«Το στέκι σού δίνει μια αγκαλιά, αλλά σε κρατάει στο παρελθόν»

Από την πρώτη στιγμή που επισκέφθηκε τον εμβληματικό χώρο της Πλατείας Αμερικής γοητεύτηκε και έγινε θαμώνας του. Αρχισε να συχνάζει στο μικρό βασίλειο του μπιλιάρδου, εκεί που όπως λέει ο Γιώργος Κλεάνθους οι θαμώνες δεν είναι απαραίτητα παίκτες του αθλήματος. Η επίδραση που είχε το Roi Mat δεν αύξησε μόνο τις επισκέψεις του – με την πρόφαση του παιχνιδιού – στην οδό Λευκωσίας 5, όπου βρίσκεται, αλλά του έδωσε υλικό για να γράψει το επόμενό του έργο. Ο κύπριος σκηνοθέτης και συγγραφέας τολμά να προτείνει κάτι διαφορετικό: μια site-specific παράσταση στην οποία οι ηθοποιοί θα είναι παίκτες και οι θαμώνες θεατές – χωρίς μάλιστα να καταβάλουν εισιτήριο. Ο ιστορικός χώρος συμπληρώνει φέτος 50 χρόνια λειτουργίας και από τα τραπέζια του έχουν περάσει μεταξύ άλλων ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Σταμάτης Κόκοτας και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Εκεί, σε αυτή την ιδιότυπη σκηνή γύρω από το τραπέζι του μπιλιάρδου, οι τρεις χαρακτήρες του έργου – ο Ψηλός, ο Αγιος και ο Μικρός (Σωτήρης Δούβρης, Μιχάλης Καλιότσος και Γιάννης Σέρρης) – θα παίξουν τη δική τους αξέχαστη παρτίδα.

Ο χώρος ως χαρακτήρας

«Είδα το Roi Mat όχι ως έναν χώρο που θα μπορούσε να φιλοξενήσει μια παράσταση αλλά ως έναν χαρακτήρα. Ολος αυτός ο κόσμος, ο οποίος συχνάζει εκεί, του δίνει μια απίστευτη ενέργεια και προσωπικότητα. Ετσι άρχισα να γράφω χωρίς να έχω καθαρή εικόνα για το τι μπορεί να συμβεί ή τι θα βγει από αυτό» λέει ο Γιώργος Κλεάνθους. Από τα πρώτα στοιχεία που εντόπισε ακτινογραφώντας το Roi Mat ήταν ότι προκαλούσε μια έλξη στους θαμώνες του: «Θα μπορούσα να τη χαρακτηρίσω εξάρτηση. Οι πελάτες του ζουν μέσα σε αυτόν τον χώρο. Τους έχει εγκλωβίσει, τους έχει σαγηνεύσει, τους κρατάει στην “αγκαλιά” του. Παρατήρησα λοιπόν έναν κόσμο έφτιαχνε το ίδιο το μαγαζί, όχι χαρακτήρες σε έναν χώρο τυχαίο. Αυτός ο κόσμος ήταν δομημένος με σχέσεις οι οποίες διέπονταν από καθαρά επίπεδα εξουσίας. Κάτι που διαμορφωνόταν όχι μόνο από το παιχνίδι του μπιλιάρδου, αλλά από τα κοινωνικά στρώματα από τα οποία προερχόταν ο καθένας, αλλά και από την κάθε προσωπικότητα ξεχωριστά».

Ετσι λοιπόν έγραψε μια ιστορία στην οποία επιχείρησε να αποτυπώσει όλα όσα παρατήρησε να συμβαίνουν αλλά και εκείνα που αιωρούνταν στην ατμόσφαιρα του σαγηνευτικού χώρου. Ενας διά βίου θαμώνας προετοιμάζεται με τον μαθητή του για τη συμμετοχή τους σε κάποιο τοπικό τουρνουά μπιλιάρδου. Ολα κυλούν ομαλά, όταν ένας από τους παλιούς παίκτες του μαγαζιού κάνει την εμφάνισή του ανατρέποντας όλες τις ισορροπίες. Μια παράσταση που μιλά με τρυφερότητα και σαρκαστικό χιούμορ για τη φιλία, τη μοναξιά, τη νοσταλγία και τη ματαιότητα, με τις συγκρούσεις ανάμεσα στους χαρακτήρες να είναι εκρηκτικές. Σαν το πρώτο «σπάσιμο» μιας παρτίδας μπιλιάρδου.

Πάγωμα του χρόνου

«Πηγαίνοντας συχνά όχι μόνο για να παίξω μπιλιάρδο αλλά και για να έρθω σ’ επαφή με αυτόν τον κόσμο, διαπίστωσα ότι κάποιοι μεγάλωσαν εκεί χωρίς να είναι απαραίτητα παίκτες του σπορ. Συχνάζουν από την εποχή που ήταν έφηβοι και τώρα είναι μεγάλοι άνθρωποι. Ηταν αυτό το σημείο που είπα ότι εδώ μπορεί να έχουμε μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Ανακάλυψα όμως στην πορεία ότι ο ένας χώρος που αποτελεί στέκι δημιουργεί πάγωμα του χρόνου. Επισκέφθηκα στην Αθήνα – αλλά και στην Κύπρο – διάφορα στέκια και είδα πως στην πλειονότητα συχνάζουν τα ίδια πρόσωπα, κάνουν τις ίδιες κινήσεις, τους ίδιους διαλόγους, πολλές φορές και με τις ίδιες λέξεις, κάθονται στις ίδιες θέσεις. Μια επανάληψη που εμένα μου φέρνει στο μυαλό στασιμότητα, ακινησία. Τελικά, άρχισα να σκέφτομαι, μήπως το στέκι είναι κάτι παραπάνω από μια έξοδος, μια επιλογή αναψυχής;».

Τότε αναδύθηκαν στον Γιώργο Κλεάνθους οι προβληματισμοί γύρω από τον εγκλωβισμό, την εμμονή σε ιδέες, σε συνήθειες, σε άτομα, σε χώρους. «Το στέκι από τη μια βεβαίως σου προσφέρει μια αγκαλιά, έναν χώρο για να συναθροιστείς, από την άλλη σε καθιστά δέσμιο του παρελθόντος. Βάζει εμπόδια στην αλλαγή που θες να κάνεις, στη συνάντησή σου με νέα πρόσωπα, ιδέες, χώρους. Ενα ανάχωμα δηλαδή μπροστά στο επόμενο βήμα».