Ευκαταφρόνητος χειμώνας

Οι ηθοποιοί να μην καταλαβαίνουν το κείμενο που εκφωνούν, να παρατονίζουν, να περιφέρονται αμήχανοι στη σκηνή  χωρίς καμία σκηνική δράση,  να μην υποπτεύονται καν ότι η δράση μπορεί να είναι η σιωπή, η στάση, εφόσον  επιδρούν στην ανάπτυξη του δράματος, ο σκηνοθέτης να μην ελέγχει τίποτα, ούτε να γνωρίζει πού θέλει να οδηγηθεί η παράσταση, να έχει παρανοήσει πλήρως το κείμενο, η σκηνογραφία και κυρίως η ενδυματολογία να είναι «ασχεδίαστες» ως προς τους χαρακτήρες και τα σώματα και στο τέλος, να μένει η σχολική εκφώνηση ως το τελευταίο καταφύγιο μιας επηρμένης θεατρικής αβουλίας. Ενώ η παράσταση θα διαρκούσε μιάμιση ώρα,  στο τέλος διήρκεσε δυόμισι ώρες. Α, και το χειρότερο. Να είσαι στη μέση της σειράς και να μην μπορείς να φύγεις. Τι κάνεις; Σκέφτεσαι τα παιδικά σου χρόνια, τη θάλασσα, μια ζωγραφιά, περιμένοντας τη λυτρωτική υπόκλιση του τέλους.

Η περιγραφή, με τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά, θα μπορούσε να μην αφορά μια κακή θεατρική παράσταση, αλλά αυτά που συμβαίνουν στον ΣΥΡΙΖΑ. Και δεν είναι μόνο τα τελεσίγραφα που ανταλλάσσουν οι διάφοροι πόλοι, αξιωματικοί, πελταστές και πρόεδρος, αλλά αυτό που έδωσε την αφορμή για να βγουν οι άνεμοι από τον ασκό: το ερωτηματολόγιο είναι ακαδημαϊκού τύπου ως προς τα πρώτα σημεία (όνομα, λογότυπο και αυτοπροσδιορισμός). Το βασικό κατά τη γνώμη μου είναι η τελευταία ερώτηση: «Επιθυμείτε να γίνουν ριζικές αλλαγές στη δομή του κόμματος»; Αν συνδυαστεί με τρία προηγούμενα ερωτήματα, τότε παράγεται το δράμα: ο κίνδυνος απόλυσης στελεχών. Ποια είναι τα προηγούμενα που στήνουν τον σκιερό χαρακτήρα του τελικού ερωτήματος περί «ριζικών» αλλαγών; «Πιστεύετε ότι είναι αποτελεσματική η τωρινή δομή του κόμματος»; «Είστε ικανοποιημένοι από την ανταπόκριση των οργάνων του κόμματος»; Και: «Γενικά τι επιθυμείτε να αλλάξει στο κόμμα ο Στέφανος Κασσελάκης». Ητοι, ο πρόεδρος (εφόσον το ερωτηματολόγιο οδηγήσει σε αρνητικές, «καταδικαστικές» απαντήσεις) σε μια ανεπαρκή και υστερούσα δομή, εξουσιοδοτείται να τα αλλάξει όλα με  «ριζικές αλλαγές». Αυτό είναι το κλειδί. Η αυτοσυντήρηση πολλών στελεχών (απολύτως συνυπεύθυνων για την εκλογική και μετεκλογική κατάρρευση) διεγείρεται από έναν ανυποψίαστο και απολύτως άπειρο  άνθρωπο, που μπερδεύει το επιχειρηματικό μάνατζμεντ με τη διοίκηση μιας δημόσιας υπηρεσίας όπως είναι ένα κόμμα. Και όλα  φιλτραρισμένα από  πολλά υπερτροφικά  εγώ.

Γνωστό: Ο ΣΥΡΙΖΑ αναπαράγει τις κρίσεις του. Δεν υπήρξε «παράλληλο» ή παραγόμενο φαινόμενο από την οικονομική κατάρρευση (όπως λένε πολλοί εμπαθείς), αλλά η συνέλευση όλων των αντιφάσεων της βαθιάς πολιτικής κρίσης της χώρας, χωρίς να καταφέρει να αφομοιώσει, να κεφαλαιοποιήσει την εύνοια της πολιτικής τύχης. Το «ανέκφραστο» των πολιτών, η σιωπή, η αποχή ή αποστροφή, αποτελούν την πιο δόκιμη εκδοχή αυτού του γενικού πολιτικού στροβιλισμού. Ο ΣΥΡΙΖΑ μορφολογικά δεν επιλύει την κρίση στοιχειώδους ισορροπίας και φυσιογνωμίας που τον βασανίζει, αλλά αντικαθιστά την προηγούμενη κρίση με μια επόμενη. Αποκαλύπτει ένα οικοδόμημα διάτρητο, σχεδόν άμορφο ως προς τα πολιτικο-ιδεολογικά χαρακτηριστικά. Μέρος της διαπερατότητας (όχι της διαφάνειας, αλλά της διαπερατότητας) εκφράζεται και με τις  διαρροές που κάνουν στελέχη, δηλαδή τις επιλεγμένες επικοινωνιακές γροθιές στον εσωτερικό αντίπαλο. Διαγκωνίζονται αρχηγίσκοι, νέοι αυλικοί, εκδικητές, προσβλέποντες σε μια νέα εύνοια σε μια νέα κατάσταση, προσβλέποντες σε μια νέα αντικατάσταση.

Με αυτούς τους ποιοτικούς όρους, καλύτερα να σου τύχει ανυπόφορη παράσταση. Κρατάει μόνο δύο ώρες και σου αφήνει περιθώρια να ξαναδιαβάσεις την ευφρόσυνη γκρίνια του Jean Clair «Χειμώνας στον Πολιτισμό» (εκδόσεις Μικρή Αρκτος).

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ