«Ζεστός» Αλεξάντερ Πέιν, «ψυχρός» Μάικλ Μαν

Τρεις άνθρωποι που παρά τη θέλησή τους θα «εγκλωβιστούν» χριστουγεννιάτικα σε ένα σχολείο, όπου ο καθένας βρίσκεται για διαφορετικούς λόγους, είναι το ανθρώπινο υλικό που ο Αλεξάντερ Πέιν χρειάστηκε για να φτιάξει μία από τις πιο αγαπησιάρικες και συγχρόνως μελαγχολικές ταινίες που έχουμε δει τον τελευταίο καιρό. Αυτοί οι τρεις άνθρωποι είναι «Τα παιδιά του χειμώνα» (The holdovers, ΗΠΑ, 2023) που, όπως έγινε γνωστό την περασμένη Τρίτη, διεκδικούν πέντε Οσκαρ – συμπεριλαμβανομένου του καλύτερης ταινίας. Δεν είναι ακριβώς παιδιά, βέβαια, όμως ο Πέιν έτσι περίπου τους αντιμετωπίζει: ο αυστηρός, μοναχικός καθηγητής Ιστορίας με την καλή κατά βάθος, σχεδόν παιδική καρδιά (Πολ Τζιαμάτι – υποψήφιος για το Οσκαρ α’ ρόλου), ο έφηβος, καλοκακομαθημένος μαθητής με την «ανάρμοστη συμπεριφορά» (Ντόμινικ Σέσα) και η μαύρη μαγείρισσα της σχολής που παρά το πλατύ χαμόγελο και την εξωστρέφεια που τη διακρίνει κρύβει μέσα της πολύ βαθύ πόνο (Ντα’ Βιν Τζόι Ράντολφ – υποψήφια για το Οσκαρ β’ ρόλου).

Οι τρεις αυτοί τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους άνθρωποι θα χρειαστεί να περάσουν παρέα, αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, τα παγωμένα Χριστούγεννα του 1970 και μέσα σε αυτήν την περίοδο θα δουν τον εαυτό τους να αλλάζει ή, αν όχι ακριβώς να αλλάζει, να μπαίνει σε «σφαίρες» που οι ίδιοι δεν θα φαντάζονταν ποτέ ότι θα μπορούσε να μπει. Ο Πέιν δεν κοιτάζει τίποτα από απόσταση· αντιθέτως, μπαίνει πολύ βαθιά μέσα στην ψυχή του καθενός, λες και αναζητεί ο ίδιος τον τρόπο για να τους καταλάβει. Τα περιστατικά που θα ζήσουν δεν είναι ούτε ακραία ούτε ακριβώς συνηθισμένα. Είναι όμως τόσο όμορφα ειπωμένα και αναβλύζουν τόσους χυμούς συναισθημάτων που δεν θα σε κάνουν ποτέ να νιώσεις ότι χαραμίζεις την ώρα σου. Το αντίθετο μάλιστα.

Η σκηνοθεσία όλων των συμβάντων της ταινίας αλλά και η vintage εικόνα τους χάρη στη φωτογραφία του Εϊγκιλ Μπριλντ διακρίνονται από μια ευαισθησία και ευγένεια, που με έναν περίεργο τρόπο νιώθεις ότι κι εσύ είσαι μέλος της τριμελούς παρέας, νιώθεις κι εσύ την ανάγκη να καταλάβεις καλύτερα τα πρόσωπα. Και όταν η ταινία τελειώνει, όχι μόνο δεν θα έχεις κουραστεί στο ελάχιστο από τα 130′ διάρκειάς της, αλλά θα ήθελες να έχει κι άλλο.

Χωρίς συναίσθημα

Θεωρητικά μιλώντας, μια κινηματογραφική ανάπλαση της ιστορίας του Ενζο Φεράρι (1898-1988), ιδρυτή της αυτοκρατορίας των αυτοκινήτων Ferrari, θα μπορούσε να έχει τεράστιο ενδιαφέρον, κυρίως λόγω του βάρους που φέρει αυτό το όνομα. Ομως αυτό δεν συμβαίνει πάντα με τα βαριά ονόματα, αρκεί να θυμηθεί κανείς το φιάσκο του «Οίκου Γκούτσι» που επίσης είχε ένα εμβληματικό όνομα στο επίκεντρο αλλά κατέληξε σε δευτεροκλασάτη σαπουνόπερα με καλοντυμένους χαρακτήρες. Δεν συμβαίνει ακριβώς το ίδιο στον «Ferrari» (ΗΠΑ / Αγγλία / Ιταλία, 2023), όπου συμπτωματικά πρωταγωνιστής είναι ο Ανταμ Ντράιβερ, ο ηθοποιός που υποδύθηκε τον Γκούτσι, όμως η ταινία του Μάικλ Μαν είναι ίσως η λιγότερο ενδιαφέρουσα της φιλμογραφίας αυτού του σπουδαίου κινηματογραφιστή.

Είναι μια άρτια κατασκευή, από την οποία απουσιάζει ο ρυθμός εκείνος που θα της έδινε ζουμί. Είναι πραγματικά μια απροσδόκητα στεγνή από συναισθήματα ταινία, με την εξαίρεση ίσως της Πενέλοπε Κρουθ που υποδύεται την κυκλοθυμική σύζυγο του Φεράρι και είναι μια κινητή βόμβα. Αντιθέτως, ο cool, αγέλαστος και διαρκώς συνοφρυωμένος Φεράρι του Ντράιβερ δεν σε ωθεί να τον εξερευνήσεις, επειδή, πολύ απλά, τον βαριέσαι. Ακόμα και η τραγωδία που υπήρχε στη ζωή του ζεύγους, ο θάνατος του πολυαγαπημένου τους γιου, αντιμετωπίζεται ψυχρά από τον Μαν, λες και δεν ήταν παρά ένα ακόμα περιστατικό στη γεμάτη έντονα περιστατικά ζωή του Φεράρι. Αν λοιπόν το κεντρικό πρόσωπο μιας ταινίας σού προκαλεί ανία, επειδή πολύ πιθανόν να ήταν στην πραγματικότητα ένα ανιαρό πρόσωπο, τότε ποιος ο λόγος να τη δεις; Το μόνο που ίσως μένει είναι ο θαυμασμός σου απέναντι στο ίδιο το filmmaking, το οποίο είναι πράγματι άξιο θαυμασμού, ιδίως στις αναπαραστάσεις κάποιων κομβικών για την καριέρα του Φεράρι αγώνων, εκ των οποίων άλλοι κατέληξαν σε θρίαμβο και άλλοι σε τραγωδία. Αν αυτός είναι λόγος αρκετός ώστε μια ταινία να γίνει ελκυστική, τότε με το χέρι στην καρδιά τη συνιστούμε. Είναι όμως;

Μικρή έκπληξη από τη Γεωργία

«Η προσωπικότητά σου απωθεί τους άλλους», ακούει από τις «φίλες» της η Ετερο (Εκα Τσαβεϊσβίλι), κεντρική ηρωίδα αυτής της μικρής έκπληξης από τη Γεωργία με τον παράξενο τίτλο «Μαύρος κότσυφας, μαύρο βατόμουρο» (Shashvi shashvi maq’vali, Γεωργία / Ελβετία, 2023). Ομως η προσβολή δεν πτοεί την Ετερο· για την ακρίβεια, τίποτα δεν την πτοεί. Μπορεί τα φρύδια της να είναι πάντα σμιχτά προσθέτοντας στο πρόσωπό της μια βλοσυρότητα που προκαλεί αμηχανία και άμυνα στον άλλο, όμως κατά βάθος η Ετερο είναι μια πολύ τρυφερή ύπαρξη, μια ανήσυχη γυναίκα, πολύ μακριά από το κουτσομπολίστικο περιβάλλον του χωριού της. Είναι ένας μοναχικός άνθρωπος 48 ετών και το γεγονός ότι δεν έχει απολαύσει ποτέ τη σεξουαλική ηδονή δεν έχει επηρεάσει καθόλου την ακεραιότητα του χαρακτήρα της. Ακόμα και όταν θα βρεθεί για πρώτη φορά στο κρεβάτι του έρωτα, η Ετερο δεν θα γίνει «άλλος» άνθρωπος. Θα παραμείνει ακέραια, πιστή στους κώδικες αξιοπρέπειας που τη χαρακτηρίζουν.

Και έτσι, η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της γεωργιανής σκηνοθέτριας Ελεν Ναβεριάνι θα πάρει τη μορφή τής πολύ ενδιαφέρουσας μελέτης πάνω σε μια ηρωίδα που ενώ εκ πρώτης όψεως δεν δείχνει καθόλου ελκυστική, μέσα της κρύβει πολλά που αξίζει να βγουν έξω. Και βγαίνουν. Ποιητική και συγχρόνως ρεαλιστική ταινία, στηρίζεται αρκετά στις σιωπές και στα βλέμματα και ενώ σε όλη της τη διάρκεια σου προκαλεί μια αίσθηση στεναχώριας, τελικά σε αφήνει γεμάτο αισιοδοξία και με μια βαθιά συγκίνηση.

Δύο πρώην στο αεροδρόμιο

Η ειλικρίνεια είναι το διακριτικό της ταινίας «Τι συνέβη μετά» (What happens later, ΗΠΑ, 2023), δεύτερης σκηνοθετικής δουλειάς της Μεγκ Ράιαν μετά τη μάλλον ξεχασμένη «Ithaca» (2015). Σε αυτή την κινηματογραφική διασκευή του θεατρικού έργου με δύο πρόσωπα «Shooting Star» του (και σεναριογράφου) Στίβεν Ντίετζ, η ίδια και ο Ντέιβιντ Ντουκόβνι πρωταγωνιστούν στους ρόλους των πρώην ερωτικών συντρόφων που ύστερα από χρόνια συναντιούνται τυχαία σε ένα αεροδρόμιο, όπου και θα παραμείνουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας, καθώς οι πτήσεις τους έχουν ακυρωθεί λόγω των κακών καιρικών συνθηκών. Ανασκόπηση του παρελθόντος, εξηγήσεις για τα βαθύτερα αίτια του χωρισμού, αντιπαράθεση του χρυσού «τότε» με το στείρο «σήμερα», αναφορές στην παλιά, καλή μουσική ροκ που δεν υπάρχει πια, ματαιοδοξίες (η ηρωίδα της Ράιαν έχει κολλήσει στα 49 της χρόνια)· όλα όσα περίπου περιμένεις τα βλέπεις με ευχάριστο τρόπο στην οθόνη και ίσως, πού και πού, να ταυτίζεσαι με κάποια ζητήματα.

Οι δύο ηθοποιοί έχουν επεξεργαστεί αξιοπρεπώς τους χαρακτήρες τους και σε ορισμένα μονοπλάνα είναι πραγματικά πολύ καλοί παίζοντας κάτι που νιώθουν μέσα τους. Ακόμα και όταν η ταινία υπερβαίνει την πραγματικότητα και μπαίνει στη σφαίρα της φαντασίας, στηρίζεται από καλές ιδέες όπως π.χ. η προσωπική επικοινωνία της φωνής των ανακοινώσεων με τους δύο ήρωες. Βεβαίως, κάπου στο όλο εγχείρημα διακρίνεις σκιές από το «Οταν ο Χάρι γνώρισε τη Σάλι», που παραμένει η μεγαλύτερη επιτυχία της καριέρας της Ράιαν και ίσως η ταινία από την οποία ως ηθοποιός ποτέ δεν κατάφερε να ξεφύγει πλήρως.

Χαμός στη Σαλονίκη

Η Θεσσαλονίκη ως χώρος δράσης μιας σκληρής περιπέτειας κατασκοπείας όπως η «Αποστολή στην Ελλάδα» (The bricklayer, ΗΠΑ, 2024) δεν είναι το σημείο του κόσμου στο οποίο το μυαλό σου πηγαίνει εύκολα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα εξωτερικά σημεία της πόλης – το μετρό, η Πλατεία Αριστοτέλους, το λιμάνι – δεν αξιοποιούνται επαρκώς από τον σκηνοθέτη Ρένι Χάρλιν. Το βασικό πρόβλημα αυτής της κάπως παλαιομοδίτικα 1990s περιπέτειας είναι ο πρωταγωνιστής της. Ο Ααρον Εκχαρτ είναι ένας καλός ηθοποιός, στον λάθος όμως ρόλο. Ενώ δέχεσαι τη συνθήκη της σεναριακής υπερβολής με τη CIA να κατηγορείται για δολοφονίες δημοσιογράφων στην Ελλάδα, όπου στέλνει έναν πράκτορά της για να καθαρίσει το όνομά της (μπλέκοντας βέβαια ο ίδιος σε μια συνωμοσία άνευ προηγουμένου), δεν μπορείς με τίποτα να χωνέψεις ότι ο πράκτορας αυτός έχει την εικόνα του συγκεκριμένου ηθοποιού που αφήνει πίσω του συντρίμμια και πτώματα, καθότι εξπέρ στις πολεμικές τέχνες, στη σκοποβολή, στα πάντα.

Πολύ απλά ο Εκχαρτ δεν ταιριάζει για μια «διασταύρωση» Τζέιμς Μποντ – Τζέισον Στέιθαμ. Και πραγματικά, αυτή η ταινία σού δίνει την αίσθηση ότι βλέπεις μια περιπέτεια του Τζέισον Στέιθαμ αλλά χωρίς τον… Τζέισον Στέιθαμ.

Οι γάτες του Ερμιτάζ

Για το παιδί αλλά όχι μόνο, το ρωσικό κινούμενο σχέδιο «Γάτες στο μουσείο» (Cats in the museum, Ρωσία, 2023) έχει και εκπαιδευτική σημασία γιατί χρησιμοποιεί την ιστορία του πασίγνωστου Μουσείου Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας για να πλάσει ένα παραμύθι γύρω από έναν αχαΐρευτο γάτο και έναν λαίμαργο ποντικό λάτρη της τέχνης που ενώνουν τις δυνάμεις τους για μια περιπέτεια γεμάτη φαντασία και γέλιο. Να σημειωθεί ότι το Ερμιτάζ είναι επίσης ένας χώρος διάσημος για τη φύλαξη… γατών που φιλοξενούνται εκεί από τον 18ο αιώνα. Μάλιστα, ήταν απόφαση της Ελισάβετ της Ρωσίας, η οποία διέταξε να τοποθετηθούν γάτες στο παλάτι για να «ελέγχουν» τα ποντίκια. Και πάνω σε αυτή την ιδέα δομείται το θαυμάσιο κινούμενο σχέδιο του Βασίλι Ροβένσκι.