Εκρηκτική ομορφιά

Ο λόγος, κοφτός, υπαινικτικός, άμεσος. Τα πρόσωπα αναγνωρίσιμα, σημερινά – εμείς, ο διπλανός μας; Οι σχέσεις οικείες, αμφίσημες. Το έργο, μια πικρή, σκοτεινή κωμωδία, μια σάτιρα με στοιχεία αυτοσαρκαστικά κι έναν καταιγιστικό ρυθμό. Ολοι και όλα στον «Ασχημο» του Μάγιους φον Μάγενμπουργκ παραπέμπουν σ΄ αυτό που ζούμε και σε ό,τι είμαστε. Παράλληλα αφήνουν να διαφανεί, σχεδόν ν΄ αποκαλυφθεί, η υπόγεια πραγματικότητα της ζωής και της ύπαρξής μας: φόβος, αμφισβήτηση, (κουτο)πονηριά, ζήλια, ανταγωνισμός – όλα αυτά που νιώθουμε εμείς οι ίδιοι για τους εαυτούς μας και για τους άλλους. Και πάνω απ΄ όλα αυτός ο ναρκισσισμός κι αυτή η αλαζονεία που καραδοκεί ανά πάσα στιγμή να μας καταπιεί. Με την εικόνα, το πολιτικώς ορθό και τα κοινωνικά δίκτυα να καθορίζουν όχι μόνον πώς να ζούμε αλλά και πώς να νιώθουμε…

Ο Λέτε, ο κεντρικός ήρωας του έργου, είναι άσχημος. Ο ίδιος το αγνοεί και ουδείς έχει τολμήσει να του το πει. Οταν οι συνθήκες αναγκάζουν τόσο το επαγγελματικό του περιβάλλον όσο και τη γυναίκα του να το παραδεχτούν, ο Λέτε χάνει τη γη κάτω απ΄ τα πόδια του. Αποφασίζει ν΄ αλλάξει πρόσωπο κάνοντας επέμβαση. Και τα καταφέρνει. Ξυπνά όμορφος, τόσο όμορφος που γίνεται αντικείμενο οικονομικής εκμετάλλευσης και παράλληλα πρόσωπο προς κλωνοποίηση – σύντομα γύρω του αρχίζουν και κυκλοφορούν κι άλλοι πολλοί Λέτε… Εφιαλτικό.

Το έργο του Μάριους φον Μάγενμπουργκ (Marius von Mayenburg, 1972) είναι το διασημότερο του γερμανού θεατρικού συγγραφέα και έκανε πρεμιέρα στο Βερολίνο το 2007. Εκτοτε έχει μεταφραστεί και παιχθεί σε πάνω από τριάντα χώρες. Γεννημένος στο Μόναχο, με σπουδές Μεσαιωνικής Φιλολογίας και Δημιουργικής Γραφής, ο Μάγενμπουργκ άρχισε να εργάζεται στο θέατρο Μπαράκε (Baracke), ενώ απ΄ το 1999 είναι μόνιμος συγγραφέας και δραματουργός της βερολινέζικης Σαουμπίνε. Για τα έργα του έχει τιμηθεί με διακρίσεις και βραβεία.

Πάνω στη σκηνή του Θεάτρου Βασιλάκου έχει στηθεί όλος ο κόσμος του ήρωα: ένα υψηλής αισθητικής λειτουργικό σκηνικό (του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη) που καλύπτει όλη την γκάμα των χώρων όπου θα κινηθεί ο κεντρικός ήρωας και ο θίασος. Γραφείο και σπίτι, ιατρείο και χειρουργείο, αίθουσα συνεδρίων και ξενοδοχείο.

Σκηνοθεσία και ερμηνείες

Ο Γιώργος Κουτλής πρότεινε σ΄ αυτή την πρώτη του συνεργασία με τον Ορφέα Αυγουστίδη ένα έργο που διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία τα οποία ο σκηνοθέτης θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί. Είναι ευφυές, ταχύτατο, με έντονο και καλοκουρδισμένο ρυθμό, με εναλλαγές ρεαλισμού, παραλόγου και σουρεαλισμού. Ο Κουτλής, επιστρέφοντας σε έναν συγγραφέα που αγαπάει πολύ, διαχειρίστηκε την ουσία του έργου, παίζοντας με το κωμικό και το δραματικό – βαθιά υπαρξιακό που διαθέτει «Ο άσχημος». Το αποτέλεσμα είναι «εκρηκτικό», αλλά με μέτρο, κι εκεί είναι που φαίνεται η ικανότητα του σκηνοθέτη. Η παράσταση δεν ξεφεύγει, δεν πλατειάζει, δεν εκμεταλλεύεται τον εαυτό της – είναι ένα μικρό θεατρικό θαύμα, ένα κόσμημα.

Οι τέσσερις ηθοποιοί ερμηνεύουν όλους τους ρόλους, εναλλάσσοντας καταστάσεις, σχέσεις, συνθήκες και χώρους – κι από κάτω υπάρχει μια συμπαγής, καλοδουλεμένη κατασκευή.

Ο Ορφέας Αυγουστίδης είναι ο Λέτε – ο άσχημος και ο όμορφος Λέτε: εξίσου ελαφρύς και βαθύς, εξίσου κωμικός και δραματικός, ανθρώπινος, γοητευτικός, συγκινητικός. Ωριμος, με βαθιά θεατρική αίσθηση, καταθέτει μια ερμηνεία υψηλών τόνων. Η Μαίρη Μηνά υπηρετεί την πολλαπλότητα των ρόλων της, με ταχύτητα και ευελιξία, και μαζί της ο Γιάννης Κλίνης και ο Ηλίας Μουλάς υπηρετούν το εγχείρημα ξεδιπλώνοντας τις ποικίλες απαιτήσεις του έργου και του σκηνοθέτη.

Καλή χρονιά…

Η σκυτάλη της Ξένιας

Παρακαταθήκη και υπενθύμιση, απολογισμός και ίσως ένα σήμα κινδύνου, για να μη χαθούν όλα όσα δημιούργησε και τα διηγείται μέσα στο βιβλίο της: η Ξένια Καλογεροπούλου γράφει μέσα σ΄ αυτές τις 250 σελίδες τού «Πριν τα ξεχάσω» την ιστορία της, μια ιστορία που ταυτίζεται με τη γέννηση και την ανάπτυξη του θεάτρου για παιδιά στην Ελλάδα.

Πιάνοντας το νήμα από την αρχή, από την πρώτη σκέψη που ήρθε στο μυαλό της στις αρχές της δεκαετίας του ΄70, η Καλογεροπούλου ξετυλίγει το νήμα μιας περιπέτειας. Με πολλές δυσκολίες κι άλλον τόσο ενθουσιασμό, με σκαμπανεβάσματα, οικονομικά αδιέξοδα και μεγάλες επιτυχίες, το βιβλίο ακολουθεί την πλούσια παραγωγή αυτού που σήμερα ακούει στο όνομα Μικρή Πόρτα – που μόνο μικρή δεν ήταν, ούτε είναι. Γαλούχησε γενιές και γενιές, φτιάχνοντας θεατές με κρίση, άποψη, με γούστο και υψηλή αισθητική.

Διαβάζοντάς το, σαν άλλο ένα παραμύθι απ΄ αυτά που ζωντάνεψε στη σκηνή η βαθιά αγάπη και πίστη της Ξένιας Καλογεροπούλου για να γνωρίσουν τα παιδιά το καλό θέατρο, μία είναι, πιστεύω, η βασική σκέψη που έρχεται στον νου: πως σε όλον αυτόν τον αγώνα, σε όλη αυτή την προσπάθεια και τη δημιουργία, δεν θα μπει ούτε τελεία ούτε παύλα. Κι αυτό δεν γίνεται ούτε με ευχολόγια ούτε με αναμασήματα του παρελθόντος. Χρειάζεται δουλειά, οργανωμένη και συστηματική, στήριξη και οικονομική ενίσχυση. Αλλά πρώτα απ΄ όλα χρειάζεται να συνειδητοποιήσει η χώρα – οι ιθύνοντες – την αξία και τη σημασία της τέχνης του θεάτρου και πώς αυτή θα γίνει κτήμα στα παιδιά. Κι έτσι θα το αγαπήσουν και θα βγούμε όλοι κερδισμένοι. Η σκυτάλη της Ξένιας αξίζει να δοθεί από χέρι σε χέρι και να μην πέσει κάτω.

ΥΓ: Το βιβλίο «Πριν τα ξεχάσω» ήταν μια ιδέα του καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Γιάννη Μόσχου και αποτελεί έκδοση της πρώτης σκηνής της χώρας. Η συγγραφή του είναι αποτέλεσμα των αφηγήσεων της Ξένιας Καλογεροπούλου στην Τζούλια Διαμαντοπούλου.