Ιστορίες από το Μυστικό Αρχείο του Βατικανού

Τι συνδέει τη δίκη του Γαλιλαίου από την Ιερά Εξέταση με τον αφορισμό του Ναπολέοντα από τον Πάπα Πίο Ζ και τη θρησκευτική γεωπολιτική με την κατασκοπεία; Τα τεκμήρια που σχετίζονται με τις συγκεκριμένες σελίδες της Ιστορίας και πολλές ακόμη σκοτεινές πτυχές της – γνωστές εν μέρει και επενδυμένες με πέπλο μυστηρίου ή εντελώς άγνωστες – βρίσκονται κρυμμένα στο γνωστό ως Μυστικό Αρχείο του Βατικανού.

Η μελέτη και η αποκάλυψη έστω και μέρους του περιεχομένου τους έγινε υπό το φως των κεριών, καθώς ο φόβος βραχυκυκλώματος δεν επέτρεπε τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος έως τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Και ορισμένα από τα μυστικά που κρύβουν αποκαλύπτονται σήμερα, πρώτη ημέρα κυκλοφορίας στην Ιταλία του βιβλίου που τα περιέχει. Ο τίτλος του είναι «Secretum», δηλαδή Μυστικό, όπως και ο επίσημος λατινικός τίτλος του αρχείου που ιδρύθηκε από τον Πάπα Παύλο Ε΄ το 1611, αν και από το 2019 έχει μετονομαστεί σε Αποστολικό ώστε να αποφεύγονται οι αρνητικοί συνειρμοί. Βασίζεται δε σε συνεντεύξεις του δημοσιογράφου Μάσιμο Φράνκο με τον επικεφαλής του «σκληρού δίσκου» πληροφοριών του Βατικανού τα τελευταία 25 χρόνια, του 75χρονου Σέρτζιο Παγκάνο, με αφορμή τη συνταξιοδότηση του τελευταίου.

Ξεφυλλίζοντας την έκδοση ο αναγνώστης συναντά τη φορτωμένη με κόκκινες σφραγίδες έκκληση 81 άγγλων ευγενών που εκλιπαρούσαν τον Πάπα Κλήμη Ζ’ να ακυρώσει τον γάμο του Ερρίκου Η’ με την Αικατερίνη της Αραγονίας. Ο πάπας δεν ανταποκρίθηκε στην έκκληση του 1530 και άνοιξε τον δρόμο για το αγγλικανικό σχίσμα. Το έγγραφο διέφυγε τη λεηλασία από τα ναπολεόντεια στρατεύματα όταν τυλιγμένο κρύφτηκε στον κούφιο ξύλινο θρόνο που βρίσκεται ακόμα στον προθάλαμο του γραφείου του διευθυντή των αρχείων.

Ο αφορισμός του Ναπολέοντα

Ο γάλλος αυτοκράτορας άρπαξε ολόκληρο το αρχείο το 1810, μεταφέροντάς το στο Παρίσι με καραβάνια από ξύλινα κάρα που έσερναν βόδια, όπου βρισκόταν αιχμάλωτος και ο Πάπας Πίος Ζ, καθώς ο Βοναπάρτης ανυπομονούσε να πάρει στα χέρια του το έγγραφο που επισημοποιούσε τον αφορισμό του – ως συνέπεια της προσάρτησης των παπικών εδαφών στην αυτοκρατορία του. Το συγκεκριμένο έγγραφο τώρα βρίσκεται και πάλι στο παπικό αρχείο, ορισμένα άλλα που εκλάπησαν, ωστόσο, από τον Ναπολέοντα καταστράφηκαν ή μεταφέρθηκαν σε άλλες βιβλιοθήκες και αρχεία.

Μέσα από την περιήγηση σε υλικό αιώνων στις σελίδες του βιβλίου εντοπίζεται και η μυστική συμφωνία της Αγίας Εδρας με την κινεζική κυβέρνηση για την από κοινού διαχείριση της Καθολικής Εκκλησίας στην Κίνα. Παρά το γεγονός ότι το σύμφωνο ανανεώθηκε δύο φορές, το κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών δεν φαίνεται να έχει βελτιωθεί, ενώ ο Παγκάνο αποκάλυψε ότι το Βατικανό είχε μεταφέρει υπό καθεστώς άκρας μυστικότητας το αρχείο του από το Χονγκ Κονγκ στη Ρώμη μέσω Μανίλας τον Σεπτέμβριο του 2019.