Ανώδυνη «υψηλή» και επώδυνη «χαμηλή» πολιτική στο υπουργείο Παιδείας

Με τον πρόσφατο ανασχηματισμό ο Πρωθυπουργός προχώρησε σε αλλαγές προσώπων σε υπουργεία όπου η ανάγκη ήταν οφθαλμοφανής. Ξεφύγαμε επιτέλους από το παραδοσιακό μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο ένας «υπουργός της πολυθρόνας» (armchair minister) παραμένει στη θέση του εσαεί, επειδή στον πρωθυπουργό δεν αρέσουν οι ανασχηματισμοί! Ακόμη και η μετακίνηση του Αδωνη Γεωργιάδη στο υπουργείο Υγείας δύσκολα θα μπορούσε να αποδοθεί σε μια απλή «καραμπόλα», από αυτές που προκαλούνται στους ανασχηματισμούς.

Εντελώς ξαφνικά, λοιπόν, βρεθήκαμε με δύο εξαιρετικές επιλογές σε κομβικής σημασίας υπουργεία. Οσο για τη νέα υπουργό Εργασίας, που δεν στερείται ικανοτήτων, φαίνεται ότι θα έχει μάλλον εύκολο έργο, αφού ο απελθών υπουργός είχε προλάβει μέσα σε έξι μήνες να κάνει έργο τετραετίας (αναμενόμενο για τον Αδωνη Γεωργιάδη) και ο προκάτοχός του Κωστής Χατζηδάκης είχε λύσει τον γόρδιο δεσμό της ταχείας απονομής συντάξεων.

Την επείγουσα ανάγκη για ανασχηματισμό είχα επισημάνει στο σχόλιό μου της 27-12-2023 με τίτλο «Αναζητούνται μεταρρυθμιστές υπουργοί». Εκκρεμεί ακόμη το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας και εύχομαι η αλλαγή προσώπου να μην επιβληθεί από μια νέα, απευκταία, θεομηνία. Εκεί, όμως, όπου υπάρχουν εκκρεμότητες είναι το υπουργείο Παιδείας. Ως υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης ο Κυριάκος Πιερρακάκης ήταν άκρως επιτυχημένος και έχαιρε γενικότερης εκτίμησης. Ας όψεται όμως η ρουλέτα (διάβαζε «ροτέισον») που τον μετακίνησε στο υπουργείο Παιδείας.

Ο νέος υπουργός καταπιάστηκε με ζητήματα «υψηλής» πολιτικής και κυρίως ανώδυνα. Εννοώ με την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών της εκπαίδευσης και τώρα με την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων μέσω διακρατικών συμφωνιών. Δεν έχει επιδείξει, όμως, προσωπικό ενδιαφέρον για τρία ζητήματα «χαμηλής» πολιτικής, δηλαδή για τα όσα κρίσιμα συμβαίνουν στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το πρώτο είναι η έξαρση της βίας εκ μέρους ή μεταξύ ανηλίκων, που άλλοτε άμεσα και άλλοτε έμμεσα συνδέεται με την εκπαίδευση. Οι πρωτοφανείς καταστάσεις που ζούμε αφορούν μόνο την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη αλλά όχι το υπουργείο Παιδείας; Δεν αφορούν τη λειτουργία του σχολείου, τη δουλειά που γίνεται στην τάξη, τον ρόλο των καθηγητών και του διευθυντή; Την ανησυχία αυτή – θα έλεγα μάλλον την αγωνία – θα περίμενα να την ακούσω από τον ίδιο τον Κυριάκο Πιερρακάκη. Το θέμα δεν είναι «υπηρεσιακής διαχείρισης», αλλά πρώτιστα ζήτημα που αφορά άμεσα την ηγεσία του υπουργείου με τριπλή διάσταση – εκπαιδευτική, κοινωνική και πολιτική -, και απαιτεί τις δικές του, συστηματικές και επίμονες, παρεμβάσεις.

Ο δεύτερος τομέας είναι η ασταμάτητη, όπως φαίνεται, καθοδική πορεία του εκπαιδευτικού έργου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Για πολλές ημέρες κυριάρχησαν στις ειδήσεις και τον σχολιασμό οι θλιβερές επιδόσεις των ελλήνων μαθητών, και ειδικά των δημόσιων σχολείων, στον διαγωνισμό PISA. Θα έπρεπε να ήταν κορυφαίας προτεραιότητας μέλημα του υπουργού και να παρέμβει για τη διερεύνηση του προβλήματος και τη διαμόρφωση πολιτικής για την αντιμετώπισή του και να ενημερώνει για τη στοχοθεσία και την πρόοδο των σχεδιασμών του υπουργείου.

Αμεση σύνδεση με τις επιδόσεις των μαθητών έχει το τελευταίο θέμα. Την επομένη κιόλας της ανάληψης των καθηκόντων του ο υπουργός έπρεπε να είχε επαναδρομολογήσει δυναμικά την αξιολόγηση των καθηγητών και τη διοργάνωση σεμιναρίων με στόχο την επανασύνδεση με την επιστήμη της ειδικότητάς τους. Εχω υποδείξει τρόπο να γίνουν και τα δύο ταυτόχρονα, αλλά δεν είναι της παρούσης στιγμής. Σημασία έχει να αντιληφθεί ο υπουργός, ο οποίος έθεσε ως πρώτη προτεραιότητά του την ψηφιοποίηση και όχι την επάρκεια των καθηγητών στο γνωστικό τους αντικείμενο, ότι οι καθηγητές ενημερώνονται από φροντιστηριακά εγχειρίδια και ότι συχνά γνωρίζουν τα ίδια με αυτά που γνωρίζουν οι μαθητές τους ή ακόμη λιγότερα.

Δυστυχώς, το τι ακριβώς συμβαίνει μέσα στην κυψέλη της εκπαίδευσης που είναι η σχολική τάξη δεν είναι μόνον ο υπουργός που το αγνοεί αλλά φοβάμαι και ο Πρωθυπουργός, αν κρίνω από όσα έχει δηλώσει κατά καιρούς. Γνωρίζουν μόνον ό,τι ακούν από τις υπηρεσίες τους, που συνήθως παρουσιάζουν εξωραϊσμένη εικόνα της πραγματικότητας.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης