Ο ζωντανός πολιτικός χρόνος μέχρι το καλοκαίρι του 2024

Το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα στο τέλος του 2023, μετά τις πολλαπλές περιδινήσεις που προκάλεσαν τα αποτελέσματα των εκλογών του καλοκαιριού και τις τεκτονικές μετατοπίσεις των ψηφοφόρων σε σχέση με τις προηγούμενες, φαίνεται να σταθεροποιείται σε μία, σχετικά, ασταθή ισορροπία. Οι ανακατατάξεις στην εκλογική επιρροή των κομμάτων που τοποθετούνται «αριστερά» από το Κέντρο φαίνεται να ισορροπούν μεν, αλλά με έναν τρόπο που επιτρέπει νέα κινητικότητα, υπό προϋποθέσεις.

Ο ΣΥΡΙΖΑ με τη νέα ηγεσία του δείχνει να προσπαθεί να διαμορφώσει νέα ταυτότητα, προσπαθώντας να ισορροπήσει πολλές φορές ανάμεσα στο «γκροτέσκο» και το «νέο», με τις πιθανότητες να γέρνουν περισσότερο σε έναν συνδυασμό των δύο. Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να ξεπερνά σε εκλογική επιρροή τον ΣΥΡΙΖΑ για πρώτη φορά μετά το 2012, κάτι που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην περαιτέρω κατάρρευση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης μετά την αλλαγή στην ηγεσία του. Το ΚΚΕ δείχνει να καρπώνεται περισσότερα οφέλη στην επιρροή του σε σχέση με το ΠΑΣΟΚ, από τις διαρροές ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που ιχνογραφεί και τα πολιτικά χαρακτηριστικά του κόσμου που εγκαταλείπει το δεύτερο τη τάξει κοινοβουλευτικό κόμμα.

Η Νέα Αριστερά, από την άλλη, δείχνει να έχει μπει δειλά στο πολιτικό προσκήνιο και κυρίως να ψάχνει την τοποθέτησή της και τις βασικές της αιχμές. Τα ποιοτικά της στελέχη είναι μεν μία αναγκαία συνθήκη για να υπάρχει προοπτική, αλλά δεν είναι ταυτόχρονα και η καθοριστική. Υπάρχει χρόνος ακόμα για να πείσει την κοινωνία ότι η ίδρυσή της απαντάει σε μία πραγματική πολιτική ανάγκη και ότι μπορεί να αποτελέσει πόλο συσπείρωσης για τα κοινά που θέλει να απευθυνθεί, με τα διακριτά της χαρακτηριστικά. Ο χρόνος όμως δεν είναι απεριόριστος για τον νέο φορέα. Αν δεν εξελιχθεί σύντομα στα παραπάνω, θα κινδυνεύσει να παγιδευτεί σε μία εικόνα, που μπορεί μεν να μην την εκφράζει, αλλά θα τείνει να γίνει ο τρόπος με τον οποίο θα γίνεται αντιληπτή από τα πολιτικά ακροατήρια.

Ο πολιτικός χρόνος του πρώτου εξαμήνου του 2024, μέχρι τις ευρωεκλογές, θα είναι καθοριστικός για το πώς θα διαμορφωθεί ο εσωτερικός συσχετισμός δύναμης στον χώρο των προοδευτικών δυνάμεων, αλλά και για το αν θα αναπτυχθούν ανταγωνιστικές δυνάμεις απέναντι στην κυβέρνηση.

Σε αυτόν τον αγώνα δρόμου προς τις ευρωεκλογές, το πρώτο εξάμηνο, σημασία έχει όμως και το πολιτικό περιεχόμενο, ο λόγος και η ρητορική, αλλά και η κοινωνική γείωση των δυνάμεων που θα διεκδικήσουν να γίνουν ανταγωνιστικές προς την κυβέρνηση. Τα κρίσιμα ζητήματα της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της κλιματικής κρίσης πρέπει να αναλυθούν, να ενταχθούν στον προγραμματικό λόγο και κυρίως να συνδεθούν με τα αιτήματα κοινωνικών ομάδων. Η υπεράσπιση του αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης των νοικοκυριών και η προστασία των κατοικιών από τους πλειστηριασμούς απασχολούν την πλειοψηφία του λαού, και καμία προοδευτική διέξοδος δεν μπορεί να τα αφήσει αναπάντητα. Ταυτόχρονα, το μέτωπο στην Ακροδεξιά, στη μισαλλοδοξία και τον βαθύ συντηρητισμό είναι μία μάχη που πρέπει να δοθεί χωρίς υποχωρήσεις και εκπτώσεις.

Με δεδομένη την κατάρρευση των κομματικών ταυτοτήτων από την αρχή της κρίσης και τη μεγάλη ρευστότητα του εκλογικού σώματος, το πεδίο είναι ανοιχτό στα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης να ξεδιπλώσουν τις στρατηγικές τους μέχρι τις ευρωεκλογές. Η ευθύνη τους για τη σημερινή πολιτική κατάσταση είναι μεγάλη, αλλά ακόμα μεγαλύτερη είναι η ευθύνη τους να ανταποκριθούν στις κοινωνικές ανάγκες και να προσφέρουν διέξοδο.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης είναι πρώην υπουργός