Ο αδικημένος Καναδός που σημάδεψε το αμερικανικό σινεμά

Κορυφαία μορφή του κλασικού αμερικανικού αφηγηματικού κινηματογράφου, ο καναδός σκηνοθέτης Νόρμαν Τζούισον, που απεβίωσε σε ηλικία 97 χρόνων στο Μαλιμπού της Καλιφόρνια, ήταν επίσης ένας από τους πιο αδικημένους του συστήματος. Ενώ μετρούσε επτά υποψηφιότητες για Οσκαρ, είτε ως παραγωγός είτε ως σκηνοθέτης, ο ίδιος δεν κέρδισε ποτέ αυτό το βραβείο. Αλλά και για τι ταινίες! Σχεδόν όλες τους είναι σημεία αναφοράς του αμερικανικού σινεμά των τελευταίων εξήντα περίπου χρόνων.

Πιο συγκεκριμένα, ο Τζούισον ως σκηνοθέτης διεκδίκησε το Οσκαρ τρεις φορές για τις ταινίες «Η ιστορία ενός εγκλήματος» (1967), «Ο βιολιστής στη στέγη» (1971) και «Κάτω από τη λάμψη του φεγγαριού» (1987), ενώ ως παραγωγός τέσσερις: «Ερχονται οι Ρώσοι» (1966), «Ο βιολιστής στη στέγη», «Η ιστορία ενός στρατιώτη» (1985) και «Κάτω από τη λάμψη του φεγγαριού».

Ακόμα και σήμερα, μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του παραμένει αναλλοίωτη στον χρόνο: το διάσημο αντιρατσιστικό αστυνομικό δράμα «Η ιστορία ενός εγκλήματος» (1967), το οποίο απέσπασε το Οσκαρ καλύτερης ταινίας και χάρισε το βραβείο Α ρόλου σε έναν από τους δύο πρωταγωνιστές του, τον Ροντ Στάιγκερ (ο άλλος ήταν ο Σίντνεϊ Πουατιέ). Αυτή η ταινία όμως αποτυπώνει και το κοινωνικό προφίλ του δημιουργού της, ο οποίος ήταν γνωστός και για τον πολιτικό ακτιβισμό του, ιδίως σε θέματα φυλετικών διακρίσεων.

Γεννημένος στο Τορόντο του Καναδά στις 21 Ιουλίου 1926, ο Νόρμαν Τζούισον, όπως πολλοί κινηματογραφικοί σκηνοθέτες της γενιάς του, ξεκίνησε από την τηλεόραση γυρίζοντας επεισόδια σειρών όπως οι «The big Revue», «The big party» και «Young hit parade», ή σκηνοθετώντας σόου διάσημων καλλιτεχνών («The Denny Vaughan show», «The Judy Garland Show», «Belafonte, New York 19», «An hour with Dany Kaye»). Μεταπήδησε στον κινηματογράφο στις αρχές της δεκαετίας του 1960 με την ταινία «Σαράντα τόνοι γρουσουζιά» (1962) όπου πρωταγωνιστεί ο Τόνι Κέρτις.

Τρία χρόνια αργότερα σκηνοθέτησε τον «Χαρτοπαίκτη», μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του αμερικανού ηθοποιού Στιβ Μακ Κουίν, και την αμέσως επόμενη χρονιά την πολιτική σάτιρα «Ερχονται οι Ρώσοι» (1966) που τον οδήγησε για πρώτη φορά στα Οσκαρ. Επίσης, συνεργάστηκε και πάλι με τον Μακ Κουίν στην εξίσου κλασική ταινία «Υπόθεση Τόμας Κράουν» (1968).

Διαφορετικά είδη

Ενα χαρακτηριστικό του Τζούισον ήταν η θεματική ποικιλία των ταινιών του, ανάμεσα στις οποίες θα βρούμε και δύο από τα πιο χαρακτηριστικά μιούζικαλ της δεκαετίας του 1970, τον «Βιολιστή στη στέγη» (1971) και τον «Ιησού Χριστό Σουπερστάρ» (1973). Μπορούσε με ευχέρεια να χειριστεί τη ρομαντική κομεντί («Κάτω από τη λάμψη του φεγγαριού» – Οσκαρ Α ρόλου για τη Σέρ και Β ρόλου για την Ολυμπία Δουκάκη), το δικαστικό δράμα («Και δικαιοσύνη για όλους» – υποψηφιότητα για Οσκαρ Α ρόλου, Αλ Πατσίνο), τη βιογραφία ενός αδίκως καταδικασθέντα για φόνο πυγμάχου («Τυφώνας: Η αληθινή ιστορία» – υποψηφιότητα για Οσκαρ Α ρόλου, Ντενζέλ Γουόσιγκτον) ή το θρησκευτικό περιεχόμενο μιας ταινίας όπως η «Αγνή του Θεού» (1985) που χάρισε στις Αν Μπάνκροφτ και τη Μεγκ Τίλι από μια υποψηφιότητα για Οσκαρ Α και Β γυναικείου ρόλου αντιστοίχως.

Η απώλειά του είναι πραγματικά πολύ σημαντική, παρότι η τελευταία ταινία που σκηνοθέτησε χρονολογείται πριν από ακριβώς 21 χρόνια και είναι η «Συνωμοσία θανάτου» με τον Μάικλ Κέιν και την Τίλντα Σουίντον.