Η κάθαρση της φυγής

Δεν θέλω να σταθώ στον αποχαιρετισμό. Αλλωστε για κανέναν δεν είναι απολύτως ξεκάθαρος. Ενα αντίο κανείς δεν το χρειάζεται όταν έχει φύγει ήδη. Απλώς προπορεύεται έναντι των ζώντων που – επίσης απλώς – κάθε μέρα συνειδητοποιούν τι πάει να πει «Ενηλικίωση» και «Επέκεινα», όταν έχουν συμβεί και τα δυο. Αυτά για το φευγιό της.

Η Μαρία Λαϊνά έγραψε όπως έζησε ζωντανά, έτσι και το τελευταίο της βιβλίο, το κύκνειο άσμα που λένε, είναι σαν θάλασσα ζωντανή, τόσο που κυματίζει απ’ τη μια και από την άλλη παφλάζει κι όλο αυτό με μια ταχύτητα εναλλαγής ακραία που δεν σ’ αφήνει να δεις τη ομορφιά του νερού.

Αλλά ας γίνω πιο συγκεκριμένος στους «Λοξούς δρόμους» υπάρχουν τρεις άνθρωποι: γυναίκα, άντρας, θεατής. Το μόνο που τους ενώνει είναι η τέχνη. Η τέχνη συγκεκριμένα της θεατρικής γραφής και της υποκριτικής, έξω και μέσα στο έργο. Πάνω σε αυτόν τον σκελετό, της ανάγκης εκπλήρωσής τους μέσα απ’ αυτό που ανενδοίαστα προφέρει η γυναίκα: Θέλω να παίξω έναν σπουδαίο γυναικείο ρόλο. Απ’ την αρχή και μέχρι το τέλος του έργου υπάρχει μια περιδιάβαση που καταλήγει περιπλάνηση μέσα σε ρόλους γυναικείους όσο και μέσα στους συγγραφείς που τους έπλασαν. Αυτό φυσικά είναι ένα έξυπνο τέχνασμα.

Γιατί μέσα από αυτή τη γυναίκα, η Λαϊνά δημιουργεί την κατάλληλη συνθήκη εξωτερίκευσης – έκφρασης γι αυτό που την απασχολεί πιο έντονα από κάθε τι άλλο: τον άνθρωπο αυτό δηλαδή που την πονάει πιο πολύ μέσα στο έργο της. Που απορημένη προσπαθεί να το εξηγήσει βαδίζοντας σε λοξούς δρόμους, γραφής. Έχοντας το κοινό κατέναντι της το εγκαλεί σκληρά. Δεν της πάει να το διώξει, το χρειάζεται, θέλει να την ακούσει με σκοπό αυτό που στο τέλος του έργου συμβαίνει στη γυναίκα• η κάθαρση της φυγής.

Η Μαρία Λαϊνά έγραψε τους «Λοξούς δρόμους» με χιούμορ και πίκρα με την ευαισθησία ενός ανθρώπου που θέλει να καταλάβει, αγωνιώντας για τον κόσμο που αλλάζει ερήμην μας, ερήμην και του ίδιου ακόμα. Διαβάζω ξανά απ’ την αγαπημένη δική της, συλλογή: «Δικό της» (1985) : Πίνει ένα φλιτζάνι τσάι / και χαίρεται/ να ανάβει ένα τσιγάρο./ Δεν θα γεράσει ήσυχα

Ο Γιώργος Κατραούρας είναι απόφοιτος του ποιητικού εργαστηρίου του Ιδρύματος Τάκης Σινόπουλος