Πώς θα τελειώσει ο πόλεμος στη Γάζα;

Εναν χρόνο μετά το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το πολεμικό συμβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου όρισε μια επιτροπή η οποία ήταν υπεύθυνη για να αποσαφηνίσει τους στόχους της χώρας στη συγκεκριμένη σύγκρουση. Το επόμενο έτος, ο πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούζβελτ, παρουσίασαν την Ατλαντική Χάρτα, η οποία καθόρισε τους στόχους τους για τον πόλεμο και μια κοινή αντίληψη για το μέλλον. Καθώς, λοιπόν, το Ισραήλ συνεχίζει την ανελέητη αεροπορική και χερσαία επίθεσή του κατά της Χαμάς – την ώρα που η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα βαθαίνει – ο Τζο Μπάιντεν είναι πιθανό να ελπίζει απεγνωσμένα ότι οι δύστροποι σύμμαχοί του στο Ισραήλ θα κάνουν μια ανάλογη προσπάθεια.

Μέχρι στιγμής, βεβαίως, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου έχει αρνηθεί να συζητήσει οποιαδήποτε πρόταση αναφορικά με μια πολιτική συμφωνία που θα θέσει τέλος στη σύγκρουση στη Γάζα, πολύ δε περισσότερο για μια γενικότερη ειρηνευτική συμφωνία ανάμεσα σε Ισραηλινούς και Παλαιστίνιους. Στην πράξη, η παρούσα ερήμωση της Γάζας δεν μοιάζει να εξυπηρετεί κανενός είδους στρατηγικούς στόχους. Ο μοναδικός αντικειμενικός στόχος του Νετανιάχου φαίνεται πως είναι πολιτικός: Να διατηρήσει τη συνοχή του ακροδεξιού συνασπισμού του, έτσι ώστε να κατορθώσει να παραμείνει στην εξουσία.

Αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει πρώτα από οτιδήποτε άλλο τη συνέχιση του πολέμου. Σύμφωνα με τον Νετανιάχου, οι μάχες μπορούν να σταματήσουν μόνο όταν απελευθερωθούν όλοι οι όμηροι που κρατούνται στη Γάζα και επιτευχθεί ο πλήρης και άνευ όρων «αφανισμός» της Χαμάς.

Αυτός ο στόχος, όμως, είναι τόσο μη ρεαλιστικός όσο και επικίνδυνος. Η Χαμάς, άλλωστε, αποτελεί μια ισλαμιστική εθνικιστική οργάνωση που διαθέτει βαθιές ρίζες και ισχυρή υποστήριξη. Σήμερα δε, εξαιτίας της ανυποχώρητης στάσης της έναντι του ισραηλινού στρατού στη Γάζα, η Χαμάς ενισχύει τη δημοτικότητά της ανάμεσα στους Παλαιστίνιους, ειδικά στη Δυτική Οχθη. Στην περίπτωση δε που επιτύχει την απελευθέρωση παλαιστινίων κρατουμένων σε αντάλλαγμα για τους υπόλοιπους ισραηλινούς ομήρους, όπως συζητείται αυτή την περίοδο, τότε η δημοφιλία της θα εκτοξευθεί στα ύψη.

Αναμφίβολα, υπάρχει πιθανότητα το Ισραήλ να πετύχει την εξόντωση της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας της Χαμάς, καταστρέφοντας τη δυνατότητά της να λειτουργεί ως κανονική οργάνωση. Ομως, η δημοτικότητά της οδηγεί στο συμπέρασμα πως το ηθικό της αποτύπωμα θα παραμείνει στο επίκεντρο του εθνικού κινήματος των Παλαιστινίων. Μάλιστα, η καταστροφή της Χαμάς, εφόσον επιτευχθεί, θα μπορούσε ακόμη και να υπονομεύσει την ασφάλεια του Ισραήλ. Στη σύγχρονη Μέση Ανατολή, εξάλλου, τα πολιτικά κενά που δημιουργούνται αποτελούν πάντοτε πρόσφορο έδαφος για την ενίσχυση και τη βία των τζιχαντιστών.

Η συνέπεια είναι ξεκάθαρη: Εάν ανατραπεί η Χαμάς και δεν υπάρχει μια νόμιμη πολιτική αρχή των Παλαιστινίων ικανή να καλύψει το κενό, το Ισραήλ θα βρεθεί πιθανότατα μπροστά σε ένα νέο είδος κόλασης.

Στο μεταξύ, το πολιτικό κόμμα της PLO, η Φατάχ, δεσμεύεται να διαπραγματευτεί μια λύση στη διαμάχη με το Ισραήλ. Ομως, όπως πολύ καλά γνωρίζει ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, η ολοένα πιο λαοφιλής Χαμάς θα πρέπει να εκπροσωπείται στους παλαιστινιακούς θεσμούς. Με άλλα λόγια, μια «αναγεννημένη» Παλαιστινιακή Αρχή δεν θα μπορούσε να νομιμοποιηθεί στη διακυβέρνηση της Γάζας μετά το τέλος του πολέμου – ένα στόχο που προωθούν οι ΗΠΑ – χωρίς να διαθέτει τη στήριξη της Χαμάς.

Οσο δε η Παλαιστινιακή Αρχή αποτυγχάνει να ενσωματώσει τη Χαμάς στην πολιτική διαδικασία, θα είναι αδύνατο να εγκαθιδρυθεί μια νόμιμη παλαιστινιακή κυβέρνηση στη μεταπολεμική Γάζα, πολύ περισσότερο να πάρει σάρκα και οστά το όνειρο της ίδρυσης ενός παλαιστινιακού κράτους. Κι αυτό είναι κάτι που αποτελεί κακά νέα τόσο για τους Ισραηλινούς όσο και για τους Παλαιστίνιους. Εξυπηρετεί, όμως, απολύτως τον Νετανιάχου και τον συνασπισμό των εξτρεμιστών του οποίου ηγείται.

Ο Σλόμο Μπεν-Αμι, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, είναι αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Ειρήνης του Τολέδο