Η Ευρώπη απέναντι {LF}στην κλιματική αλλαγή

^«Οι τάσεις που κυριαρχούν σήμερα οδηγούν ταχύτατα τον πλανήτη μας προς μια αύξηση της θερμοκρασίας κατά τρεις βαθμούς, από την οποία δεν υπάρχει διέξοδος», προειδοποίησε πρόσφατα ο ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Εχει δίκιο. Εάν δεν δράσουμε αποφασιστικά, η απειλή που αντιπροσωπεύει η κλιματική αλλαγή για την ανθρωπότητα θα λάβει κυριολεκτικά υπαρξιακά χαρακτηριστικά.

Η ΕΕ κάνει ό,τι της αναλογεί προκειμένου να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη. Με το ευρωπαϊκό Green Deal στοχεύουμε, ως το 2030, να μειώσουμε κατά 55% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, να διασφαλίσουμε πως πάνω από το 42,5% της ενέργειας που χρειαζόμαστε θα προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές και να αυξήσουμε την ενεργειακή αποτελεσματικότητα κατά τουλάχιστον 11,7%. Είμαστε αποφασισμένοι να καταστούμε κλιματικά ουδέτεροι ως το 2050.

Κεντρική θέση στη στρατηγική μας για την επίτευξη αυτών των στόχων είναι η τιμολόγηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ομως, η επιβολή μιας τιμής μόνο στις εντός ΕΕ παραγόμενες ποσότητες ενέχει τον κίνδυνο της μετακίνησης των δραστηριοτήτων που συνεπάγονται μεγάλη παραγωγή διοξειδίου εκτός των συνόρων μας. Μια τέτοια «διαρροή» δε θα συνεπαγόταν την απώλεια θέσεων εργασίας στην ΕΕ, χωρία μάλιστα να επιτευχθεί οποιαδήποτε μείωση των εκπομπών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Αυτός είναι και ο λόγος που μας ανάγκασε να επιβάλουμε τον μηχανισμό Carbon Border Adjustment (CBAM), που διασφαλίζει πως οι εισαγωγές προϊόντων που συνδέονται με την πιο έντονη παραγωγή διοξειδίου θα υπόκεινται σε μια τιμολόγηση η οποία θα συνάδει με εκείνη που αφορά στα παραγόμενα στην Ευρώπη αγαθά. Δεν πρόκειται για προστατευτισμό, αλλά για ένα αναγκαίο βήμα.

Επιδιώκουμε, επίσης, να αναλάβουμε την ευθύνη για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου οι οποίες προέρχονται εκτός της ΕΕ από την παραγωγή εισαγόμενων αγαθών κι αυτός είναι ο λόγος που «πρασινίζουμε» την εμπορική μας πολιτική. Γνωρίζω ότι οι συνέπειες αυτής της πολιτικής προκαλούν εντάσεις με ορισμένους από τους εταίρους μας. Είμαστε έτοιμοι να τους στηρίξουμε στην εφαρμογή αυτών των μέτρων.

Η πράσινη μετάβαση θα οδηγήσει σε αναδιάταξη την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Για την ΕΕ, αυτή τη διαδικασία συνοδεύεται τόσο από οφέλη όσο και από κινδύνους. Από τη μία, θα περιορίσουμε την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα – μια εξάρτηση η οποία, όπως έδειξε ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, έχει μεγάλο πολιτικό και οικονομικό κόστος. Από την άλλη, θα δημιουργηθούν νέες εξαρτήσεις, κυρίως από παραγωγούς σπανίων γαιών και μετάλλων. Εάν θέλουμε να αποφύγουμε κάτι τέτοιο – ενισχύοντας την ασφάλειά μας – απαιτείται η διαφοροποίηση των πηγών από τις οποίες τα προμηθευόμαστε.

Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι αν και στην Ευρώπη αναλογεί σημαντικό μέρος της ιστορικής ευθύνης για την κλιματική αλλαγή, σήμερα μας αντιστοιχεί μόλις το 7,5% των συνολικών εκπομπών. Κι αυτό σημαίνει, με τη σειρά του, πως οι πρωτοβουλίες τις οποίες αναλαμβάνουμε εδώ μπορούν να έχουν περιορισμένη επίδραση στο κλίμα του πλανήτη. Η μοναδική λύση, λοιπόν, είναι μια παγκόσμια λύση. Σε μια περίοδο που η πολυμέρεια δέχεται ολοένα πιο έντονες πιέσεις, η συμφωνία αναφορικά με το πώς θα επιτύχουμε τους στόχους οι οποίοι τέθηκαν στην COP21 στο Παρίσι δεν θα εγγυούνταν απλώς ένα ασφαλές μέλλον για τα παιδιά μας, αλλά θα αποδείκνυε ταυτόχρονα ότι οι πολυμερείς θεσμοί είναι ακόμη ικανοί να φέρουν αποτελέσματα.

Υπό αυτή την έννοια, η COP28 οφείλει να οδηγήσει τον κόσμο σε μια ανώτερη πίστα. Απέναντι σε μια τέτοιου είδους παγκόσμια υπαρξιακή κρίση, είμαστε αναγκασμένοι να πετύχουμε.

Ο Ζοζέπ Μπορέλ είναι ο ύπατος αρμοστής της ΕΕ για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, αντιπρόεδρος της Κομισιόν