Το Παρίσι δεν ξεχνά {CR}τον «Γιατρό»

Καθώς πλησιάζει η 60ή επέτειος της βίαιης 21χρονης στρατιωτικής δικτατορίας της Βραζιλίας, κανείς άλλος δεν περικλείει καλύτερα από τον Σόκρατες τον αγώνα της χώρας για δημοκρατία. Ο θρυλικός ποδοσφαιριστής ξεπέρασε τον αθλητισμό, χρησιμοποιώντας τη φήμη του για να συσπειρώσει τις μάζες ενάντια στην καταπίεση, ενώ θάμπωσε τον κόσμο με την επαναστατική του δημιουργικότητα στο γήπεδο. Τώρα, ο αείμνηστος Βραζιλιάνος έχει έναν δρόμο που φέρει το εμβληματικό όνομά του στην καρδιά του προαστίου Saint-Ouen του Παρισιού. Eκεί όπου θα στεγαστεί το Ολυμπιακό Χωριό.

Η οδός Σόκρατες (Rue Sócrates) στη διάσημη γειτονιά εδραιώνει την ιδιότητα του βραζιλιάνου μαέστρου ως κατ’ εξοχήν αθλητή και υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των προοδευτικών ιδανικών. Στις αγιασμένες παριζιάνικες λεωφόρους, όπου οι επαναστάτες συγκεντρώνονται εδώ και αιώνες, ένας δρόμος έχει πάρει το όνομά του ανάμεσα στους ευλαβείς φιλοσόφους και τους ελεύθερους στοχαστές της πόλης.

«Η ιδέα του Σόκρατες ενέπνευσε όλα όσα βιώνουμε. Εκπροσωπεί αξίες πολύ πέρα από τη Βραζιλία. Ο κόσμος βρίσκεται σε κίνδυνο, επομένως, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται τον Σόκρατες» τόνισε ο αδελφός του (και παλιός παίκτης της Παρί ΣΖ) Ραΐ, στην τελετή «βάπτισης» της οδού.

Είδωλο εντός και

εκτός γηπέδου

Αυτή η ιδιοφυΐα μάγεψε όλο τον κόσμο στο Μουντιάλ του 1982 στην Ισπανία.

«Ηταν η πρώτη του φορά ως αρχηγός σε Μουντιάλ κάτι που ήταν το όνειρό του», εξήγησε ο βιογράφος του Σόκρατες, Αντριου Ντάουνι. «Ηταν μια από τις μεγαλύτερες στιγμές της ζωής του, όχι μόνο της καριέρας του».

Αν και δεν κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο με τη Σελεσάο, ο θρύλος του γιγαντώθηκε από το θάρρος του εκτός γηπέδου ως η κατ’ εξοχήν φωνή του έθνους για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Μεγαλώνοντας κάτω από την καταπιεστική στρατιωτική χούντα τη δεκαετία του 1960, υπέστη φρικτά παιδικά τραύματα που φούντωσαν την κοινωνική του συνείδηση. Σε ηλικία μόλις 10 ετών, ο αδηφάγος νεαρός τότε αναγνώστης, αναγκάστηκε να σκίσει ολόκληρη τη συλλογή βιβλίων της οικογένειάς του κατόπιν εντολής του καθεστώτος που λογόκρινε κάθε πνευματικό υλικό. Εκτός γηπέδου, ο πολυμήχανος ποδοσφαιριστής ασχολήθηκε με όλα τα στρώματα των διανοουμένων, απολαμβάνοντας συζητήσεις για τη δημοκρατία, τα κοινωνικά δεινά και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σε ένα έθνος που μαστίζεται από τον αναλφαβητισμό εν μέσω της σιδερένιας λαβής του καθεστώτος, ο «Σωκράτης» αντιπροσώπευε μια υπαρξιακή απειλή.

Στο γήπεδο, ανέπτυξε αυτά τα ιδανικά μέσω του επαναστατικού κινήματος «Κορινθιακή Δημοκρατία» (από το όνομα της ομάδας του, της Κορίνθιανς). Σε αυτό το άνευ προηγουμένου πείραμα αυτοδιακυβέρνησης, οι παίκτες είχαν ίση φωνή σε όλες τις αποφάσεις των συλλόγων παρά μια άκαμπτη ιεραρχία από πάνω προς τα κάτω.

«Ο Σόκρατες παραμένει ένα από τα πρότυπα για τους αθλητές – ακτιβιστές σήμερα» δήλωσε ο Ντάουνι τονίζοντας: «Κανένα από τα αληθινά είδωλα όπως ο Μαραντόνα ή ο Πελέ δεν έκανε τίποτα όπως εκείνος εκτός γηπέδου. Αυτό είναι που τον κάνει τόσο ξεχωριστό». Πράγματι, ο Σόκρατες, προσχωρώντας στις μαζικές συγκεντρώσεις ζητώντας «Diretas Já» (Αμεσες Εκλογές Τώρα) βοήθησε στην ανατροπή της δικτατορίας το 1985 ύστερα από πάνω από δύο δεκαετίες καταπίεσης.

Ελευθερία υπεράνω όλων

Η γενναιότητα του ποδοσφαιριστή προήλθε από τη χειραφετημένη νοοτροπία του – μια απόλυτη πίστη στην πνευματική ελευθερία, ανεξάρτητα από το προσωπικό κόστος.

Αυτή η αυθεντικότητα, σε συνδυασμό με την υπέροχη δεξιοτεχνία και την ευγλωττία του, επέτρεψαν στον μυθικό Βραζιλιάνο να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο. Πρόβαλλε την πλήρη ανθρώπινη υπόστασή του – ταυτόχρονα διανοούμενος και αθλητής, επαναστάτης και αποστάτης, φιλόσοφος και πλέι μέικερ.

Οταν ο Σόκρατες πέθανε τραγικά το 2011 σε ηλικία μόλις 57 ετών, ακόμη και ο αντίπαλός του στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1982, Πάολο Ρόσι, θρήνησε: «Ενα κομμάτι της ιστορίας μας έσβησε».

Από τις φαβέλες που αντηχούν το όνομά του μέχρι τη Rue Sócrates όπου οι αθλητές θα συγκεντρωθούν στο Ολυμπιακό Χωριό που θα υποδεχθεί την αποστολή της Βραζιλίας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού, η ονομασία αντιπροσωπεύει μια μόνιμη υπενθύμιση – μια φυσική εκδήλωση των ιδανικών που ενσαρκώνει ο βραζιλιάνος «Γιατρός». Εδώ πια υπάρχει ένα μοντέλο για τους στοχαστές που είναι αρκετά θαρραλέοι για να καταρρίψουν καθιερωμένες αφηγήσεις απελευθερώνοντας τη μοναδική τους δημιουργικότητα στην αιώνια αναζήτηση της αλήθειας, της ομορφιάς και της δικαιοσύνης.

Τα εγκαίνια

Η Αμελί Ουντεά-Καστερά, υπουργός Αθλητισμού της Γαλλίας, τόνισε την ποδοσφαιρική κληρονομιά του «Γιατρού», αλλά και την κοινωνική του προσφορά υπέρ της δημοκρατίας κατά τα τελευταία χρόνια της βραζιλιάνικης στρατιωτικής δικτατορίας (1964-1985). Στην εκδήλωση της ονοματοδοσίας οι παρευρισκόμενοι απέτισαν φόρο τιμής στον εμβληματικό βραζιλιάνο ποδοσφαιριστή μιμούμενοι τη χειρονομία του κόντρα στους δικτάτορες με την υψωμένη δεξιά γροθιά του.  Ο «Γιατρός», του οποίου το πλήρες όνομα ήταν Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira, γεννήθηκε στο Μπελέμ ντε Παρά το 1954 και πέθανε στο Σάο Πάουλο τον Δεκέμβριο του 2011.

Είχε πτυχίο Ιατρικής από το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο, ένα επίτευγμα που του χάρισε το ψευδώνυμό του «Ο Γιατρός». Πέθανε την Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2011, σε ηλικία 57 ετών, σε νοσοκομείο του Σάο Πάουλο, όπου εισήχθη για προβλήματα που προέρχονταν από τον αλκοολισμό και ως αποτέλεσμα σηπτικού σοκ…