμε. Εγώ δουλεύω μόνο με abstraction και δεν με ενδιαφέρουν οι αναφορές. Σαφώς πρέπει να γνωρίζει κανείς το παρελθόν, να έχει πρότυπα να θαυμάζει. Η αρχή για να μάθεις μια τέχνη είναι να μάθεις να κοπιάρεις όσο πιο καλά μπορείς, ξεκινώντας από τα βασικά. Επειτα αφαιρώντας θα δημιουργήσεις το δικό σου καλλιτεχνικό ιδίωμα. Δεν είναι επιλογή η απλότητα αλλά αποτέλεσμα πολύ σκληρής δουλειάς.

Ποιους αντιγράφατε εσείς;

Οταν σπούδαζα στο Αμστερνταμ ο καθηγητής μου μού πρότεινε πού να κατευθυνθώ, πού ταίριαζε δηλαδή αυτό που έκανα ήδη. Δηλαδή προς στη Madeleine Vionnet, τη σπουδαία σχεδιάστρια του ’30.

Τι σας ενέπνεε βλέποντας τις δημιουργίες της Madeleine Vionnet;

Κατ’ αρχάς η ελαφρότητα, το ότι ήταν πολύ επηρεασμένη από την Αρχαία Ελλάδα, από τα αγάλματα που έβλεπε στο Λούβρο, από τη γεωμετρία που ακολουθούσε. Επίσης από τη μηχανική που είχε δημιουργήσει – πώς το ύφασμα να ρέει γύρω από το σώμα χωρίς να υπάρχει στο ρούχο μπρος-πίσω. Ολα δηλαδή είναι ολικά, όλα είναι κίνηση.

Για εσάς τι είναι μόδα;

Ο,τι συμβαίνει στον δρόμο, η αντανάκλαση μιας εποχής. Μόδα είναι όταν βλέπεις νέους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να μην αγοράζουν ακριβά πράγματα αλλά να τα διαμορφώνουν μόνοι τους. Εχει να κάνει με την κουλτούρα, με τη μουσική, με το σινεμά, με την τέχνη, με ό,τι συμβαίνει. Για να αγοράσεις μόδα χρειάζεσαι χρήματα. Στυλ όμως δεν μπορείς να αγοράσεις. Ή το έχεις ή δεν το έχεις. Αυτοί που δεν μπορούν να έχουν στυλ αγοράζουν μόδα. Εγώ θέλω να κάνω στυλ, όχι μόδα.

Αρχισε να διαμορφώνεται η επιθυμία σας για τη μόδα από παιδί, από τότε που η μητέρα σας εργαζόταν ως μοδίστρα. Είχατε μια πολύ ενδιαφέρουσα διαδρομή με σπουδές και δουλειές σας να παρουσιάζονται στο εξωτερικό. Πώς θα τη χαρακτηρίζατε αυτή τη διαδρομή;

Ηταν δύσκολη σαφώς, αλλά περνούσα πολύ ωραία. Πρόκειται για κάτι που διάλεξα εγώ, το έκανα με πάθος και ήξερα ότι δεν θα ήταν εύκολο. Εξακολουθεί να μην είναι εύκολο. Οταν είσαι νέος δεν είναι όλα ρόδινα, δεν φοβάσαι κάτι. Από τα 10 μου άρχισα να μαθαίνω τα πάντα για τη μόδα διαβάζοντας. Γνώριζα σχεδιαστές, στυλίστες, ό,τι έχει να κάνει με την ιστορία της μόδας. Σε πολλά θέματα είχα περισσότερες γνώσεις από τους καθηγητές μου. Σήμερα τα περισσότερα παιδιά έχουν αντίληψη Instagram. Σήμερα, μετά από αυτή τη διαδρομή ξέρω ότι δεν με ενδιαφέρει καθόλου η μόδα. Με ενδιαφέρει η δημιουργία, η κατασκευή, η ζωή. Με απασχολούσε περισσότερο παλαιότερα και επειδή κατάλαβα ότι έχω έναν δικό μου τρόπο να επεξεργάζομαι τα πράγματα, δεν μπορώ να την ακολουθώ.

Ακολουθήσατε μια δουλειά σε μια εποχή που το «σχεδιαστής μόδας» δεν ήταν δημοφιλής επιλογή. Βρήκατε αντιστάσεις;

Ευτυχώς προέρχομαι από μια πολύ φιλελεύθερη οικογένεια που πίστευε και πιστεύει ότι πρέπει να κάνουμε αυτό που θέλουμε στη ζωή μας. Οι γονείς μου και ο αδελφός μου ήταν οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές μου. Ο πατέρας μου με παρότρυνε πάντα να πάω στο εξωτερικό να σπουδάσω αυτό που αγαπώ.

Πότε χρειάστηκε να αναμετρηθείτε με τις αντοχές σας για να συνεχίσετε να κάνετε αυτό που αγαπάτε;

Πολλές φορές. Θα ξεχωρίσω όμως το burn out που έπαθα στο 40 μου χρόνια. Ηταν η εποχή που είχα πολλές υποχρεώσεις. Ανοιγα το μαγαζί μου στη Μύκονο, είχα καταστήματα που πουλούσα ρούχα, ετοίμαζα ένα σόου και έκλεισα και συμβόλαιο με την τηλεόραση, που ήταν κάτι καινούργιο. Οταν προέκυψε το «GNTM», εγώ ήμουν σε καταστολή και με κατάθλιψη. Επρεπε να διαπραγματευθώ τότε και το ότι ήμουν γνωστός σε όλη την Ελλάδα, ενώ δεν μπορούσα να βγω από το σπίτι μου. Είχα πάρει και 15 κιλά, δεν αναγνώριζα τον εαυτό μου, δεν μπορούσα να μιλήσω. Αυτή ήταν η πιο δύσκολο στιγμή της ζωής μου αλλά τη θεωρώ και την πιο σημαντική. Για μένα υπάρχει η εποχή πριν το burn out και η μετά.

Ποιο ήταν το κομβικό σημείο στην τότε κατάστασή σας;

Οτι έπρεπε να επαναπροσδιορίσω τα πάντα: ποιος είμαι, τι θέλω, τι ξέρω, τι μπορώ. Την 1η Μαΐου του 2018 έπαθα πέντε κρίσεις πανικού συνεχόμενες. Δεν ήξερα ποιος είμαι, πού βρίσκομαι, τι κάνω. Ηρθαν οι φίλοι μου και με πήγαν σε ψυχιατρική κλινική – ευτυχώς. Ανθρωποι που εμπιστευόμουν. Γνώριζα από τι έπασχα. Ηταν όμως τρομακτικό. Κοιτούσα τα πατρόν των ρούχων και δεν καταλάβαινα αυτά που έκανα. Καθόμουν σαν μαθητής και ξαναμάθαινα αυτό που έκανα χρόνια – την αλφαβήτα της δουλειάς. Ολα από την αρχή. Ηταν μια σκοτεινή, περίεργη εποχή. Θυμάμαι παλιά έμπαινα στο μετρό και κοιταζόμουν με ανθρώπους που είχαν και αυτοί κατάθλιψη. Ηταν κάτι σαν αναγνώριση. Πολλές φορές τώρα αν δω κάποιον που βρίσκεται σε τέτοια κατάσταση στον δρόμο, μπορεί να πάω να τον αγκαλιάσω και να του πω «θα περάσει, μην ανησυχείς».

Η δημοσιότητα που αποκτήσατε θεωρείτε ότι επιδείνωσε την ήδη βεβαρημένη κατάστασή σας;

Απολύτως. Η δημόσια εικόνα μου, το να βλέπω τον εαυτό μου πώς είναι για πρώτη φορά και πώς τον αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Εβγαινα έξω και με κοιτούσαν όλοι – δεν το άντεχα. Για έναν χρόνο πήγαινα στο στούντιο, έκανα τα γυρίσματα και επέστρεφα στο σπίτι. Δεν μπορούσα να δω φωτεινή ή κινούμενη εικόνα, δεν παρακολουθούσα τίποτα απ’ ό,τι γραφόταν στο Internet. Παρ’ όλα αυτά όταν έκανα τηλεόραση – κάτι καινούργιο, όπως είπα, για μένα – προσπαθούσα να το κάνω με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Δεν είχα δυνάμεις αλλά το πάλευα. Συνειδητοποίησα ότι τηλεόραση βλέπουν όλοι. Με σταματούσαν ακόμα και ιερείς για να μου πουν ότι με βλέπουν.

Τι σας δίδαξε αυτή η δύσκολη κατάσταση που βιώσατε;

Το πόσο σημαντικό είναι να διαχειρίζομαι τον χρόνο μου και να λέω «όχι». Είναι καθοριστικό αυτό ειδικά όταν είσαι πιο μικρός και θες να πετύχεις, να σε θαυμάζουν και να σε αγαπούν. Δεν είχα ποτέ έλλειμμα αγάπης, αλλά είχα έντονα υπαρξιακή αγωνία – όπως οι περισσότεροι. Συνειδητοποίησα μέσα από αυτή την περιπέτεια ότι δεν είμαι άτρωτος.

Τι σας βοήθησε να βγείτε από τη σκοτεινή περίοδο της ζωής σας;

Η ανάγκη μου για επιβίωση. Δεν παραιτούμαι ποτέ. Εκείνη τη στιγμή δεν αναζήτησα ψυχιατρική βοήθεια, γιατί δεν μπορούσα να μιλήσω. Το έκανα χρόνια μετά. Συγκεκριμένα πριν δυόμισι χρόνια. Κατάλαβα ότι ήταν ένα βήμα που χρειαζόταν να κάνω για να προχωρήσω. Με κρατούσαν πράγματα πίσω και έπρεπε να τα αντιμετωπίσω. Δεν μπορώ να μιλήσω για αυτά. Αφορούν μόνο εμένα και τον θεραπευτή μου. Τη μόνη ισότιμη σχέση που μπορεί να έχει κανείς. Και το δυστυχές είναι ότι πηγαίνουμε όλοι εμείς για να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όλους εκείνους που θα έπρεπε να κάνουν ψυχοθεραπεία.

Το μεγάλο δώρο που παίρνετε από την ψυχοθεραπεία ποιο είναι;

Τα εργαλεία να μπορώ να είμαι εγώ ο θεραπευτής του εαυτού μου. Να παρατηρώ τι κάνω, πότε το κάνω και τι αντανακλάσεις έχει πάνω μου.