Ο αταξινόμητος προβοκάτορας της σύγχρονης τέχνης

Στην περίφημη αυτο-συνέντευξή του (περιοδικό «Artime», 2005) έλεγε για την επιλογή του να παραμείνει στις ΗΠΑ, όπου έφυγε με την οικογένειά του το 1948: «Οταν βρίσκεσαι σε έναν κοινωνικό χώρο όπου έχεις κάποιον ενεργό και σημαντικό ρόλο, δεν έχει νόημα να γυρίσεις πίσω σε κάτι μικρότερο, στενότερο και κλειστοφοβικό…». Ο εκ Καστοριάς ορμώμενος καλλιτέχνης, ο οποίος πολιτογραφήθηκε Αμερικανός το 1955, πρωταγωνίστησε στον χώρο της εννοιολογικής τέχνης (πρώτη ατομική έκθεση στη νεοϋορκέζικη Γκαλερί Reuben το 1959, ενώ το 1961 το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης αγόρασε ένα από τα έργα του) και χρησιμοποίησε το σώμα του ως καμβά για τα έργα του, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών.

Κατά την πρώτη περίοδο άφησε το αποτύπωμά του το 1969, όταν άρχισε να χρησιμοποιεί μια φωτογραφική μηχανή Polaroid 360 που τον οδήγησε στη δημιουργία της σειράς «Auto-Polaroid»: αυτο-φωτογραφίσεις όπου το ανδρικό γυμνό αποκτούσε βαθύτερη καλλιτεχνική έκφραση. Οπως επισημαίνει η Κατερίνα Κοσκινά στη διδακτορική διατριβή της «Η έννοια της “τελετουργικής μεταμόρφωσης” στο έργο του Λουκά Σαμαρά»: «Ο καλλιτέχνης μεταπλάθει όχι μόνον τα υλικά της τέχνης του αλλά και τα καθημερινά αντικείμενα της αστικής ζωής και τον εαυτό του σε αυτόνομα έργα τέχνης, ακολουθώντας μια ιδιαίτερη και σταθερή συμπεριφορά που τον μετατρέπει σε πρωταγωνιστή ενός Teatro Mundi».

Η συμμετοχή του σε διεθνείς εκθέσεις αρχίζει επίσης το 1969 στη συνάντηση μοντέρνας τέχνης Documenta 4, 5 και 6 στο Κάσσελ της Γερμανίας. Η πρώτη του μεγάλη αναδρομική έκθεσή του πραγματοποιείται στο Μουσείο Γουίτνεϊ (Whitney Μuseum) το 1982. Το 1988 ακολουθεί το Κέντρο Ζωρζ Πομπιντού, ενώ το 1996 η αναδρομική έκθεσή του περιοδεύει σε πέντε αμερικάνικα μουσεία.

Παράλληλα, αφιέρωσε μεγάλο κομμάτι της τέχνης του στη ζωγραφική, τη γλυπτική και την performance art, με κύρια επιρροή τον Κλάες Ολντενμπουργκ, εκ των πρωτοστατών της Ποπ Αρτ. Εργα του έχουν εκπροσωπήσει τις ΗΠΑ σε διεθνείς εκθέσεις μοντέρνας τέχνης, ενώ φιλοξενούνται, εκτός άλλων, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Λος Αντζελες και στην Τέιτ Γκάλερι του Λονδίνου.

Ο αταξινόμητος «ερημίτης της μεγαλούπολης» (εν προκειμένω της Ν. Υόρκης), ο διεθνής Ελληνας που επεξεργαζόταν ιδιοσυγκρασιακά τον «περί ελληνικότητας» λόγο, είχε επιλεγεί το 2009 από το υπουργείο Πολιτισμού για να εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 53η Μπιενάλε της Μοντέρνας Τέχνης της Βενετίας. Εργα του ανήκουν, εξάλλου, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης («Head No7», «Εβραϊκός εναγκαλισμός»).

ΕΦΗ ΦΑΛΙΔΑ