Το Ισλαμικό Κράτος, οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί

Η τρομοκρατική επίθεση στη Μόσχα δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Το Κρεμλίνο είχε απορρίψει πληροφορίες των ΗΠΑ για επικείμενη άμεσα επίθεση από «εξτρεμιστές», πιθανώς για να κατηγορήσει κάποιους που το βολεύουν όταν αυτή θα γινόταν.

Η δολοφονία 139 ανθρώπων δεν είναι παρά το πιο πρόσφατο επεισόδιο σε μια δεκαετή διαμάχη ανάμεσα στο Ισλαμικό Κράτος και τη Ρωσία. Η αρχή έγινε στις 30 Σεπτεμβρίου 2015, όταν η Ρωσία επενέβη στη Συρία προκειμένου να στηρίξει το καθεστώς του Μπασάρ αλ Ασαντ που ήταν υπό κατάρρευση. Μέλη του ISIS απάντησαν έναν μήνα αργότερα εισδύοντας στο αεροδρόμιο του Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου και τοποθετώντας μια βόμβα σε ένα ρωσικό Airbus, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι 224 επιβαίνοντες σε αυτό.

Με τη σειρά της, η Ρωσία φέρεται να σκότωσε τον πρώην «υπουργό Πολέμου» του ISIS, Γκουλμουρόντ Χαλίμοφ, ο οποίος υπήρξε διοικητής των ειδικών δυνάμεων της αστυνομίας και του υπουργείου Εσωτερικών στο Τατζικιστάν και είχε πολεμήσει στο πλευρό των ρωσικών δυνάμεων στον εμφύλιο που διεξήχθη στη χώρα. Ολοι δε οι φερόμενοι ως δράστες της επίθεσης στο Crocus City Hall είναι από το Τατζικιστάν.

Μεταξύ δε του 2015 και του 2024 η Ρωσία έχει στηρίξει πολλούς από τους ορκισμένους εχθρούς του ISIS. Για παράδειγμα, έχει συντονιστεί στρατιωτικά και σε επίπεδο πληροφοριών με τη Χεζμπολάχ, έχει στηρίξει πολιτικά τη Χαμάς και έχει προσφέρει πολύμορφη βοήθεια στους Ταλιμπάν. Και οι τρεις παραπάνω οργανώσεις έχουν δώσει σκληρές μάχες στις περιοχές του ISIS και σε θυλάκους στον Λίβανο, τη Συρία, τη Γάζα και το Αφγανιστάν. Η δε μισθοφορική ομάδα Wagner και τα υπολείμματά της έχουν επίσης πολεμήσει κατά του ISIS στη Λιβύη, τη Μοζαμβίκη και το Μάλι.

Ο τρόπος με τον οποίο πολεμά ο ISIS συνδυάζει επιτυχώς συμβατικές μεθόδους, αντάρτικο και τρομοκρατικές επιθέσεις. Ομως οι ηγέτες του είναι αδύναμοι σε επίπεδο στρατηγικής, χωρίς να διαθέτουν βιώσιμη προσέγγιση από στρατιωτική σκοπιά, καθώς οι στόχοι τους φτάνουν από την Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν ως τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους. Περιλαμβάνουν, επίσης, τη Ρωσία και το Ιράν.

Ομως και η Ρωσία του Πούτιν διαθέτει ιστορικό αποτυχημένων επιχειρήσεων. Κατά την πρόσφατη επίθεση, αν και υπάρχει μια βάση της Εθνοφρουράς μόλις δύο μίλια από το Crocus City Hall, χρειάστηκαν 90 λεπτά για να κινητοποιηθούν οι δυνάμεις ασφαλείας, παρά τις προειδοποιήσεις που είχε λάβει το Κρεμλίνο για πιθανές επιθέσεις. Ανεξαρτήτως του εάν πρόκειται για ανικανότητα ή συνωμοσία, ο Πούτιν δείχνει να έχει ήδη αποφασίσει πού να ρίξει την ευθύνη: στην Ουκρανία.

Τα άψυχα κορμιά και ένας πυρπολημένος χώρος διασκέδασης στην πρωτεύουσα της Ρωσίας, μόλις μερικές μέρες μετά την «επανεκλογή» του Πούτιν, δεν συνιστούν απλώς τρομακτικές εικόνες. Είναι αποτέλεσμα ελλειμμάτων σε επίπεδο ασφαλείας, αποτυχιών των υπηρεσιών πληροφοριών, πολιτικής ανικανότητας και ενδεχομένως και άλλων, ακόμη χειρότερων. Παρ’ όλα αυτά, το Κρεμλίνο δείχνει αποφασισμένο να χρησιμοποιήσει τον τεράστιο μηχανισμό προπαγάνδας που διαθέτει για να διοχετεύσει την οργή της κοινωνίας προς την Ουκρανία.

Ο Πούτιν, ένας υποδειγματικά κυνικός ηγέτης, δεν αποκλείεται να επέτρεψε ο ίδιος την επίθεση έτσι ώστε να την αξιοποιήσει για να υπάρξει μαζική κινητοποίηση και ενίσχυση της υποστήριξης για τον πόλεμο στο εσωτερικό, καθιστώντας παράλληλα την όποια αντιπολίτευση προς την εξουσία του ακόμη πιο δύσκολη. Οπως και ο ISIS, ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία φαίνεται να διαρκεί και να επεκτείνεται.

Ο Ομάρ Ασούρ είναι καθηγητής για ζητήματα ασφαλείας και στρατιωτικών σπουδών στο Institute for Graduate Studies της Ντόχα