Ο Ζελένσκι μιλάει για νίκη και τίποτε άλλο

Καθώς επέστρεφε με το τρένο από μια επίσκεψή του στην πρώτη γραμμή, ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε τον δημοσιογράφο Σάιμον Σούστερ ότι ο αγώνας του έθνους του δεν ήταν μόνο για το δικό του μέλλον. «Αν μας καταβροχθίσουν, ο ήλιος στον ουρανό σας θα γίνει πιο θαμπός» αναφέρει ο Σούστερ ότι του είπε ο Ζελένσκι, στο νέο βιβλίο του δημοσιογράφου, «The Showman: Inside the Invasion that Shook the World and Made a Leader of Volodymyr Zelensky» (Ο Σόουμαν: Η επέμβαση που τάραξε τον κόσμο και έκανε τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ηγέτη).

Ο Σούστερ, ανταποκριτής του περιοδικού «Time», ακολουθεί τον Ζελένσκι από την έναρξη της προεκλογικής του εκστρατείας, στις αρχές του 2019, μια σχέση που τον βοήθησε να αποκτήσει εξαιρετική πρόσβαση όχι μόνο στον πρόεδρο αλλά στον στενό κύκλο και την οικογένειά του. Οταν μιλούσε για τη στιγμή που θα συμπληρώνονταν δύο χρόνια του πολέμου, ο Ζελένσκι ήλπιζε ότι θα είχε πετύχει η καλοκαιρινή αντεπίθεση και τα πράγματα θα ήταν καλύτερα για τα ουκρανικά στρατεύματα. Κάτι τέτοιο δεν έγινε, κυρίως λόγω των διαρκών ελλείψεων σε όπλα και χερσαίες δυνάμεις. Παρά τα πισωγυρίσματα ο 46χρονος, που ήταν ένας από τους πιο διάσημους κωμικούς της Ουκρανίας επί χρόνια, επιμένει: «Δεν κάνουμε πίσω».

Ο Σούστερ πιστεύει πως η άρνηση του Ζελένσκι να παραιτηθεί ή να φύγει μετά τη ρωσική εισβολή αποτέλεσε έμπνευση για τους συμπατριώτες του. «Ανέπτυξε στο μυαλό του μια εικόνα τού πώς πρέπει να ενεργεί ένας ηγέτης εν καιρώ πολέμου, επινοώντας αυτόν τον ρόλο καθώς προχωρούσε. Δεν πιστεύω ότι είναι άσχετο – η ειδικότητά του στην κωμωδία ήταν ο αυτοσχεδιασμός. Και αυτό έκανε και στον ρόλο του προέδρου. Μόνο που στην πορεία έγινε πραγματικός πρόεδρος».

Ο Ζελένσκι σε μια συνέντευξή του περιέγραψε πως, στις αρχές της εισβολής, έδωσε κουράγιο στον εαυτό του, λέγοντας: «Ο κόσμος σε παρακολουθεί». «Σταδιακά, κανείς δεν μπορούσε να βρει ίχνη του παλιού Ζελένσκι που ήταν πολύ πιο χαρούμενος και χαλαρός» λέει ο Σούστερ. «Μετατράπηκε σε αυτή την αυστηρή φιγούρα, που δείχνει πεισματάρης και αδιάλλακτος με μοναδικό σκοπό τη νίκη».

Το δείχνει με κάθε τρόπο. Εν μέσω των τεράστιων αναγκών που δημιούργησε ο πόλεμος, επέμεινε να δημιουργήσει ένα υπουργείο για τα όσα θα γίνουν με τους κατοίκους των κατεχόμενων περιοχών της Ανατολικής Ουκρανίας, μετά τον πόλεμο: το ονόμασε υπουργείο Ενταξης (Προσωρινά) Κατεχομένων Εδαφών. «Φυσικά και το βασικό που τον απασχολεί είναι πώς θα απωθήσουμε τους ρώσους κατακτητές» λέει συνεργάτης του, «αλλά δεν παραλείπει διαρκώς να αναρωτιέται πώς θα επανενταχτούν αυτοί οι άνθρωποι». Κι ας μη δείχνει τίποτα ακόμα πως κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει, κι ας πληθαίνουν οι φωνές που υποστηρίζουν πως η Ουκρανία θα πρέπει να υποχωρήσει και να δεχτεί τη ρωσική κατοχή εκεί, προκειμένου να σταματήσει ο πόλεμος.

«Θα ήταν μια εξαιρετικά αντιδημοφιλής θέση» εξηγεί ο Σούστερ. «Μερικοί άνθρωποι στη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία πρότειναν να εξετάσουν δύσκολες εδαφικές παραχωρήσεις, αλλά θα έπρεπε να αρχίσουν να προετοιμάζουν το κοινό για τέτοιου είδους ενδεχόμενα. Πρόκειται για θέμα ταμπού αυτές τις μέρες, αλλά αν επρόκειτο να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει τις επικοινωνιακές δεξιότητές του για να προετοιμάσει το κοινό. Ομως, προς το παρόν, επιμένει να μιλάει για νίκη και τίποτε άλλο».

Αρκετοί ουκρανοί δημοσιογράφοι χρησιμοποιούν αυτό τον καιρό μια παροιμία: «Τα σκυλιά θα αρχίσουν να γαβγίζουν σύντομα», πράγμα που σημαίνει ότι η κριτική στον Ζελένσκι, η οποία δεν υπήρχε τον πρώτο χρόνο του πολέμου, έχει αρχίσει να αυξάνεται. Το στρατιωτικό αδιέξοδο και η φθίνουσα υποστήριξη από το εξωτερικό για χρηματοδότηση δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Ο δήμαρχος του Κιέβου Βιτάλι Κλίτσκο, ένας δημοφιλής πολιτικός, καταγγέλλει ότι ο Ζελένσκι ωθεί τη χώρα σε μια αυταρχική κατεύθυνση, συγκρίνοντάς τον με τον Πούτιν όσον αφορά την καταστολή των πολιτικών δυνάμεων και των διαφωνούντων. Και δεν παύει να θυμίζει τα λάθη που έγιναν πριν από την εισβολή, για την οποία ο Ζελένσκι έλεγε ότι δεν θα συμβεί, αρνούμενος προτάσεις της στρατιωτικής ηγεσίας για να αποθηκευτούν όπλα και να σκαφτούν νέα χαρακώματα, όπως και να σταματήσει τη διαφυγή κεφαλαίων – κάτι που οδήγησε σε ασθενέστερες άμυνες.

Ο Ζελένσκι έχει δώσει δημόσια τις απαντήσεις του, αλλά κυρίως λέει: «Ας τα δούμε όλα αυτά μετά τον πόλεμο». Η δημοτικότητά του μειώνεται αλλά, γράφει η «El Pais», έχει κερδίσει ένα επίπεδο σεβασμού για την ηγεσία του και για το ότι παραμένει με τον λαό του για να πολεμήσει, παρά τον τεράστιο κίνδυνο που διατρέχει. Και ελπίζει ότι η χώρα του θα κερδίσει και εκείνος θα αποτελέσει μια ενωτική φιγούρα, όταν ξεκινήσει η ανοικοδόμηση.