Oικογένεια καταραμένων wrestlers…

Αν και εύκολα μπορεί να προκληθεί παρεξήγηση ακόμα και από τις φωτογραφίες και μόνο της ταινίας, το wrestling, αυτό το φρικτό «άθλημα», τόσο αγαπητό στην Αμερική, δεν είναι per se το θέμα της «Σιδερένιας γροθιάς» (The iron claw, ΗΠΑ, 2023) του Σον Ντέρκιν. Μπορεί να είναι ο περιβάλλων χώρος της ιστορίας και μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο για την εξέλιξή της, όμως δεν είναι το θέμα της. Η οικογένεια είναι. Οπως και η οικογενειακή πίεση, γιατί αυτό που ο πρώην wrestler και πάτερ φαμίλιας της οικογένειας wrestlers Φον Εριχ (Χολτ ΜακΑλανι) δεν κατάφερε στη ζωή του, θέλει να το καταφέρουν οι τέσσερις γιοι του (Ζακ Εφρον, Τζέρεμι Αλεν Γουάιτ, Χάρις Ντίκινσον, Στάνλεϊ Σίμονς): έναν παγκόσμιο τίτλο στο wrestling. Γιατί όχι και παραπάνω.

Η ταινία εστιάζει επίμονα σε αυτή την ιδιόμορφη σχέση του πατέρα με τους τέσσερις γιους του (υπάρχει και μια σιωπηλή μάνα που υφίσταται μέρος αυτής της πίεσης) και το αποτέλεσμα είναι μια διεισδυτική ματιά πάνω στους περίπλοκους δεσμούς μιας όχι και τόσο τυπικής οικογένειας α λα Αμερικάνα που στηρίζεται σε πραγματικά περιστατικά. Από πολύ νωρίς η κακή τύχη θα γίνει το σήμα κατατεθέν της οικογένειας Φον Εριχ, όμως ο πατέρας, τον οποίο υποδύεται θαυμάσια ο Χολτ ΜακΚάλανι (γνωστός από τη σειρά «Mindhunter»), δεν θα χάσει ποτέ το πείσμα του, ακόμα και όταν βρεθεί μπροστά σε αυτοκτονίες και ακρωτηριασμούς. Από τη μια πλευρά θαυμάζεις αυτή την ασυγκράτητη θέληση που τον διακρίνει, χωρίς μάλιστα ποτέ να ασκεί βία προς τα μέλη της οικογένειάς του, από την άλλη τον σιχαίνεσαι που δεν αφήνει τα παιδιά του να αναπνεύσουν, να κάνουν αυτό που πραγματικά θέλουν στη ζωή τους αντί να ακολουθούν σαν άβουλα στρατιωτάκια τις επιθυμίες που εκείνος θεωρεί ως θεραπεία για τα δικά του συμπλέγματα.

Και έτσι, η ταινία, ενώ περιέχει αρκετές σκηνές wrestling, κατορθώνει να ξεφύγει από αυτό καθαυτό το άθλημα (που προσωπικά μού είναι αδύνατον να πάρω στα σοβαρά) και να γίνει μια μελέτη πάνω στην κατάκτηση του αμερικανικού ονείρου, το οποίο συχνά μετατρέπεται σε εφιάλτη. Αν και κάπως μεγαλύτερη σε διάρκεια από όσο ίσως χρειαζόταν (ξεπερνά τις δύο ώρες), διαχειρίζεται με πειστικό τρόπο πολύ δυσάρεστες καταστάσεις και δίνει στον Ζακ Εφρον την ευκαιρία να αναδείξει μια πλευρά του ταλέντου του, που πραγματικά σε ξαφνιάζει.

Ανολοκλήρωτη έμπνευση

Μιλώντας με καθαρά αισθητικούς όρους, δεν θα βρούμε και τόσες διαφορές ανάμεσα στο «Animal» (Ελλάδα / Αυστρία / Κύπρος / Βουλγαρία / Ρουμανία, 2023), που βραβεύτηκε με τον Χρυσό Αλέξανδρο στο περσινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, και την αμέσως προηγούμενη μεγάλου μήκους ταινία της Σοφίας Εξάρχου, το «Park» (2016). Και στις δύο ταινίες η σκηνοθέτις κάνει μια θαυμάσια δουλειά στην κινηματογράφηση των σωμάτων· νέων ανθρώπων στην πρώτη της ταινία, μεγαλύτερων σε ηλικία εδώ. Γυμνά ή ντυμένα και διαρκώς σε κίνηση, τα σώματα μπροστά στον φακό της Εξάρχου μαγνητίζουν τη ματιά σου. Ιδρωμένα, λαχανιασμένα, αφηνιασμένα, πηδούν, χορεύουν, πίνουν, φιλιούνται· ελατήρια φτιαγμένα από σάρκα και οστά. Ομως, όπως και στο «Park», έτσι και στο «Animal» το περιεχόμενο πίσω από αυτές τις εικόνες είναι αδύναμο.

Εν προκειμένω τα σώματα ανήκουν στους ανιματέρ, τους χορευτές / περφόρμερ που καλούνται να ψυχαγωγήσουν με τα σόου τους τους τουρίστες των ξενοδοχείων κατά τη διάρκεια των διακοπών του θέρους. Με πυρήνα μία από αυτούς τους περφόρμερ που υποδύεται με μια ένταση και εκρηκτικότητα που ξεπερνά τις λέξεις η Δήμητρα Βλαγκοπούλου, η Εξάρχου αφήνει ελεύθερη την κάμερά της να καταγράψει τα όσα ζουν οι ανιματέρ προκαλώντας ενθουσιασμό στο κοινό τους την ώρα που μέσα τους – ίσως – και να πονούν. Πολλά τα «ίσως» όμως και σε αυτήν την ταινία, που όπως ξεκινά έτσι ολοκληρώνεται. Κάποιες στιγμές μόνο, μια εξομολόγηση μπροστά στο μικρόφωνο της Βλαγκοπούλου, ένα βλέμμα θλίψης από μια άλλη, αλλοδαπή χορεύτρια. Δεν αρκούν ωστόσο. Θα μπορούσες να πεις ότι η σκηνοθέτις δεν ενδιαφέρεται να πάει παρακάτω (ίσως και να μην μπορεί), παρά αρέσκεται απλώς στο filmmaking, που, ναι, είναι θαυμάσιο αλλά χρειαζόταν μια πιο στιβαρή δραματουργία. Οπότε μη μπορώντας και εσύ να βρεις την πραγματική ιστορία που θα σε κρατήσει, μένεις αναπόφευκτα στην έξοχη κινηματογράφηση.

Η οδύσσεια ενός κοριτσιού

Η επίπονη και επίμονη εργασία ανάμεσα σε κινδύνους και εντελώς απρόβλεπτες καταστάσεις λόγω δυσοίωνων καιρικών συνθηκών είναι εμφανής στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ «Η Αφρίν τον καιρό της πλημμύρας» (Ελλάδα / Γαλλία, 2023) του Αγγελου Ράλλη, ο οποίος από τους τίτλους αρχής κιόλας μας προδιαθέτει αναφέροντας ότι η διάρκεια των γυρισμάτων αυτού του ντοκιμαντέρ ήταν πέντε χρόνια. Πέντε χρόνια ανάμεσα στην απειλή μουσώνων, θυελλών και καταιγίδων στις νησίδες του Βραχμαπούτρα δεν είναι καθόλου λίγα, αλλά για φαντάσου να είναι κανείς μόνος, χωρίς σπίτι, χωρίς οικογένεια, χωρίς απολύτως τίποτα, και να καλείται να επιβιώσει. Γιατί αυτό ακριβώς συμβαίνει με την Αφρίν του τίτλου, ένα μικρό κορίτσι, την οδύσσεια του οποίου ο Ράλλης κινηματογραφεί.

Ο στόχος της είναι η Ντάκα, με την ελπίδα να βρει τα ίχνη του πατέρα της (είναι ορφανή από μητέρα), και η διαδρομή της, που έχει τη «λογική» του μεταναστευτικού δράματος – ντοκιμαντέρ του Μάικλ Γουίντερμποτομ «Στα σύνορα του κόσμου» (2002), γεμίζει με πρόσωπα που συμμετέχουν στο δράμα της. Κάθε στάδιο στην πορεία της Αφρίν έχει σημασία – από τον ανήμπορο να τη βοηθήσει γέροντα μέχρι τη μικρή με την οποία αποκτά φιλίες στην Ντάκα. Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον του θεατή μένει αμείωτο καθ’ όλη τη διάρκεια του 92λεπτου πονήματος (φαντάζεται κανείς από τι υλικό προέκυψαν αυτά τα 92 λεπτά), που ορισμένες φορές θυμίζει μυθοπλασία. Αλλά πάνω απ’ όλα είναι η ίδια η Αφρίν, η ψυχή της ταινίας, που μας κρατά από το χέρι, περήφανη, ακούραστη, θαρραλέα, αποφασιστική.

Απελευθέρωση μέσω Ελβις

Η «Priscilla» (ΗΠΑ / Αγγλία, 2023), τελευταία ταινία της Σοφίας Κόπολα και παντελώς απούσα από τις υποψηφιότητες των Οσκαρ, παρά τη βράβευσή της στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας για την ερμηνεία της Κέιλι Σπάνι, γυρίστηκε με τις ευλογίες της Πρισίλα Μπολιό Πρίσλεϊ, πρώην συζύγου του Ελβις Πρίσλεϊ (το σενάριο που υπογράφει η ίδια η Κόπολα είναι βασισμένο στην αυτοβιογραφία της Πρίσλεϊ «Elvis and me»). Εκ των πραγμάτων λοιπόν η ματιά της σκηνοθέτριας είναι μια προέκταση της συγγραφέως σε ό,τι αφορά τη σχέση της με έναν από τους πιο επιδραστικούς και μυστηριώδεις αμερικανούς τραγουδιστές του 20ού αιώνα, τον Ελβις Πρίσλεϊ (1935-1977).

Δεν μπορούμε να ξέρουμε πόσα από όσα βλέπουμε στην ταινία στηρίζονται στην αλήθεια και πόσα είναι προϊόντα καθαρά μυθοπλασίας, πάντως αυτό που η Κόπολα έχει στο μυαλό της είναι με πρόσχημα τη θυελλώδη αυτή σχέση να μιλήσει για τη γυναικεία απελευθέρωση, την απόφαση μιας γυναίκας να πάει κόντρα στο πατριαρχικό «κατεστημένο» σε μια εποχή όπως της δεκαετίας του 1950 που κάτι τέτοιο ήταν πολύ δύσκολο, αν όχι ανέφικτο, πόσω μάλλον σε μια συντηρητική χώρα όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Για να καταλήξει σε αυτό το σημείο, η Κόπολα «χτίζει» τη σχέση Ελβις – Πρισίλα από το μηδέν, προσφέροντας όμως αυτά που ακριβώς περιμένεις. Το ντροπαλό κορίτσι που γνωρίζει τον αστέρα στη Γερμανία όταν εκείνος υπηρετούσε τη θητεία του (η Πρισίλα ήταν κόρη στρατιωτικού), το ευγενικό φλερτ και η προσεκτική αντιμετώπιση της ανήλικης από τον Πρίσλεϊ που δεν κάνει σεξ μαζί της, η μετάβαση της Πρισίλα στην Γκρέισλαντ, τη «Χώρα των Θαυμάτων» του Πρίσλεϊ στο Μέμφις, ο γάμος, μετά η γκρίνια, τα προβλήματα που προκύπτουν από την αλαζονεία του σταρ. Ολα αυτά τα στάδια παρουσιάζονται με πολλή φροντίδα, με κατανόηση, ήσυχα, με τους ηθοποιούς να μιλούν σχεδόν ψιθυριστά. Και, τελικά, εκεί βρίσκεται και το πρόβλημα της ταινίας. Οσο πιο ήσυχα η Κόπολα διαχειρίζεται την ιστορία της, τόσο πιο άνευρο είναι το αποτέλεσμα. Και όταν τελικά η κλιμάκωση έρχεται, που τηρουμένων των αναλογιών είναι ένα μικρό τμήμα της ταινίας, νιώθεις σχεδόν ότι ξυπνάς.

Κρύα αστεία

Διόλου απίθανο, κάποια στιγμή στο μέλλον, η αισθηματική κομεντί του Γουίλ Γκλουκ «Λατρεύω να σε μισώ» (Anyone but you, ΗΠΑ / Αυστραλία, 2023) να γίνει η ταινία που πολύς κόσμος θα λατρεύει να… μισεί γιατί όντως διακρίνεται από έναν κάπως cult χαρακτήρα, κυρίως σε ό,τι αφορά κάποια περιστατικά που λαμβάνουν χώρα ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της, Σίντνεϊ Σουίνι και Γκλεν Πάουελ. Ωστόσο, η αφήγηση αυτής της ιστορίας γύρω από δύο νέους ανθρώπους που γνωρίζονται χάρη σε ένα… κατούρημα και στη συνέχεια φέρονται σαν να μην αντέχουν ο ένας τον άλλο αλλά και σαν να μην μπορούν να διανοηθούν τον εαυτό τους χώρια, διακρίνεται από μια σειρά «αστείων» τόσο κρύων που μπροστά τους η Αλάσκα είναι η έρημος Σαχάρα. Και η σκηνή όπου ο Πάουελ μένει γυμνός επειδή νομίζει ότι η αράχνη που βρήκε στον πισινό του δεν είναι η μόνη που τον απειλεί, αποτελεί, νομίζω, καλό παράδειγμα.

Μάγια η μέλισσα

Η μέλισσα Μάγια δεν χρειάζεται συστάσεις, ούτε καν στους μεγάλους σε ηλικία, αφού τα κατορθώματά της είχαν τροφοδοτήσει το περιεχόμενο δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς κινουμένων σχεδίων στη δεκαετία του 1970 (τα παραμύθια της κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά στη δεκαετία του 1910 στη Γερμανία). Στην τελευταία κινηματογραφική περιπέτειά της, «Μάγια η μέλισσα: Η χρυσή σφαίρα» (Maya the bee 3: The golden orb, Γερμανία / Αυστραλία, 2023) – η τρίτη μιας «σειράς» που έχει σημειώσει επιτυχία –, η Μάγια, ατίθαση και αντικομφορμίστρια όπως πάντα, το σκάει μαζί με έναν φίλο από το σπίτι για την προστασία και ασφαλή παράδοση ενός «ιερού σπόρου» στην κορυφή ενός βουνού γεμάτου κρυμμένα μυστικά. Οταν όμως ο σπόρος εκκολάπτεται και παίρνει τη μορφή μιας εύθραυστης, μικροσκοπικής πριγκίπισσας, η Μάγια θα πρέπει να γίνει σωματοφύλακάς της και να την προστατεύσει (η ταινία του Νόελ Κλίρι προβάλλεται μεταγλωττισμένη στα ελληνικά με τις φωνές των Σαββίνας Γεωργίου, Αντώνη Παπαμιχαήλ, Αρη Κυπριανού, Πλάτωνα Μουρατίδη).