Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Οι Συμφωνίες, Κοντσέρτο για βιολί, Χοροί. Ακαδημία του Αγίου Μαρτίνου των Αγρών, Νέβιλ Μάρινερ DECCA, 10 CD

Αν και διεκδικεί πολύ πιθανώς τον τίτλο ενός από τους πιο ηχογραφημένους μαέστρους στην ιστορία της δισκογραφίας, ο Νέβιλ Μάρινερ κάθε άλλο παρά έχει ταυτιστεί με τον Μπετόβεν – κάτι που εκ πρώτης όψεως μοιάζει παράδοξο, με δεδομένο ότι το έργο του Μπετόβεν αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ορχηστρικού ρεπερτορίου. Οπότε, μία μορφή οιονεί αντίφασης είναι προφανής. Το πόσο λίγο συνδεδεμένος είναι με τον συνθέτη καθίσταται προφανές και μόνον από το γεγονός ότι μόλις τώρα, επετειακά για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μάρινερ, αυτή είναι η πρώτη φορά που εκδίδονται μαζί οι εν λόγω ηχογραφήσεις του που έγιναν στην παλαιά PHILIPS. Δεν είναι πάντως παράξενο, καθώς ο παλαιός βιολονίστας της Συμφωνικής Ορχήστρας του Λονδίνου στα μέσα της δεκαετίας του ’50 θέλησε να δημιουργήσει μία νέα ορχήστρα στο Λονδίνο αφιερωμένη στη μουσική ανάμεσα στο μπαρόκ και τον κλασικισμό, ενώ ο Μπετόβεν είναι ο συνθέτης που περνάει τον Ρουβίκωνα του δεύτερου – για την ακρίβεια τον φτιάχνει ο ίδιος και τον περνάει. Αν και το ξεκίνημά τους έγινε με την προφανή ανησυχία, η διεθνής επιτυχία του Αγίου Μαρτίνου και του Μάρινερ ήταν τόσο εντυπωσιακή, πραγματικά πρωτοφανής, που καλλιέργησαν αυτό το ούτως ή άλλως αχανές πεδίο για τα επόμενα είκοσι χρόνια έχοντας ένα τεράστιο, παγκόσμιο κοινό με τις συναυλίες τους να γίνονται sold out όπου κι αν ταξίδευαν και τις ηχογραφήσεις τους να ανατυπώνονται ασταμάτητα.

Κάπως έτσι, η ώρα για να ηχογραφήσουν Μπετόβεν ήρθε αργά και χωρίς σκέψεις για «κύκλους» έργων: το 1970 δύο συμφωνίες, το 1974 η ενορχηστρωμένη μορφή της Μεγάλης Φούγκας και μία συστηματική ηχογράφηση των Εννέα Συμφωνιών άρχισε μόλις το 1983 με την «Ηρωική», στα πλαίσια της επερχόμενης ψηφιακής εποχής για να ολοκληρωθεί όμως και αυτή όχι νωρίτερα από το 1989. Είναι λοιπόν και από αυτούς τους χρόνους φανερό ότι μέχρι το τέλος, ο Μπετόβεν δεν ήταν η πρώτη προτεραιότητα. Με δεδομένα όλα τα παραπάνω, τίθεται προφανώς το ερώτημα το πόσο ενδιαφέρον έχει ο Μπετόβεν του Μάρινερ. Η απάντηση είναι κάπως σύνθετη: στη βάση της είναι δεδομένο ότι έχει ενδιαφέρον και μάλιστα σε διάφορα σημεία μεγάλο – η Μεγάλη Φούγκα για παράδειγμα είναι μια εξαίρετη στιγμή από τις όχι και πολλές, συγκριτικά, που μπορεί να μετρήσει κανείς στη δισκογραφία. Και όχι μόνον αυτή.

Πρόκειται ασφαλώς για έναν Μπετόβεν με «συντηρητικό», αν μπορεί να το πει κανείς αυτό, πρόσημο, που αδιαφορεί για τις λογικές της εποχής κατά την οποία ηχογραφήθηκε. Και που ανασύρει ίσως στην επιφάνεια τον Μάρινερ εξίσου ως έμπειρο βιολονίστα του παρελθόντος ο οποίος είχε ερμηνεύσει αυτά τα έργα υπό τη διεύθυνση κολοσσών του πόντιουμ, με τον παγκοσμίως διάσημο μαέστρο. Είναι συνεπώς ένας προβλεπτός, «καθαρός» Μπετόβεν, εξίσου όμως και «τίμιος», χωρίς εντυπωσιασμούς, ερμηνευμένος με τη σκέψη στην υπηρεσία της διαχρονικής υπόστασης των έργων. Και αυτό το καταφέρνει σπουδαία μία ορχήστρα η οποία δείχνει πόσο άνετα μπορεί να κινείται όπου χρειαστεί. Είναι σίγουρα ερμηνείες που «γεμίζουν» τον ακροατή τους με τον αξεπέραστα θερμό καλλιεργημένο και δεμένο ήχο της Ορχήστρας και του Μάρινερ – όπως πάντα δηλαδή, σε ότι έκαναν. Δεν πρόκειται συνεπώς για ερμηνευτική που αναζητά την περιπέτεια μέσα από την ενδελεχή ερμηνευτική «επανεξέταση» των σπουδαιότερων έργων του συμφωνικού ρεπερτορίου. Η πιο διάσημη από τις ηχογραφήσεις αυτές είναι του Κοντσέρτου για βιολί, το οποίο περιλαμβάνεται δύο φορές: η πρώτη είχε γίνει για την ARGO με σολίστ την σπουδαία επί χρόνια κοντσερτίνο της Ορχήστρας και επίσης μαέστρο Αϊόνα Μπράουν και η δεύτερη, η εξαιρετικά διάσημη, μόλις λίγους μήνες αργότερα, για τη PHILIPS με τον μέγα αστέρα της εποχής Γκίντον Κρέμερ. Εξαίρετες αμφότερες.