Μπορεί να χωρέσει ο Σαίξπηρ σε 80 λεπτά;

^«Πόση ώρα διαρκεί η παράσταση;». Οι εργαζόμενοι στην ταξιθεσία καλούνται να απαντήσουν στη σχεδόν ενοχική ανησυχία, κυρίως δε όταν αυτή διατυπώνεται από φανατικούς θεατρόφιλους. Πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο φαίνεται να απασχολεί όχι μόνο εκείνους που έχουν μια περιστασιακή σχέση με τη θεατρική τέχνη, αλλά και αυτούς που την παρακολουθούν αδιάλειπτα. Η διάρκεια ενός έργου σήμερα συνδέεται με πρακτικά ζητήματα και όχι με την ουσία του. Οπως, για παράδειγμα, αν οι θεατές θα προλάβουν το τελευταίο μετρό ή λεωφορείο της γραμμής για να επιστρέψουν σπίτι τους χωρίς να χρειαστεί να πληρώσουν ένα μέρος του μισθού τους σε ταξί. Δυστυχώς αυτές οι συνιστώσες διαμορφώνουν καταλυτικά τη σύνδεση του σύγχρονου θεατή με την τέχνη και δεν μπορούν να υπερκεραστούν όσο και αν φαντάζουν υποδεέστερες.

Αφορμή για αυτούς τους προβληματισμούς είναι η μόλις 80 λεπτών παράσταση του σαιξπηρικού αριστουργήματος «Οπως σας αρέσει» που θα ανεβεί το καλοκαίρι από τη Royal Shakespeare Company. Αυτή τη συμπτυγμένη εκδοχή του έργου στο υπαίθριο Holloway Garden Theatre, που αποφάσισαν οι διευθυντές του σπουδαίου οργανισμού, θα μπουρούσε να αποδειχθεί ιδανική πρόταση για τους τουρίστες που θα επισκέπτονται το Stratford-upon-Avon.

Υπάρχει βέβαια και η άποψη η οποία στέκεται απέναντι σε αυτή την εκδοχή. Οσοι δηλαδή υποστηρίζουν ότι η προσαρμογή ενός έργου σε χρόνο συμπιεσμένο αφαιρεί την ουσία και το νόημα που υπάρχει στον πυρήνα του. Μάλιστα κάποιοι το χαρακτηρίζουν και ιεροσυλία. Ομως μια σύντομη παράσταση μπορεί να είναι εξίσου συναρπαστική και ενδιαφέρουσα, αν η οικονομία της επιτευχθεί από τους δημιουργούς με ευγενείς και ουσιαστικούς όρους.

Το «κόψιμο» είναι μια επιπλέον τέχνη για να μπορέσει να αποδώσει τα δέοντα και όσα ο συγγραφέας επιχειρούσε να περάσει μέσα από το κείμενό του. Ισως γιατί στο πίσω μέρος του μυαλού τους ξέρουν ότι η αγαπημένη φράση των θεατρικών κριτικών είναι «90 λεπτά χωρίς διάλειμμα». Δηλαδή μιάμιση ώρα μέσα στην οποία τα πάντα μπορούν να ειπωθούν, αν οι δραματουργοί του έργου κινηθούν με σοφία και έμπνευση.

Και σε αυτόν τον επιχειρηματικό άξονα μπορούμε να θυμηθούμε ένα ακόμη παράδειγμα, το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» από τον Simon Godwin, ο οποίος παρουσίασε μια συνεπτυγμένη εκδοχή του σαιξπηρικού έργου.