Αντιστρέφεται το ενεργειακό σοκ

Παρατηρείται εξομάλυνση των τιμών της ενέργειας στην Ευρώπη δύο χρόνια μετά το σοκ που προκάλεσε στην αγορά η εισβολή του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία. Οπως αναφέρει η ανάλυση, υπάρχουν λόγοι αισιοδοξίας για την αύξηση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος και της κατανάλωσης εντός του έτους.

Οι καθαρές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων της ευρωζώνης εκτινάχθηκαν στα 587 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022 από 226 δισ. ευρώ το 2019, με το κόστος της εισαγωγής ενέργειας για το 2022 να ανέρχεται στο 4,9% του ΑΕΠ της νομισματικής ένωσης. Ωστόσο, το 2023 παρατηρήθηκε η αντιστροφή αυτής της τάσης, με το συνολικό κόστος των εισαγωγών να μειώνεται στα 353 δισ. ευρώ (2,5% του ΑΕΠ), εν πολλοίς ως αποτέλεσμα της πτώσης των τιμών του φυσικού αερίου.

Η πτωτική αυτή πορεία αναμένεται να συνεχιστεί και το 2024, με το κόστος των εισαγωγών να φτάνει στα επίπεδα των 300 δισ. ευρώ (2% του ΑΕΠ), ελαφρώς μεγαλύτερο, δηλαδή, από αυτό του 2019. Η μείωση του ενεργειακού κόστους έχει πολλαπλά οφέλη στην ευρωπαϊκή οικονομία, οδηγώντας μεταξύ άλλων στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και του πληθωρισμού (από 8,4% το 2022 σε 5,4% το 2023).

Τα νοικοκυριά ωφελήθηκαν ιδιαιτέρως από τη μείωση του ενεργειακού κόστους, με το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα να αυξάνεται κατά 1,5% το 2023 σε σχέση με το 2022, όταν και το διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε κατά 1,9%. Παρά την ανάκαμψη, όμως, η κατανάλωση εξακολουθεί να είναι υποτονική (αυξήθηκε κατά 0,5% το 2023), καθώς η καταναλωτική πίστη παραμένει σε χαμηλά επίπεδα λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας και του περιβάλλοντος οικονομικής αστάθειας.

Οσον αφορά την απασχόληση, η τράπεζα αναμένει μια μικρή αύξηση το 2024, η οποία θα συνοδευτεί από μέτρια αύξηση των μισθών (της τάξεως του 4%) και μείωση του πληθωρισμού. Αυτές οι εξελίξεις εκτιμάται πως θα αυξήσουν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών κατά 2% και την κατανάλωση κατά 1%. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμη επωφεληθεί πλήρως από τη μείωση των τιμών χονδρικής πώλησης φυσικού αερίου, καθώς εξακολουθούν να πληρώνουν σημαντικά μεγαλύτερους λογαριασμούς σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (αύξηση 43 ευρώ/MWh σε σχέση με το 2019).

Η συνεχιζόμενη πίεση στα νοικοκυριά εξηγείται από το γεγονός ότι οι μακροχρόνιες συμβάσεις εισαγωγής ενέργειας βασίστηκαν σε υψηλές τρέχουσες τιμές που είναι ακόμα σε ισχύ, ενώ το κόστος της ταχείας μετάβασης σε πιο «καθαρές» μορφές ενέργειας έχει επίσης πέσει στον καταναλωτή. Πάντως, οι καταναλωτές μπορούν να αισιοδοξούν πως η μείωση στη χονδρική τιμή ενέργειας θα φανεί σύντομα και στον λογαριασμό.

Ο Χόλγκερ Σμίντινγκ είναι επικεφαλής οικονομολόγος της γερμανικής επενδυτικής τράπεζας Barenberg