Το μυστικό δύο αυταρχικών ηγετών

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς και ο Αμπντελφατάχ αλ Σίσι μπορεί να προέρχονται από διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις, έχουν όμως αρκετά κοινά – πέρα, βεβαίως, από τη σαρωτική τους επικράτηση στις εκλογές της περασμένης Κυριακής.

Ανάμεσα στα άλλα, αποτελούν τα «αφεντικά» των χωρών τους εδώ και μία δεκαετία, ενώ έχουν βαθιές ρίζες στα προηγούμενα καθεστώτα: ο μεν ως θιασώτης της θεωρίας της «Μεγάλης Σερβίας» την εποχή Μιλόσεβιτς, όταν ξεκίνησε την πολιτική του διαδρομή από το Ριζοσπαστικό Κόμμα της Σερβίας (SRS) του Βόισλαβ Σέσελι, και ο δε ως κορυφαίο στέλεχος των ενόπλων δυνάμεων κατά την περίοδο της κυριαρχίας του Χόσνι Μουμπάρακ στην Αίγυπτο, όταν έφτασε να ηγηθεί και των υπηρεσιών πληροφοριών τους. Δεν είναι λίγοι, μάλιστα, εκείνοι που θεωρούν πως και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν αμφότεροι προκειμένου να αντιμετωπίζουν τους αντιπάλους τους συγκλίνουν έντονα.

«Η εκλογική διαδικασία απαιτεί απτές βελτιώσεις και περαιτέρω μεταρρύθμιση, καθώς η εύρυθμη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών της Σερβίας αποτελεί τον πυρήνα της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ», ανέφεραν σε κοινή τους δήλωση οι δύο επίτροποι της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ και Ολιβερ Βαρχέλι – οι οποίοι, προφανώς, θα είχαν πολύ περισσότερα να πουν για την περίπτωση της Αιγύπτου…

ΑΛΕΞΑΝΤΑΡ ΒΟΥΤΣΙΤΣ
Το χαρτί της «υπερήφανης» εξωτερικής πολιτικής

«Οταν η Σερβία ξεκινούσε τις διαπραγματεύσεις για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση, το 2014, η φιλοδυτική της πτέρυγα ήλπιζε ότι η διαδικασία αυτή θα έθετε την προβληματική χώρα, στην οποία ζούσαν, σε μια αναντίστρεπτη τροχιά εκδημοκρατισμού. Μία δεκαετία αργότερα, η αισιοδοξία αυτή έχει εξαφανιστεί και έχει αντικατασταθεί από το αίσθημα της προδοσίας – τόσο απέναντι στην κυβέρνηση, η οποία διολισθαίνει προς τον αυταρχισμό, όσο και στην ΕΕ, η οποία έχει κάνει πολύ λίγα πράγματα για να ανακόψει αυτή την πορεία».

Αυτά σημείωνε ανάλυση του Associated Press πριν από μία εβδομάδα, ενόψει της συνόδου της ΕΕ με τις ηγεσίες των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και της τελευταίας για το 2023 συνόδου κορυφής των «27». Εκεί, δηλαδή, όπου καμία από τις ενδιαφερόμενες χώρες, ανάμεσά τους και η Σερβία, δεν πήρε κάτι παραπάνω από νέες υποσχέσεις, χωρίς κανενός είδους χρονοδιάγραμμα ή οδικό χάρτη.

Ειδικά για τη χώρα του Βούτσιτς, πάντως, δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν πως τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά, ειδικά στη συγκεκριμένη χρονική και πολιτική συγκυρία. Αφενός επειδή «η σημερινή Σερβία δεν θα γινόταν καν αποδεκτή ως υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ», όπως εκτιμά ο πρώην δήμαρχος του Βελιγραδίου και νυν στέλεχος της αντιπολίτευσης Ντράγκαν Τζίλας, αφετέρου διότι η μέχρι σήμερα στάση της ΕΕ είχε ως συνέπεια «να χάσει την αξιοπιστία της και το φιλευρωπαϊκό τμήμα της σερβικής κοινωνίας να βρεθεί σε θέση άμυνας, καθώς δεν υπάρχει κάτι για να υπερασπίσει», όπως λέει από την πλευρά του ο Βλαντίμιρ Μέτζακ, αναπληρωτής επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Κινήματος της Σερβίας και πρώην μέλος της ομάδας διαπραγμάτευσης με την ΕΕ.

Η αλήθεια είναι ότι ο Βούτσιτς έχει καταφέρει να ασκεί πλέον περισσότερη έλξη στην πλειοψηφία των συμπατριωτών του από ό,τι η «ευρωπαϊκή ιδέα» – όπως απέδειξε και το σχεδόν 50% που συγκέντρωσε την Κυριακή, που προφανώς δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο ή κυρίως με την επίκληση των «παρατυπιών» στην εκλογική διαδικασία. Το έχει δε καταφέρει και παίζοντας το χαρτί μιας «υπερήφανης» και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, η οποία φέρνει συμφωνίες και με τις Ρωσία και Κίνα, ενώ δεν διστάζει να φτάσει στο χείλος της ένοπλης σύγκρουσης στην περίπτωση του Κοσόβου. Τελικά, βεβαίως, η οικονομία θα κρίνει τα πάντα και στην περίπτωσή του.

ΑΜΠΝΤΕΛΦΑΤΑΧ ΑΛ ΣΙΣΙ
Ενα «κλειδί» για τη Λωρίδα της Γάζας

Για όποιον διατηρεί έστω και μια στοιχειώδη επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα στην Αίγυπτο και με τα οικονομικά δεδομένα της χώρας, δεν υπάρχει περίπτωση να αποδειχθεί το 90% που έλαβε επισήμως ο πρόεδρός της την Κυριακή, διασφαλίζοντας έτσι μια τρίτη συνεχόμενη θητεία με ένα ακόμη ποσοστό (μετά το 97% του 2014 και του 2019) το οποίο παραπέμπει ευθέως σε ολοκληρωτικά καθεστώτα.

Το σίγουρο, ακόμη κι έτσι, είναι ότι ουδείς τολμά αυτή τη στιγμή να αμφισβητήσει ανοιχτά το καθεστώς του Αμπντελφατάχ αλ Σίσι, καθώς γνωρίζει ότι θα έχει πιθανότατα την τύχη του Μοχάμεντ Μόρσι – του ηγετικού στελέχους των Αδελφών Μουσουλμάνων που εξελέγη δημοκρατικά το 2012, στον απόηχο της Αραβικής Ανοιξης, για να ανατραπεί σχεδόν έναν χρόνο αργότερα από τον Αλ Σίσι και να αφήσει την τελευταία του πνοή πίσω από τα σίδερα της φυλακής.

Ο πρώην αρχιστράτηγος, λοιπόν, θα παραμείνει και για την επόμενη πενταετία (τουλάχιστον) στο τιμόνι της χώρας, για την οποία ο Χένρι Κίσινγκερ είχε πει ότι χωρίς τη δική της συναίνεση και συνδρομή δεν μπορεί να γίνει πόλεμος στη Μέση Ανατολή – κατά συνέπεια, δεν μπορεί να υπάρξει και ειρήνη, έστω κι αν ο «θρύλος» της αμερικανικής διπλωματίας είχε αποδώσει αυτή την ικανότητα στη Συρία. Πρόκειται δε για μια διαπίστωση η οποία, στο φόντο των σημερινών δραματικών εξελίξεων και της σφαγής στη Γάζα, αποκτά ιδιαίτερη αξία και σημασία, ειδικά καθώς το σενάριο της επέκτασης του πολέμου σε ολόκληρη την περιοχή παραμένει ορατό, όπως αποδεικνύει και η κατάσταση στα σύνορα Ισραήλ – Λιβάνου, καθώς και ο συναγερμός στην Ερυθρά Θάλασσα εξαιτίας της απειλής των Χούθι της Υεμένης.

Ο Αλ Σίσι, εξάλλου, είναι γνωστό ότι κρατά το ένα από τα δύο «κλειδιά» για τη Λωρίδα της Γάζας, όπως και για το μέλλον των περίπου 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων της που παραμένουν εγκλωβισμένοι στη «μεγαλύτερη ανοιχτή φυλακή του κόσμου» – και, όπως όλα δείχνουν, θα παραμείνουν εκεί, καθώς ο αιγύπτιος πρόεδρος δεν θέλει να ακούσει ούτε κουβέντα για υποδοχή τους στη δική του χώρα. Είναι κάτι που γνωρίζουν τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ, με αποτέλεσμα να διατηρούν διαρκώς ανοιχτή τη γραμμή επικοινωνίας με το Κάιρο ζητώντας τη συνδρομή του, δεδομένου και του ρόλου που διαδραματίζει ευρύτερα στον αραβικό και ισλαμικό κόσμο.