Ο Νίκος Κρίσπης στη Θεσσαλονίκη των Ναζί

Ονομάζεται Νίκος Κρίσπης (Nico Krispis στο πρωτότυπο) και αποτελεί έναν από τους νεότερους «ελληνικούς» χαρακτήρες στη σύγχρονη βιβλιοπαραγωγή. Ο λόγος για τον ήρωα του μυθιστορήματος «The little liar» (εκδ. HarperCollins) του 66χρονου αμερικανού συγγραφέα Μιτς Αλμπομ, ο οποίος έχει εργαστεί ως αρθρογράφος σε έντυπα της Νέας Υόρκης και του Ντιτρόιτ.

Στο βιβλίο του ο 11χρονος εβραίος ήρωας ζει στη Θεσσαλονίκη της ναζιστικής Κατοχής και ξεχωρίζει για την ηθική του («Ποτέ μη λες ψέματα, Νίκο. Ο Θεός μάς βλέπει πάντα» έχει μάθει από τον παππού του). Είναι η περίοδος κατά την οποία ο Ούντο Γκραφ προετοιμάζεται για την απεχθή ειδική αποστολή του: τον εκτοπισμό των 50.000 Εβραίων και τη μεταφορά τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της κεντρικής Ευρώπης.

Ο Γερμανός συναντά κάποια στιγμή τον Νίκο και αποφασίζει να εκμεταλλευτεί την αθωότητα του παιδιού. Στον σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης δίνει στον 11χρονο ένα κίτρινο αστέρι και τον πείθει να διασπείρει μια πληροφορία μέσα στο πλήθος των ανυποψίαστων συμπολιτών του: «Το άκουσα από έναν γερμανό αξιωματικό. Μας πηγαίνουν στην Πολωνία. Θα έχουμε καινούργια σπίτια και δουλειές». Ανίδεος και αδαής για την Κόλαση που έρχεται, ο Νίκος εκτελεί το θέλημα οδηγώντας τους ομόθρησκούς του στα βαγόνια του Αουσβιτς.

«Ησουν καλός ψευτάκος» θα πει αργότερα ο Ούντο στον 11χρονο προσπαθώντας να τσακίσει το ηθικό του αντί να τον εκτελέσει. Η συνέπεια είναι ότι οι «μέρες της αλήθειες» έχουν παρέλθει για πάντα. Ο Νίκος Κρίσπης μεταμορφώνεται σε έναν υπηρέτη του ψεύδους χωρίς ενοχές προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις που θα επηρεάσουν τις ζωές συγγενών και εχθρών για αρκετές δεκαετίες.

Δ.Δ.