Τι σημαίνει μια πιθανή αλλαγή σκηνικού

Η γειτονική μας χώρα έχει μπει σε προεκλογική περίοδο. Στις 24 Απριλίου θα οργανωθούν οι προεδρικές εκλογές, ενώ στις 8 Μαΐου οι κοινοβουλευτικές, μαζί (κατά πάσα πιθανότητα) με τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών. Υστερα από περισσότερα από επτά χρόνια στη κυβέρνηση, η Σοσιαλδημοκρατική Ενωση του Ντιμίταρ Κοβάτσεφσκι αντιμετωπίζει την ήττα, έχοντας ουσιαστικά αποτύχει να διευθετήσει τα μεγάλα ζητήματα της καθημερινότητας, όπως η ακρίβεια, οι καθηλωμένοι μισθοί και η διαφθορά. Σφυγμομετρήσεις φέρουν τον συνασπισμό κομμάτων στα οποία ηγούνται οι Σοσιαλδημοκράτες να μην κερδίζει παραπάνω από 30 έδρες, σε σχέση με τις 46 έδρες που είχε κερδίσει στις εκλογές του Ιουνίου 2020 ο προκάτοχος του Κοβάτσεφσκι, ο Ζόραν Ζάεφ. O συνασπισμός των Σοσιαλδημοκρατών κατεβαίνει στις εκλογές με κεντρικό του σύνθημα «Δεν θα απαρνηθούμε το μέλλον μας», ελπίζοντας ουσιαστικά ότι ο «φιλοευρωπαϊκός του ζήλος» θα το γλιτώσει από μια εκλογική συντριβή.

Ο μεγάλος αντίπαλος των Σοσιαλδημοκρατών, το BMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, αναμένεται να κερδίσει τη μερίδα του λέοντος ανάμεσα στους Μακεντόντσι ψηφοφόρους, ξεπερνώντας ενδεχομένως τις 50 έδρες. Ο συνδυασμός κομμάτων όπου ηγείται το ΒΜRΟ-DPMNE κατεβαίνει στις εκλογές απευθυνόμενος πρωτίστως στα «πατριωτικά ανακλαστικά» των Μακεντόντσι, με κεντρικά συνθήματα «Η Μακεδονία εκ νέου δική σου! Οι αλλαγές στα χέρια σου» και η «Μακεδονία Ξανά Υπερήφανη» (στις προεδρικές εκλογές). Ο Μίτσκοσκι κατηγορεί τους Σοσιαλδημοκράτες, εκτός όλων των άλλων, και για «ξεπούλημα των εθνικών συμφερόντων», αρνούμενος να συναινέσει στην απαραίτητη τροποποίηση του Συντάγματος, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για συνταγματική αναφορά σε «Βουλγαρική μειονότητα». Μια συνταγματική τροποποίηση ωστόσο που, με βάση τον συμβιβασμό που επιτεύχθηκε τον Ιούνιο του 2022 στις Βρυξέλλες, αποτελεί βασική προϋπόθεση για να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις ένταξης της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ. Αν και το BMRO-DPMNE δηλώνει ότι θέλει το ευρωπαϊκό μέλλον της xώρας, δεν έχει πείσει πως θα άρει πρακτικά το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η Βόρεια Μακεδονία, μετά την άρνησή του να στηρίξει τη συνταγματική αναθεώρηση.

Η «ευρωπαϊκή αμφισημία» του BMRO-DPMNE ενδέχεται να του κοστίσει όχι μόνο σε ψήφους, αλλά και στην εξεύρεση των απαραίτητων εταίρων για τον σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης. Τόσο λόγω της κοινοβουλευτικής αριθμητικής όσο και για λόγους λεπτών «εθνοτικών ισορροπιών»: από το 1993 και έπειτα αλβανικά κόμματα συμμετέχουν ανελλιπώς στη διακυβέρνηση της χώρας. Για το «αλβανικό μπλοκ» ωστόσο (τόσο το κυβερνών DUI όσο και τα αντιπολιτευόμενα αλβανικά κόμματα), η ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας είναι αδιαπραγμάτευτη. Η επομένη των εκλογών θα δοκιμάσει σοβαρά τις διαπραγματευτικές ικανότητες του BMRO-DPMNE.

Για την Αθήνα το αποτέλεσμα των εκλογών έχει αυτονόητη σημασία. Οχι μόνο λόγω της ανάγκης, «καλή τη πίστει», υλοποίησης των διατάξεων της Συμφωνίας των Πρεσπών. Αλλά και λόγω του κινδύνου να αδρανήσουν ή ακόμα και να οπισθοχωρήσουν οι διμερείς σχέσεις. Οπως για παράδειγμα στη διμερή ενεργειακή συνεργασία, όπου η πρόοδος που έχει επιτευχθεί από το 2019 και έπειτα δεν είναι δεδομένη, καθώς αμφισβητείται από διαφορετικές κατευθύνσεις: μόλις τον προηγούμενο μήνα δύο περιβαλλοντικές ΜΚΟ ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης (EBRD) να «επανεξετάσει» τη χρηματοδότηση της κατασκευής του αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει την Ελλάδα με τη Βόρεια Μακεδονία, επικαλούμενες ότι το συγκεκριμένο έργο υπονομεύει την Πράσινη Μετάβαση.

* O Γεώργιος Χρηστίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ