Αμερικανικό «πλυντήριο»

Είναι η ισχυρότερη δύναμη στην αγορά της τέχνης βάσει των ερευνών που εκδίδονται κάθε χρόνο και βασίζονται τόσο στα αποτελέσματα των δημοπρασιών όσο και σε δεδομένα που παρέχουν έμποροι τέχνης και γκαλερί. Μήπως όμως η αγορά τέχνης των Ηνωμένων Πολιτειών έχει και μια ιδιαίτερα άσχημη πλευρά; Αποτελεί μια μαύρη τρύπα στην προσπάθεια επιβολής κυρώσεων στους ρώσους ολιγάρχες, αλλά και σε όσους ανά τον κόσμο χρηματοδοτούν τρομοκρατικές ενέργειες;

Τα γεγονότα δείχνουν πως η απάντηση είναι θετική. Μία ημέρα πριν από τη δεύτερη επέτειο της εισβολής στην Ουκρανία, στις 23 Φεβρουαρίου, και μία εβδομάδα μετά την ύποπτη δολοφονία του Αλεξέι Ναβάλνι, ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν επέβαλε περισσότερες από 500 νέες κυρώσεις με στόχο τη «ρωσική πολεμική μηχανή».

Το ενισχυμένο αυτό νέο καθεστώς κυρώσεων υπονομεύεται ωστόσο από μια σημαντική παράβλεψη: την εξαίρεση της αμερικανικής αγοράς τέχνης, η αξία της οποίας εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 30 δισ. δολάρια ετησίως.

«Είναι πλέον καλά τεκμηριωμένο ότι η τέχνη παρέχει μια προσοδοφόρα και μη ανιχνεύσιμη πηγή χρηματοδότησης για άτομα που περιλαμβάνονται στη μαύρη λίστα. Πέρυσι, το Bloomberg αποκάλυψε ότι οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς στόχευαν μεγάλους οίκους δημοπρασιών ως μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για την παραβίαση κυρώσεων από ρώσους ολιγάρχες. Προηγουμένως, το 2020, έκθεση της Γερουσίας είχε αποκαλύψει πώς βασικοί σύμμαχοι του ρωσικού κράτους ξέπλυναν εκατομμύρια μέσω της αμερικανικής αγοράς τέχνης αποφεύγοντας πλήρως τις υπάρχουσες κυρώσεις» επισημαίνει η ιδρύτρια και πρόεδρος του Συνασπισμού Αρχαιοτήτων, η οποία στο παρελθόν είχε έντονη επιχειρηματική δράση ενώ μεταξύ άλλων υπηρέτησε και στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΠΑ, Ντέμπορα Λερ, σε άρθρο της στους «Financial Times». Μελέτη του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών του 2022 υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη για προστασία κατά του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας στην αμερικανική αγορά τέχνης, η οποία δεν αποτελεί καταφύγιο μόνο για τους ρώσους ολιγάρχες αλλά και για χρηματοδότες της Χεζμπολάχ, όπως αποδεικνύεται από υπόθεση που χειρίζεται η Δικαιοσύνη και αφορά υψηλού προφίλ λιβανέζο συλλέκτη ο οποίος, αν και υποστηρίζει οικονομικά την ακραία ισλαμική οργάνωση, αποφεύγει τις κυρώσεις που αφορούν την τρομοκρατία μέσω αγορών πολυτελών ειδών και έργων τέχνης.

Και ενώ το Κογκρέσο και το υπουργείο Οικονομικών έχουν εφαρμόσει κανόνες ελέγχου σε τομείς όπως το εμπόριο πολύτιμων μετάλλων, λίθων και κοσμημάτων, αυτοκινήτων, σκαφών και αεροπλάνων, ακόμα και στον τομέα των ενεχυροδανειστηρίων, ο χώρος της τέχνης παραμένει αρύθμιστος ως άλλη Αγρια Δύση.

«Η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να συνεργαστεί με την αγορά τέχνης και τον ευρύτερο ιδιωτικό τομέα για να ενισχύσει την ανταλλαγή πληροφοριών. Μέχρι να συμβεί αυτό υπάρχει πραγματική πιθανότητα οι συλλέκτες, οι έμποροι και οι οίκοι δημοπρασιών στις ΗΠΑ να συνεχίσουν εν αγνοία τους να βοηθούν περαιτέρω το έγκλημα» καταλήγει η Ντέμπορα Λερ.

{T20}Αγοράζεις Ρενουάρ, παίρνεις και το βάζ{T20}ο

Μια στιγμή που σπάνια συμβαίνει στις δημοπρασίες θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν όσοι παρακολουθήσουν την πώληση που θα πραγματοποιηθεί στις 6 Μαρτίου στο Λονδίνο από τους Sotheby’s. Κι αυτό διότι μαζί με μια ακριβοθώρητη νεκρή φύση του Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ – «Λουλούδια στο βάζο» (1878) – θα πουληθεί και το ανθοδοχείο που απεικονίζεται στον πίνακα. Το πορσελάνινο βάζο δημιουργήθηκε περί το 1700 στη Σικελία και είναι διακοσμημένο σε τόνους πορτοκαλί και μπλε. Ηταν δε αγαπημένο του ζωγράφου και το αποτύπωσε σε πολλά έργα του. Γνώστες της αγοράς της τέχνης επισημαίνουν ότι συμβαίνει σε μεγάλες εκθέσεις να συμπαρουσιάζονται τα αντικείμενα που ζωγράφισε ένας καλλιτέχνης μαζί με τα έργα στα οποία απεικονίζονται, αλλά η ταυτόχρονη πώλησή τους σε δημοπρασία συμβαίνει πολύ σπάνια. Το βάζο παρέμεινε στην ιδιοκτησία του Ρενουάρ έως τον θάνατό του το 1919 και εν συνεχεία το κληρονόμησε ο δισέγγονός του Ζαν Εμανουέλ Ρενουάρ. Ο πίνακας δε, που ανήκει σε ιδιωτική συλλογή, έχει εκτεθεί ελάχιστες φορές και ποτέ δεν έχει συμπαρουσιαστεί με το βάζο. Η κοινή εκτίμηση και για τα δύο έργα κυμαίνεται μεταξύ 2,5 και 3,8 εκατ. δολαρίων.

{T20}Κάι, ο θετός γιος του Λούσιαν Φρόιντ{T20}
«Ζωγραφίζω μόνο τους ανθρώπους που είναι κοντά μου, και ποιοι είναι πιο κοντινοί από τα παιδιά μου;» έλεγε ο Λούσιαν Φρόιντ. Κι ένα από αυτά τα πορτρέτα, στο οποίο απεικονίζεται ο θετός γιος του, Κάι, παιδί της ερωμένης του, Σούζι Μπόιτ, αναμένεται να προσελκύσει το ενδιαφέρον των συλλεκτών σε προσεχή δημοπρασία του οίκου Christie’s που έχει προγραμματιστεί στο Λονδίνο για τις 7 Μαρτίου. Αν και ο Φρόιντ με την Μπόιτ είχαν τέσσερα παιδιά, ο ζωγράφος διατηρούσε στενό δεσμό με τον Κάι, ο οποίος τον βοηθούσε στο ατελιέ του και βρισκόταν στο πλευρό του όταν εκείνος πέθανε το 2011 σε ηλικία 88 ετών. Ο προς δημοπράτηση πίνακας που φιλοτεχνήθηκε την περίοδο 1991-92 ανήκε από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 σε ιδιώτη συλλέκτη, ο οποίος δεν τον έχει εκθέσει για σχεδόν τρεις δεκαετίες. Η εκτίμηση για το πορτρέτο κυμαίνεται μεταξύ 5,1 και 7,6 εκατ. δολαρίων.