Από τον Ερντογάν στον Ορμπαν

Οχι, η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί επίσημα. Η έγκριση του τουρκικού κοινοβουλίου είναι απλώς ένα ακόμη βήμα σε ένα διπλωματικό έπος που διαρκεί εδώ και 20 μήνες. Το επίκεντρο του συνεχιζόμενου διπλωματικού παζαρέματος φαίνεται να εκτείνεται πέρα από τα προσόντα της υποψηφιότητας της Σουηδίας. Τόσο η Τουρκία όσο και, κατά τα φαινόμενα, η Ουγγαρία χρησιμοποιούν το δικαίωμα βέτο τους για ευρύτερους πολιτικούς στόχους.

Ο Ερντογάν δεν θα ήταν Ερντογάν αν δεν φρόντιζε να έχει μια κερκόπορτα: έχει τώρα δύο εβδομάδες για να βάλει την υπογραφή του κάτω από την απόφαση του κοινοβουλίου. Ο τούρκος πρόεδρος δεν άφησε καμία αμφιβολία ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της έγκρισής του για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και της παράδοσης των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών F-16. Τις επόμενες ημέρες, οι ενδιαφερόμενοι στην Αγκυρα, τις Βρυξέλλες, τη Στοκχόλμη και τη Βουδαπέστη θα παρακολουθούν στενά τις όποιες εξελίξεις στην Ουάσιγκτον που αφορούν το θέμα των F-16.

Η Ουγγαρία και ο Βίκτορ Ορμπαν έχουν γίνει πλέον το επίκεντρο της προσοχής. Ακόμη και πριν από την απόφαση του τουρκικού κοινοβουλίου, ο ούγγρος πρωθυπουργός, ο οποίος έχει περιθωριοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Ενωση για τις μη φιλελεύθερες πολιτικές του, έχει καταστήσει σαφές ότι η έγκρισή του για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ δεν είναι θέμα ρουτίνας. Ο Ορμπαν προσκάλεσε τον πρωθυπουργό της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον στη Βουδαπέστη μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για να «διαπραγματευτεί την ένταξη της Σουηδίας», με τον ούγγρο υπουργό Εξωτερικών να δηλώνει ότι η επίσκεψη αποσκοπεί στην «οικοδόμηση εμπιστοσύνης».

Η δημόσια στάση της Ουγγαρίας σχετικά με την επικύρωση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ χαρακτηρίζεται από ασάφεια, χωρίς συγκεκριμένες απαιτήσεις που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για έναν πιθανό συμβιβασμό. Ο υπουργός Εξωτερικών Πίτερ Σιγιάρτο ανέφερε τον Ιούλιο του 2023 ότι η Ουγγαρία θα ακολουθήσει το παράδειγμα της Τουρκίας στο θέμα αυτό.

Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο, ο Σιγιάρτο άλλαξε το αφήγημα, υπονοώντας ότι η κριτική της Σουηδίας στην Ουγγαρία στο θέμα του κράτους δικαίου ήταν το κύριο εμπόδιο για την επικύρωση. Τον Δεκέμβριο, ο πρωθυπουργός Ορμπαν διέψευσε τον ίδιο του τον υπουργό Εξωτερικών, αρνούμενος οποιαδήποτε συμφωνία με την Τουρκία και αποδίδοντας την καθυστέρηση σε μέλη της κυβερνητικής κοινοβουλευτικής ομάδας του FIDESZ. Στην πραγματικότητα, ο Ορμπαν λειτουργεί ανεξάρτητα από την κοινοβουλευτική του ομάδα όταν λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με την εξωτερική πολιτική.

Αν και τα κίνητρα του Ορμπαν δεν είναι απολύτως σαφή, είναι πιθανό να χρησιμοποιήσει την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ ως ατού στις σχέσεις του με την ΕΕ. Οπως είναι γνωστό, η Ουγγαρία συνεχίζει να διεκδικεί τα υπόλοιπα 20 δισεκατομμύρια ευρώ που έχει παγώσει η ΕΕ λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου. Παρόλο που δεν υπάρχει ρητή σύνδεση μεταξύ των κονδυλίων της ΕΕ και της προσχώρησης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, ο Ορμπαν μπορεί να θεωρήσει την τελευταία ως ένα πολύτιμο διαπραγματευτικό χαρτί ικανό να αποσπάσει παραχωρήσεις στη συνεχιζόμενη διαπραγμάτευση με την ΕΕ.

Η καθυστέρηση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ ενδέχεται να λειτουργήσει ως εργαλείο μέσω του οποίου ο Ορμπαν μπορεί να κρατήσει αποτελεσματικά την Ουγγαρία στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Αυτό του επιτρέπει να αποδείξει στους ψηφοφόρους του ότι, παρά τους ισχυρισμούς ότι είναι απομονωμένος στις Βρυξέλλες, μπορεί ακόμη να διαμορφώνει την ατζέντα της συνεργασίας ή της μη συνεργασίας στη δυτική συμμαχία.

Φαίνεται ότι ο Ερντογάν και ο Ορμπαν έχουν πολλά κοινά. Αυτό δεν αποτελεί καλό οιωνό για την ταχεία ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Ο δρ Ρόναλντ Μεϊνάρντους είναι κύριος ερευνητής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και ο δρ Λάζλο Σερέντσις είναι Mercator-IPC Fellow στο Κέντρο Πολιτικής της Κωνσταντινούπολης (IPC)