Στο μυστήριο των στοιχείων της φύσης

Με τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του, «Οι χωρικοί» (Chlopi, Πολωνία / Λιθουανία / Σερβία, 2023), το ντουέτο σκηνοθετών Ντορότα Κομπιέλα και Χιου Γουέλτσμαν επανέρχεται στην τεχνική του συνδυασμού «ζωντανών» ερμηνειών – animation που πριν από μερικά χρόνια μας εξέπληξε στην προηγούμενη ταινία του, «Ο αγαπημένος σου Βίνσεντ» (Loving Vincent, 2017). Με απλά λόγια η τεχνική είναι η εξής: αφού πρώτα γίνεται η κινηματογράφηση της δράσης των ηθοποιών, εν συνεχεία τον πρώτο λόγο παίρνει η ζωγραφική (από πάνω τους) και το αποτέλεσμα, κάτι ανάμεσα στο live action και το animation, είναι ένα έργο Τέχνης με εντελώς ξεχωριστή όψη, που πραγματικά εντυπωσιάζει.

Αυτή η λεπτοδουλεμένη χρωματική πανδαισία απαθανατίζει με σχολαστικότητα τη μαγεία της πολωνικής φύσης εναρμονισμένη με μια ιστορία βασισμένη σε ένα εμβληματικό για την Πολωνία μυθιστόρημα: το τετράτομο «Οι χωριάτες» του νομπελίστα συγγραφέα Βλάντισλαβ Ρέιμοντ (1867 – 1925). Οι εμπειρίες του τελευταίου από την περίοδό του ως νομά στην περιφέρεια της Πολωνίας, τον οδήγησαν στη συγγραφή σχετικών λογοτεχνικών έργων όπως τη «Γη της επαγγελίας» και τους «Χωριάτες» που θεωρείται «εθνικό έπος» για τους Πολωνούς και που λόγω της βαθιάς μελέτης του Ρέιμοντ πάνω στη ζωή στην πολωνική ύπαιθρο, διδάσκεται στα σχολεία.

Μορφές ανθρώπων και ζώων, στοιχεία της φύσης, ήθη, έθιμα, μουσική, παραδόσεις, πόλεμος, ζήλεια, οικογένεια, απαγορευμένοι έρωτες όλα αυτά τα στοιχεία  συγχωνεύονται σε μια ταινία που ενώ βρίσκεται διαρκώς στην ένταση, την ίδια ώρα σου προκαλεί μια αίσθηση σχεδόν νιρβάνας που μπορεί να λειτουργήσει ως και θεραπευτικά. Γιατί η εικόνα σε ηρεμεί την ίδια ώρα που το περιεχόμενο σε κάνει να αισθάνεσαι άβολα με τις καταστάσεις όπως αυτή της αντιπαλότητας του ηλικιωμένου χωρικού με τον γιο του, ή τον γάμο του πρώτου με μια κοπέλα που θα μπορούσε να είναι κόρη του (η κοπέλα είναι το βαρόμετρο της ιστορίας των «Χωρικών»). Με άλλα λόγια οι Κομπιέλα και Γουέλτσμαν συγκράτησαν την ουσία του περιεχομένου ενός μυθιστορήματος μαμούθ και την έλουσαν με λαμπερούς χρωματικούς χυμούς φτιάχνοντας μια ταινία που χαίρεσαι να παρακολουθείς, σαν να βουτάς μέσα στα χρώματα της παλέτας ενός ζωγράφου και να μετατρέπεσαι ο ίδιος σε πινέλο μπροστά στον καμβά.

Ευχάριστη έκπληξη τρόμου – αν μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει τη λέξη ευχάριστη για ταινία τρόμου – αποτελεί το θρίλερ «Στοιχειωμένα νερά» (Night swim, ΗΠΑ, 2023) του Μπράις Μακγκουάιρ στο οποίο το καινούργιο σπίτι όπου μετακομίζει μια τετραμελής οικογένεια (Γουάιτ Ράσελ, Κέρι Κόντον, Αμελί Χόφερλ, Γκάβιν Γουόρεν), κρύβει ένα σκοτεινά… υγρό μυστικό που θα φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή της.

Η ιδέα που κινητοποιεί το σενάριο (βασισμένο στην ομότιτλη μικρού μήκους ταινία του 2014 του Μακγκουάιρ και του Ροντ Μπλάκχερστ) βρίσκεται στην τεράστια πισίνα του κήπου και σε μια ασιατική φιλοσοφία σύμφωνα με την οποία «κάποια νερά είναι μαγικά» (όπως ακούμε σε μια σκηνή). Αυτή τη μαγεία θα τη νιώσουμε στο πετσί μας γιατί τα «Στοιχειωμένα νερά» αποφεύγουν τις φασαριόζικες υπερβολές που συνήθως χαρακτηρίζουν τις ταινίες αυτού του είδους και καταντούν απωθητικές.

Η ταινία κινείται περισσότερο προς το ύφος ταινιών όπως «Το πνεύμα του κακού» (Poltergeiest) και «Κριστίν». Με άλλα λόγια οι δημιουργοί ενδιαφέρονται για το ανθρώπινο στοιχείο και όχι απλώς για την επίδειξη «άδειων» σκηνών τρόμου. Περιέργως τα «Στοιχειωμένα νερά» είχαν όλες τις προδιαγραφές για να καταλήξουν σε «μια από τα ίδια», λόγω κυρίως του ότι παραγωγός τους είναι ο Τζέιμς Γουάν δημιουργός της σειράς ταινιών «Σε βλέπω», «Παγιδευμένη ψυχή» και «Το κάλεσμα». Ομως τελικά η ταινία πηγαίνει κόντρα στην πεπατημένη, αποφεύγει τα κλισέ και λειτουργεί θαυμάσια, πάντα μέσα στη συνθήκη που επιβάλλει το είδος της.

Η ιδιαιτερότητα της ταινίας «Λίμνη Φάλκον» (Falcon Lake, Καναδάς, 2023) βρίσκεται και αυτή  στην οργανική χρήση του φυσικού τοπίου, το σημείο που δηλώνει ο τίτλος και εκεί όπου ένα 14χρονο αγόρι, ο Μπάστιαν (Τζόζεφ Ενγκελ) θα περάσει στην ενηλικίωση μέσα από τη γνωριμία του με μια μεγαλύτερη του κοπέλα (Σάρα Μονπετί). Δεν μπορείς να πεις ότι στην ταινία συμβαίνουν και πάρα πολλά πράγματα, η σκηνοθέτις Σαρλότ Λεμπόν απλώς κινηματογραφεί καταστάσεις.

Ομως ο ήρεμος τρόπος με τον οποίο τα πράγματα κυλούν, η φυσικότητα με την οποία οι σχέσεις ανάμεσα στους ήρωες αναπτύσσονται και κυρίως η συγχώνευση των προσώπων με τη φύση εκπέμπει κάτι το απόμακρα μυστηριακό που συναρπάζει και προκαλεί ίντριγκα. Ορισμένες φορές η ατμόσφαιρα της ταινίας, λόγω κυρίως της φωτογράφισής της, νιώθεις ότι παραπέμπει στο είδος του εφηβικού θρίλερ όπου η φύση γίνεται απειλητική και γεμάτη κινδύνους. Ενώ όμως και εδώ υπάρχουν στιγμές που νιώθεις απειλή – οι νυχτερινές βόλτες μέσα στο σκοτάδι, οι παρέες με τα ναρκωτικά – τίποτα δεν πρόκειται να σε τρομάξει ή να σε αγριέψει.

Ο ρεαλισμός σε συνδυασμό με το ανεξήγητο μυστήριο που πηγάζει από τη φύση είναι η προτεραιότητα της Λεμπλόν που με αυτή την ταινία εμφανίζεται για πρώτη φορά ως σκηνοθέτρια έχοντας μαθητεύει στo πλευρό καταξιωμένων δημιουργών όπως ο Λάσε Χάλστρομ και ο Ρόμπερτ Ζεμέκις.  Ενα πολύ αξιόλογο σκηνοθετικό ντεμπούτο με άλλα λόγια πολύ καλά παιγμένο από δύο άγνωστους ηθοποιούς στην εφηβεία που υποδύονται ήρωες οι οποίοι συμπληρώνουν αρμονικά ο ένας τον άλλο.

Επίσης στις αίθουσες

«Digimon Adventure 02: The Beginning» (Ιαπωνία, 2023). Μια ακόμη επιστροφή των Ντίτζιμον, των παράξενων, εξωπραγματικών πλασμάτων που έχουν κερδίσει τις καρδιές εκατομμυρίων παιδιών εδώ και δεκαετίες. Αυτή η ατελείωτη σειρά ιαπωνικών κινουμένων σχεδίων ξεκίνησε από μια μικρού μήκους το 1999, πέρασε για πολλά χρόνια από την τηλεόραση και εντέλει κατέκτησε και τον κινηματογράφο με επτά ταινίες. Η σκηνοθεσία είναι του Τομοχίσα Ταγκούτσι και η ταινία προβάλλεται μεταγλωττισμένη με τις φωνές των Σοφίας Παναηλίδου, Αργύρη Παυλίδη, Υρώς Λούπη, Θάνου Λέκκα και πολλών ακόμα.