Επαγγελματική εκπαίδευση: {LF}Μια κερδισμένη ευκαιρία

Αυτή την εβδομάδα, αντιπαρατέθηκαν στη Βουλή δυο διαφορετικές αντιλήψεις για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στη χώρα μας. Σπεύδω να διευκρινίσω ότι δεν αναφέρομαι στις απόλυτα θεμιτές, αναμενόμενες και κατανοητές στο πλαίσιο του δημοκρατικού διαλόγου ιδεολογικές αντιπαραθέσεις ή τις διαφοροποιημένες επιλογές σε επίπεδο πολιτικών προγραμμάτων. Η αντιπαράθεση είχε περισσότερο να κάνει με το πώς κατανοεί κανείς την ιστορική εμπειρία και τα μαθήματα που οφείλουμε να παίρνουμε από αποτυχημένες πολιτικές και ακυρωμένα στην πράξη μεταρρυθμιστικά εγχειρήματα δεκαετιών. Στην περίπτωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι σαφές ότι εδώ και σχεδόν μισό αιώνα δεν μπορούμε να ξεκολλήσουμε από ένα τέλμα συνεχούς κοινωνικής απαξίωσης της γνώσης και της μάθησης που συνδέεται με την παραγωγή και την εργασία.

Ολες οι στατιστικές και οι διαθέσιμοι δείκτες μαρτυρούν τη συνεχή υποβάθμιση των επαγγελματικών σπουδών ως συνειδητής επιλογής ζωής για τις νεότερες γενιές, την ίδια στιγμή που η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται να επενδύει τις ελπίδες της για ανάπτυξη στη διαμόρφωση ενός νέου παραγωγικού πρότυπου. Πρόκειται για ένα κομβικό παράδοξο: από τη μια, ευαγγελιζόμαστε την ανάπτυξη μέσα από την παραγωγική ανασυγκρότηση κλάδων υψηλής προστιθέμενης αξίας, επικαλούμενοι τις ανοιχτές κοινωνίες της γνώσης και της πληροφορίας, ενώ από την άλλη συνεχίζουμε να περιβάλουμε με συγκαταβατική απαξία και να θέτουμε το στίγμα της αποτυχίας στους νέους ανθρώπους που σχεδιάζουν την επαγγελματική τους ζωή μέσα στην παραγωγή διεκδικώντας τη θέση τους στον κόσμο της εργασίας.

Ο νέος νόμος για την ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί σημείο συνειδητής και αποφασιστικής θραύσης με τη διαχρονική ρητορική της απαξίωσης των επαγγελματικών σπουδών στη χώρα μας. Για πρώτη φορά, οι νέοι άνθρωποι που ολοκληρώνουν την υποχρεωτική γυμνασιακή εκπαίδευση έχουν τη δυνατότητα να ξετυλίξουν τις επιλογές τους διαμορφώνοντας βήμα – βήμα την εκπαιδευτική τους διαδρομή μέσα από την εργασία και συνεχή επαφή με την παραγωγή. Για πρώτη φορά, δεν υπάρχει κανένα όριο στα σχέδια ζωής που μπορούν να διαμορφώσουν και κανένα αδιέξοδο. Καμιά πόρτα δεν θα παραμένει πλέον κλειστή: από την έξοδο του Γυμνασίου μέχρι τα προπύλαια των πανεπιστημιακών σχολών. Για πρώτη φορά, οι μονάδες επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, διαθέτουν πια τα θεσμικά εργαλεία προκειμένου να πάψουν να αποτελούν απόκοσμα ιδρύματα απομονωμένα από τις τοπικές κοινωνίες και τις επιχειρήσεις που συγκροτούν το άμεσο παραγωγικό τους περιβάλλον. Τέλος, για πρώτη φορά, δεν υιοθετείται μια λογική χαμηλών προσδοκιών και απλής προσαρμογής στις όποιες διαθέσιμες δυνατότητες, σε επίπεδο πολιτικών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Μέχρι το τέλος της τετραετίας, εξήντα εξοπλισμένα και ανασχεδιασμένα πολυδύναμα Κέντρα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης θα έχουν αναπτυχθεί σε όλη την επικράτεια αποτελώντας τον ισχυρότερο εκπαιδευτικό και τεχνολογικό πόλο με μεγαλύτερη διάχυση στις περιφέρειες της χώρας, ακόμα και από τα πανεπιστήμια.

Πρόκειται για μια εκπαιδευτική πολιτική κερδισμένων ευκαιριών που απαντά συνειδητά σε δύο σημαντικές και αλληλένδετες προκλήσεις: η πρώτη είναι η ανάδειξη των δομών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε ισχυρούς αναπτυξιακούς βραχίονες σε τοπικό, περιφερειακό επίπεδο και κλαδικό επίπεδο, με τους σπουδαστές και τους εκπαιδευτικούς να λειτουργούν ως άγγελοι παραγωγικού μετασχηματισμού και εργασιακής αναδιοργάνωσης, η δεύτερη είναι η αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων με τη νεότερη γενιά εργαζομένων. Οι ελληνικές επιχειρήσεις οφείλουν να μάθουν να εντάσσουν στη λειτουργία τους τα νέα στελέχη και τους νέους τεχνικούς που προέρχονται από τα μεσαία επίπεδα του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, επενδύοντας σε φιλόδοξα παραγωγικά εγχειρήματα. Και οι δύο αυτές προκλήσεις μπορούν να απαντηθούν, σπάζοντας έναν φαύλο κύκλο χαμένων ευκαιριών που ήδη έχει διαρκέσει αδικαιολόγητα πολύ.

Η Ιωάννα Λυτρίβη είναι υφυπουργός Παιδείας, βουλευτής Επικρατείας της ΝΔ