Στην τελική ευθεία πριν από την απονομή των βραβείων της Μπερλινάλε

Με την απονομή των βραβείων που θα πραγματοποιηθεί το απόγευμα της Κυριακής 25 Φεβρουαρίου στην αίθουσα Μπερλινάλε Πάλαστ της πλατείας Ποτσντάμερ, την καρδιά του Φεστιβάλ Βερολίνου, η 74η κινηματογραφική Μπερλινάλε κατεβάζει και φέτος αυλαία. Εκτός από εξαιρέσεις, όπου μπορείς να αντιληφθείς ότι κάποιες ταινίες δεν θα λείψουν από τις βραβεύσεις, οι προβλέψεις για τα βραβεία στα κινηματογραφικά φεστιβάλ προϋποθέτουν πάντα ρίσκο. Γιατί πολύ απλά ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις ποια πλεύση θα αποφασίσει να πάρει μια κριτική επιτροπή.

Επίσης οι περιπτώσεις που σε κάποια βράβευση πρώτα μίλησε κάποιου τύπου σκοπιμότητα, πολιτική ή άλλη, και μετά η καλλιτεχνική αξία δεν είναι λίγες, ακόμα και αν δεν αποδεικνύονται. Οι φήμες, για παράδειγμα, ότι ως πρόεδρος της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών του 2004 ο Κουέντιν Ταραντίνο δεν ήθελε να βραβευθεί το ντοκιμαντέρ «Farenheit 911» του Μάικλ Μουρ δεν προέκυψαν από το πουθενά. Και όμως, ο Χρυσός Φοίνικας δόθηκε στο «Farenheit 911» ώστε να φανεί ένα είδος «καλλιτεχνικής αντιπολίτευσης» προς την τότε κυβέρνηση Τζορτζ Μπους τζούνιορ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πρόεδρος πάντως της φετινής επιτροπής στην Μπερλινάλε είναι η κενυάτισα ηθοποιός Λουπίτα Νιόνγκο («12 χρόνια σκλάβος») και εδώ δεν μπορείς να μην επισημάνεις ότι πολλές από τις ταινίες του διαγωνιστικού τμήματος είχαν βαρόμετρο γένους θηλυκού. Στο ίδιο το περιεχόμενό τους κυρίως, καθώς και στο ότι από τις περισσότερες ταινίες που διαγωνίστηκαν είναι οι γυναίκες που έπαιζαν τις οποίες θυμάσαι και όχι οι άνδρες.

Στις ταινίες της φετινής Μπερλινάλε η γυναίκα και οι αγωνίες της όπως και οι αγώνες της σε διάφορες χρονικές περιόδους (παρελθόν και παρόν) και σε κάθε σημείο του κόσμου (από την Ευρώπη μέχρι τη Λατινική Αμερική, από την Αφρική μέχρι την Ασία) ήταν εκείνες που είχαν τον πρώτο λόγο. Επίσης, ένα ενδιαφέρον στοιχείο των ταινιών της 74ης Μπερλινάλε ήταν ότι σε πολλές διέκρινες μια τάση μείξης διαφορετικών πολιτισμών και κουλτούρας – και πάλι με βαρόμετρο.

Στις «Ανάγκες μιας ταξιδιώτη» (The needs of a traveler) του Βορειοκορεάτη Χονγκ Σανγκ Σου μια Γαλλίδα (Ιζαμπέλ Ιπέρ) διδάσκει με τον δικό της, ανορθόδοξο τρόπο γαλλικά στη Βόρεια Κορέα όπου δεν ξέρουμε πώς έχει βρεθεί. Σε μια άλλη ταινία, που επίσης άρεσε, το «Μαύρο τσάι» (Black tea) του Μαυριτανού Αμπντεραχμάν Σισακό παρακολουθούμε τις υπαρξιακές και ερωτικές ανησυχίες μιας νεαρής γυναίκας από την Ακτή Ελεφαντοστού (Νίνα Μέλο) που την τελευταία στιγμή ακυρώνει τον γάμο της φεύγοντας για την Κίνα, όπου ζει, εργάζεται και ερωτεύεται.

Μοιρασμένη σε δύο χώρες, τη Γερμανία και τη Γαλλία, η ταινία «Ξένη γλώσσα» (Langue etrangere) της Κλερ Μπερζέρ παρακολουθεί την εξέλιξη της σχέσης δυο κοριτσιών στην εφηβεία, μιας Γαλλίδας (Λίλι Γκράσμουγκ) και μιας Γερμανίδας (Γιοζέφα Χάινσιους), οι οποίες προσπαθούν να επικοινωνήσουν όχι μόνο λεκτικά αλλά σε κάθε τομέα. Ολες αυτές οι ταινίες, όπως και κάποιες άλλες, σαν την ταινία από το Νεπάλ «Shambhala», που επίσης εστιάζει στην περιπέτεια μιας γυναίκας, αυτή τη φορά μιας εγκύου, σε ένα χωριό των Ιμαλαΐων (Θίνλεϊ Λάμο), που προσπαθεί να δρομολογήσει έτσι όπως θέλει τη ζωή της, πολύ πιθανόν να ακουστούν στα βραβεία της Κυριακής.

Αίσθηση ικανοποίησης

Με τον πολιτικό προσανατολισμό της (το ζήτημα της Μέσης Ανατολής ήταν παρόν σε ταινίες, συζητήσεις και άλλες εκδηλώσεις), τις καλές ως επί το πλείστον ταινίες αλλά και την παρουσία εκπροσώπων της 7ης Τέχνης που πάντα θα κινούν το ενδιαφέρον (και ο Μάρτιν Σκορσέζε που τιμήθηκε για τη συνολική προσφορά του στον κινηματογράφο είναι ένα τρανό παράδειγμα), η φετινή διοργάνωση σε γενικές γραμμές αφήνει πίσω της ικανοποίηση. Μπορεί η αίσθηση ενθουσιασμού να μην ταίριαξε με κάποια ταινία, όμως οι περισσότερες που τουλάχιστον είδαμε εμείς ήταν φτιαγμένες ώστε να προσφέρουν όμορφες στιγμές και τροφή για σκέψη στο κοινό που τις παρακολούθησε – και σε γεμάτες αίθουσες.