Τουρκικό ΟΚ στη Σουηδία για ένταξη στο ΝΑΤΟ

Επειτα από πολύμηνη καθυστέρηση που επιβάρυνε τις σχέσεις της Αγκυρας με τους δυτικούς συμμάχους της, η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε χθες το βράδυ, ύστερα από τετράωρη συζήτηση, με 287 ψήφους υπέρ, 55 κατά και τέσσερις αποχές, την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Δεν μένει λοιπόν πια παρά να υπογράψει το σχετικό πρωτόκολλο, δίνοντάς του ισχύ νόμου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν – κάτι που αναμένεται εντός των ημερών, εκτός αν ο τούρκος πρόεδρος, ο οποίος έχει συνδέσει την επικύρωση της σουηδικής ένταξης με την πώληση από τις ΗΠΑ εκσυγχρονισμένων F-16 στη χώρα του, (μας) ετοιμάζει και νέες εκπλήξεις.

Εφόσον, σε κάθε περίπτωση, κυλήσουν όλα ομαλά, η Ουγγαρία θα μείνει η μόνη χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ που στέκεται εμπόδιο στην ένταξη της Σουηδίας, παρότι είχε δηλώσει επανειλημμένως πως ήθελε να αποφύγει να γίνει η τελευταία που θα την επικυρώσει: το ουγγρικό κοινοβούλιο, που βρίσκεται σε χειμερινές διακοπές, θα επαναλάβει τις εργασίες του μέσα Φεβρουαρίου. Δεν είναι όμως μόνο θέμα χρόνου – όπως έγινε χθες γνωστό, ο ούγγρος πρωθυπουργός, Βίκτορ Ορμπαν, κάλεσε τον σουηδό ομόλογό του να επισκεφθεί τη Βουδαπέστη για «διαπραγματεύσεις» με σκοπό την «οικοδόμηση εμπιστοσύνης».

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο προσωπάρχης του Ορμπαν, Γκεργκέλι Γκούλιας, είχε καταγγείλει πως «οι Σουηδοί δεν έχουν λάβει κανένα μέτρο προκειμένου να οικοδομήσουν μια φιλική σχέση» και να κερδίσουν «την εμπιστοσύνη» της Ουγγαρίας, εκφράζοντας την έκπληξή του που η ένταξη στο ΝΑΤΟ «δεν αποτελεί προτεραιότητα» για τη Στοκχόλμη. Η πλέον φιλορωσική από όλες τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζει ότι δεν υφίσταται απειλή για την ασφάλεια της Σουηδίας, καλώντας παράλληλα τη Στοκχόλμη να σταματήσει τις τακτικές της επικρίσεις για την αυταρχική διακυβέρνηση του Ορμπαν και την υπονόμευση του κράτους δικαίου στην Ουγγαρία.

«Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της Μαδρίτης πέρυσι, η Ουγγαρία (…) έδωσε στη Σουηδία καθεστώς προσκεκλημένου» με σκοπό την ένταξη στο ΝΑΤΟ, χωρίς καμία επιφύλαξη, αντέδρασε χθες ο σουηδός υπουργός Εξωτερικών, Τομπίας Μπίλστρομ, στην πρόσκληση του ούγγρου πρωθυπουργού.  «Ως εκ τούτου, δεν βλέπω κανένα λόγο να γίνουν σήμερα διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε, «αν και… μπορούμε να έχουμε διάλογο και να συνεχίσουμε να συζητάμε ζητήματα».

Η πίεση προς τη Βουδαπέστη αναμένεται πάντως να αυξηθεί κατακόρυφα το επόμενο διάστημα. Σε ανάρτησή του στο X, ο βρετανός υπουργός Εξωτερικών, Ντέιβιντ Κάμερον, δήλωσε πως συζήτησε χθες με τον Ορμπαν «τη σημασία της ταχείας προσχώρησης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, που καθιστά τους συμμάχους ασφαλέστερους, το ΝΑΤΟ ισχυρότερο και τον ευρωατλαντικό χώρο περισσότερο ασφαλή».

Το ιστορικό

Σουηδία και Φινλανδία, δύο χώρες που παραδοσιακά θεωρούνταν στρατιωτικά «αδέσμευτες», αιτήθηκαν την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ τον Μάιο του 2022, δύο μήνες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Τουρκία αιφνιδίασε πολλούς εγείροντας ενστάσεις, και απαιτώντας από τις δύο χώρες σκληρότερη στάση έναντι των τοπικών μελών του PKK. Τόσο η Αγκυρα όσο και η Βουδαπέστη αποδέχθηκαν, τελικά, τη Φινλανδία ως το 31ο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ τον περασμένο Απρίλιο.

Ομως, παρά το νέο αντιτρομοκρατικό νομοσχέδιο που ψήφισε η Στοκχόλμη καθώς και τα βήματα χαλάρωσης της πολιτικής της όσον αφορά τις εξαγωγές όπλων στην Τουρκία, που έκανε από κοινού με τη Φινλανδία, τον Καναδά και την Ολλανδία, η Αγκυρα διατήρησε τις ενστάσεις της.

Τον Οκτώβριο, ο Ερντογάν προώθησε το πρωτόκολλο της σουηδικής ένταξης στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, δύο μήνες αργότερα, ωστόσο, συνέδεσε την έγκρισή του με την «ταυτόχρονη» έγκριση, από το αμερικανικό Κογκρέσο, της πώλησης των F-16 στην Τουρκία.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν

Ο Λευκός Οίκος στηρίζει την πώληση και κάποιοι αναλυτές εκτιμούν πως το πράσινο φως θα δοθεί γρήγορα μετά την επίσημη επικύρωση της σουηδικής ένταξης από την Τουρκία. Προ δεκαημέρου, η «Wall Street Journal» ανέφερε πως η κυβέρνηση Μπάιντεν ετοιμάζεται να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για την πώληση εκσυγχρονισμένων F-16 στην Τουρκία, ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μαζί με την ξεχωριστή πώληση 40 F-35 στην Ελλάδα.

Δεν υπάρχει ωστόσο σαφές χρονοδιάγραμμα για την έγκριση της πώλησης των F-16 στην Τουρκία, και είναι γνωστή η αντίσταση που συναντά στους κόλπους του Κογκρέσου, και λόγω Ελλάδας, και λόγω Σουηδίας, και λόγω της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.

Επιπλέον, και όπως είχε αναγνωρίσει τον Δεκέμβριο, όταν το πρωτόκολλο της σουηδικής ένταξης εγκρίθηκε από την επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, ο Οζγκιούρ Ουνλουχισαρτσικλί, διευθυντής του γραφείου του US German Marshall Fund στην Αγκυρα, «παρότι τα δύο ζητήματα δεν σχετίζονται, οι δηλώσεις υποστήριξης της Χαμάς από την Τουρκία περιέπλεξαν περαιτέρω τη διαδικασία των F-16».